Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
37,5 miljoen ton Sargassum dreef vorig jaar door de Atlantische Oceaan, van West-Afrika tot de Golf van Mexico. De algengordel kan kusten en koraalriffen hard raken, terwijl onderzoekers zoeken naar manieren om de groei beter te voorspellen.
Sargassum zeewier kan co2 opslaan en zo het klimaat helpen verbeteren. Foto: iStock – Stephan Kogelman
Wat ooit vooral een verschijnsel van de afgelegen Sargassozee was, groeit sinds 2011 uit tot een drijvende algengordel die hele oceaanroutes verandert. In 2025 mat die Grote Sargassumgordel zo’n 8.850 kilometer. Satellietbeelden en veldmetingen wijzen op een sterke groei, gevoed door onder meer stikstof en fosfor die via rivieren in zee belanden: het stikstofgehalte in de algen nam tussen 1980 en 2020 met 55 procent toe. Dat zet stranden en toerisme onder druk, en raakt ook koraalriffen en kustecosystemen die al kwetsbaar zijn door opwarmend zeewater.
De groei gaat sneller dan een algenveld aankan
Het Harbor Branch Oceanographic Institute van Florida Atlantic University legde de ontwikkeling over 40 jaar naast elkaar, onder leiding van hoofdauteur Brian Lapointe. Het team combineerde satellietbeelden, metingen op zee en chemische analyses van de algen zelf. Zo wordt duidelijk dat de gordel zijn leefgebied steeds verder heeft opgerekt.
De sterke groei kent wel een uitzondering. Na de eerste grote uitbraak bleef een vergelijkbare piek in 2013 uit, maar in de andere jaren nam de hoeveelheid Sargassum bijna steeds verder toe. Dat patroon maakt voorspellen lastig, omdat een kleine verandering in weer, rivierwater of zeestroming al flink kan doorwerken.
Voedsel uit rivieren
Sargassum groeit op stikstof en fosfor, dezelfde voedingsstoffen die ook algenbloei in meren en sloten kunnen aanjagen. Proeven sinds de jaren 1980 laten zien dat de biomassa in voedselrijk water in elf dagen kan verdubbelen. Dicht bij de kust gaat dat soms nog sneller.
De verhouding tussen stikstof en fosfor in het algweefsel steeg tussen 1980 en 2020 met 50 procent. De samenstelling van het water rond de algen verandert, met meststoffen, afvalwater en neerslag die voedingsstoffen uit de lucht meebrengt als belangrijke aanvoerbronnen.
- Overstromingen van de Amazone voeren grote hoeveelheden voedingsstoffen naar de Atlantische Oceaan.
- Droge perioden remmen die aanvoer en kunnen de groei van Sargassum afzwakken.
- Ook opwelling en verticale menging brengen van nature voedingsstoffen vanuit dieper water omhoog.
Zeestromingen bouwen lange banen van algen
De Loop Current in de Golf van Mexico en de Golfstroom pakken de pakketten op en trekken ze uit tot lange, drijvende banen. Zulke opeenhopingen waren daar al zichtbaar in 2004 en 2005, dus ruim voordat de huidige gordel zo groot werd.
In dat gebied komt ook veel nutriëntrijk rivierwater de zee in via de Mississippi en de Atchafalaya. Eerdere massale aanspoelingen kostten veel geld om op te ruimen. In 1991 raakten algen zelfs betrokken bij de stillegging van een kerncentrale in Florida, doordat ze de waterinlaat hinderden.
Nutriënten die van land naar zee stromen, blijven niet netjes bij de kust hangen. Eutrofiëring, zo heet een teveel aan voedingsstoffen in water, kan via stromingen een probleem op oceaanschaal worden.
Een kraamkamer kan ook omslaan in een verstikkend tapijt
Los drijvende Sargassum is van grote waarde voor het zeeleven. De Amerikaanse oceaandienst NOAA erkent de algen als leefgebied voor meer dan 100 soorten, waaronder vissen, ongewervelden en zeeschildpadden. Tussen de bruine slierten vinden jonge dieren voedsel en beschutting.
Goed om te weten
Wanneer grote hoeveelheden algen op het strand rotten, komt giftig waterstofsulfide vrij. Die stof ruikt naar rotte eieren en kan gezondheidsklachten veroorzaken.
Op een strand of koraalrif kantelt dat voordeel snel. Dikke lagen algen nemen bij het verteren zuurstof uit het water weg, waardoor dode zones kunnen ontstaan. Riffen raken bedekt, terwijl rottende pakketten ook methaan en andere broeikasgassen uitstoten.
Sargassum legt tijdens de groei koolstof vast, maar bij grootschalige afbraak kunnen broeikasgassen weer vrijkomen. Hoe groot dat netto-effect is, moet nog beter worden uitgezocht.
Satellieten moeten eerder waarschuwen
De onderzoekers pleiten voor internationale monitoring en nauwkeurigere voorspelmodellen. Satellieten kunnen de kleur en verspreiding van de algen op open zee volgen, terwijl veldmetingen nodig blijven om te zien hoeveel voedingsstoffen en biomassa er werkelijk in het water zitten. De studie naar groei en biogeochemie van Sargassum laat zien waarom die combinatie nodig is.
De praktische knop waaraan we kunnen draaien ligt voor een flink deel op het land: minder verlies van stikstof en fosfor uit landbouw en afvalwater. Ook in Nederland reizen meststoffen die in rivieren belanden uiteindelijk mee naar zee. Betere satellietwaarnemingen moeten kustgebieden straks eerder laten zien waar en wanneer grote hoeveelheden algen zullen aanspoelen.
