Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Anderson Dam bij Morgan Hill wordt na jaren van zorgen over aardbevingen grotendeels opnieuw gebouwd. Het 76 meter hoge bouwwerk ligt vlak bij de Calaverasbreuk, terwijl het stuwmeer sinds 2020 bijna leeg is gehouden.
Oudere stuwdammen kunnen scheuren gaan vertonen, zeker in seismisch actieve gebieden. Foto: iStock – pigfoto
Bij Anderson Dam in Californië botst de oorspronkelijke opslagcapaciteit van 89.073 acre-feet met veiligheidsbeperkingen die nog maar 52.553 acre-feet toelaten. Een onderzoek uit 2011 waarschuwde dat de taluds bij een zeer zware aardbeving instabiel kunnen worden en dat een breuk onder de dam de afvoerleiding kan beschadigen. Valley Water gunde daarom op 24 juli 2026 een bouwcontract van circa 2,8 miljard dollar voor een ingrijpende herbouw, in een gebied waar bijna twee miljoen mensen stroomafwaarts wonen.
Een dam uit 1950, vlak bij een actieve breuk
Anderson Dam werd in 1950 gebouwd als een dam van steen en grond, laag voor laag aangebracht in verschillende zones. Hij ligt bij Morgan Hill en is vernoemd naar Leroy Anderson, de eerste voorzitter van het waterdistrict dat de dam beheert.
Het stuwmeer erachter is het grootste van 10 reservoirs van Valley Water. De dam ligt binnen drie mijl van de actieve Calaverasbreuk, een breuklijn die aardbevingen kan veroorzaken.
Goed om te weten
Een breuklijn onder een dam is extra lastig: de bodem kan dan letterlijk aan weerszijden van de constructie verschuiven.
De grond onder de dam bleek ingewikkelder dan gedacht
Luchtfoto van het Anderson Reservoir bij een laag waterpeil, met de Anderson Dam en omliggende bebouwing, april 2024. Beeld: Dicklyon, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.
Bij aanvullend bodemonderzoek in 2016 kwamen eerder onbekende breuklijnen onder de dam aan het licht. De voorbereiding van de versterking duurde daardoor langer, want de plannen moesten opnieuw worden aangepast aan wat er onder het bouwwerk zit.
Ook de Coyote Creek-breuk loopt onder de dam door; deskundigen rekenen erop dat een beving van magnitude 6,6 op die breuk de dam zwaar kan beschadigen.
Voor de Calaverasbreuk ligt het denkbare scenario nog hoger: magnitude 7,25. Als de dam dan bezwijkt, lopen bijna twee miljoen mensen stroomafwaarts in de Santa Clara Valley gevaar.
Regenwater maakte de kwetsbaarheid al eens zichtbaar
Valley Water beperkte het waterpeil al vanaf 2009 tot 74 procent van de capaciteit, nadat duidelijk was geworden dat een aardbeving van magnitude 7,2 tot damfalen kon leiden. Elders gold een grens van 68 procent.
Dat lage peil bleek lastig vol te houden tijdens zware regen. In februari 2017 stroomde het stuwmeer voor het eerst sinds 2006 over de noodoverlaat heen, waarna buurten in San Jose, waaronder Rock Springs bij Kelley Park, onder water liepen.
De federale energietoezichthouder FERC gaf in februari 2020 opdracht om het reservoir snel verder leeg te laten lopen. Valley Water begon daar op 1 oktober 2020 mee en bracht het peil terug tot ongeveer 3 procent van de capaciteit.
Een tunnel houdt de waterafvoer overeind
De tijdelijke lage waterstand maakt de herbouw mogelijk, maar het water moet nog altijd ergens heen kunnen. Daarom is in 2024 een omleidingtunnel van 530 meter voltooid.
Die tunnel leidt water om de dam heen, zowel tijdens de werkzaamheden als bij een noodsituatie. Zo kan de oude dam grotendeels worden weggehaald zonder dat het waterbeheer volledig stilvalt.
- een nieuwe steunconstructie aan de benedenstroomse kant;
- nieuwe voorzieningen om water af te voeren;
- een grotere noodoverlaat en maatregelen tegen doorsijpelend water;
- vaste meetapparatuur die de dam blijvend in de gaten houdt.
Herbouw is ook voor Nederland een herkenbare keuze
De federale toezichthouder keurde het herbouwplan in juni 2026 goed. De uitvoering duurt naar schatting 7 jaar.
Ook bij dijken en waterwerken in Nederland moet bekend zijn wat er in de ondergrond gebeurt, terwijl er tegelijk ruimte moet blijven om water gecontroleerd af te voeren.
Over het onderzoek
De technische basis onder de ingreep is de seismische stabiliteitsbeoordeling uit 2011, die de aanleiding vormde voor het bouwcontract van 2,8 miljard dollar dat Valley Water op 24 juli 2026 gunde.
