Een douche die een week niet is gebruikt, kan legionella verspreiden zodra je hem aanzet

Je draait de douchekraan open en een fijne nevel vult de badkamer. In stilstaand leidingwater kan de legionellabacterie groeien, vooral bij temperaturen tussen 20 en 50 graden; via die nevel kun je haar inademen. Een besmetting kan leiden tot veteranenziekte, een ernstige longontsteking die vooral voor ouderen en mensen met een verminderde weerstand gevaarlijk is. Water laten stromen ververst het water in de leiding, terwijl bacteriën aan de binnenkant blijven zitten.

Een ongebruikte douche kan al na een week een risico zijn

Ook een kraan die je zelden opendraait, kan een aandachtspunt zijn. Volgens Brabant Water neemt het risico op legionellagroei toe zodra een kraan of douche langer dan een week niet is gebruikt. Dat geldt dus ook voor de douche in een logeerkamer, zelfs als je verder gewoon thuis bent.

Over de temperatuurgrenzen lopen de adviezen iets uiteen: sommige organisaties houden 25 tot 55 graden aan als bereik waarin de bacterie goed kan groeien. Het gaat daarbij om de temperatuur van het water in de leiding, niet om de stand waarop je de douchekraan zet.

Voor zware rokers komt er een extra risico bij

Ook zware rokers zijn extra kwetsbaar voor veteranenziekte. Drinken uit de kraan veroorzaakt geen legionellabesmetting; het risico zit in het inademen van fijne waterdruppeltjes. Daardoor verdient vooral een douche die lang heeft stilgestaan aandacht.

Goed om te weten Naar schatting lopen jaarlijks tientallen reizigers legionella op tijdens een verblijf op bijvoorbeeld een camping of in een vakantiehuisje. Vooral een accommodatie die lang leegstond, vraagt om aandacht voor de waterleidingen.

Zo spoel je de douche door zonder nevel te maken

GGD Amsterdam geeft voor kranen en douches die meer dan een week niet zijn gebruikt een concreet doorspoeladvies:

• Laat eerst 2 minuten koud water stromen.
• Laat daarna 2 minuten warm water stromen.

Houd daarbij de douchekop onder water in een emmer, zodat er zo min mogelijk nevel ontstaat. Je kunt ook het sproeistuk verwijderen. Ventileer de badkamer tijdens het doorspoelen.

Techniek Nederland adviseert vakantiegangers die thuiskomen om de douche rustig 4 tot 5 minuten te laten stromen. Eric van der Blom, specialist legionellapreventie bij de branchevereniging, wijst erop dat verneveling vooral onder de douche ontstaat. Rustig laten lopen helpt om die nevel tijdens het doorspoelen te beperken.

Doorspoelen ververst het water; de biofilm blijft zitten

De RIVM-richtlijn voor legionellose beschouwt doorspoelen na een vakantie niet meer als officiële maatregel om legionella uit leidingen te verwijderen. Bacteriën in de biofilm, een laagje aan de binnenkant van de leiding, blijven zitten.

Het water laten lopen heeft alsnog nut: je vervangt water dat heeft stilgestaan. Waternet adviseert daarom leidingen die weinig worden gebruikt minstens een keer per week door te spoelen. Het is onderhoud van de waterkwaliteit en biedt geen bewijs dat de leiding vrij is van legionella.

Houd ook het warme water op temperatuur

Naast regelmatig gebruik telt de temperatuur van het warmwatertoestel mee. Bij temperaturen boven ongeveer 55 tot 60 graden wordt de bacterie gedood. De instelling van de boiler of combiketel controleren is daarom een andere voorzorgsmaatregel dan alleen de kraan openzetten.

Let ook op plekken waar je niet zelf elke week de kraan gebruikt. Waternet noemt juist weinig gebruikte leidingen als reden om regelmatig door te spoelen. Kom je aan in een vakantiehuisje dat mogelijk lang leegstond, laat de kranen en douche dan eerst rustig doorstromen voordat je gaat douchen.