Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Voor de kust van Sheerness ligt de SS Richard Montgomery al ruim tachtig jaar op de bodem van de Theems. Nu zijn werkzaamheden begonnen om de drie masten van het wrak te verwijderen, zonder het risico rond de achtergebleven munitie te vergroten.
De rust is schijn als er tonnen explosieven naast een haven liggen. Foto: iStock – Credit:steve631
Wie bij Sheerness over de Theemsmonding uitkijkt, ziet nog altijd de drie masten van een oorlogsschip boven het water uitsteken. De SS Richard Montgomery liep daar op 20 augustus 1944 in een storm aan de grond, op weg naar een konvooi richting Cherbourg, en liet na mislukte berging zo’n 1.400 ton explosieven achter in zijn voorste ruimen. De Britse overheid trekt 9,5 miljoen pond uit om de masten weg te halen, omdat ze bij verder verval druk op de instabiele scheepsstructuur kunnen zetten, met mogelijke gevolgen voor de haven, olie- en gasinstallaties en de omgeving van Sheerness.
Een verboden stukje rivier
Rond de SS Richard Montgomery geldt nog altijd een exclusiezone: schepen en recreanten mogen er niet zomaar komen. Het wrak ligt 2,4 km uit de kust van Sheerness, op een plek waar de Theems uitkomt in zee en waar scheepvaart, industrie en getijden elkaar flink in de weg kunnen zitten.
Voor het schip definitief zonk, was al ongeveer de helft van de oorspronkelijke lading van bijna 7.000 ton munitie weggehaald. Die berging was op 25 september 1944 deels afgerond. Wat in de voorste ruimen bleef liggen, bleek vervolgens te riskant om alsnog op te halen.
Een explosie zou veel verder reiken dan het wrak
De uitstekende masten van het wrak van de SS Richard Montgomery, voor de kust bij Sheerness. Beeld: Christine Matthews, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.
Het ministerie van Defensie waarschuwt dat een ontploffing van de hele lading slachtoffers en zware schade kan veroorzaken. Daarbij zouden ook olie- en gasinstallaties bij Sheerness geraakt kunnen worden, juist in een gebied waar veel economische activiteit langs het water zit.
Een risicoanalyse van het Royal Military College of Science uit 2004 noemt laagwater als het zwaarste scenario. De studie rekende met een schaderadius tot 2.500 km en een grote vloedgolf in de Theems die ook Londen zou kunnen treffen. Er is geen nieuwere officiële herberekening van die afstand bekendgemaakt.
“Onze prioriteit is altijd de veiligheid van het publiek en het terugdringen van elk risico dat de SS Richard Montgomery veroorzaakt.”
Woordvoerder van het Britse ministerie van Transport
De masten moeten weg voordat ze zelf een gevaar worden
De drie masten zijn al sinds het zinken het zichtbare deel van het wrak. Een groep technische experts adviseerde in 2018 om ze te verwijderen, omdat ze spanning op de steeds zwakkere scheepsromp kunnen zetten. Als zware delen instorten, kunnen ze namelijk op de munitie terechtkomen.
De overheid heeft daarvoor 9,5 miljoen pond uitgetrokken. Resolve Group voert het werk uit. De opdracht gaat over het weghalen of inkorten van de delen die het risico in de toekomst kunnen vergroten, niet over het opruimen van de explosieven zelf.
Onafhankelijk technisch advies stelt dat de masten weg kunnen zonder het gevaar rond de lading te verhogen. De jaarlijkse inspecties zien wel dat het schip sneller aftakelt dan eerder verwacht, maar tonen geen verhoogd acuut risico. Het wrak is stabiel genoeg voor deze operatie, maar niet om het nog decennia ongemoeid te laten.
Een herkenningspunt verdwijnt stukje bij beetje
De werkzaamheden begonnen in september 2026, nadat eerdere plannen uit 2022 en 2024 waren uitgesteld. Keir Mather, de minister die onder meer maritieme zaken in zijn portefeuille heeft, bezocht Sheerness en Chatham al op 13 juli 2026 om de voorbereiding te bekijken.
Voor inwoners van het eiland Sheppey zijn de masten ook een bekend beeld aan de horizon. Kevin McKenna, parlementslid voor Sittingbourne en Sheppey, noemde ze meer dan wrakstukken: “Voor veel mensen op Sheppey zijn de masten van de Montgomery een geliefd herkenningspunt, verbonden met een buitengewoon oorlogsverhaal.”
- De masten gaan na verwijdering naar The Historic Dockyard Chatham.
- Daar worden ze geconserveerd.
- Daarna worden ze tentoongesteld als onderdeel van de geschiedenis van het wrak.
De echte lading blijft liggen
De Theemsmonding ligt aan de overkant van de Noordzee, maar de combinatie van scheepvaart, energie-infrastructuur en dichtbevolkte oevers is ook rond Rotterdam en de Westerschelde bekend.
De explosieven blijven op de bodem nadat de masten zijn weggehaald. De operatie bij Sheerness, uitgevoerd door Resolve Group voor 9,5 miljoen pond, haalt daarmee een risico weg, terwijl het beheer van de achtergebleven oorlogslading nodig blijft.
