Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Over een gebied van 240 vierkante kilometer op de bodem van de Weddellzee ligt een broedkolonie van zwarte vin-ijsvissen. De vondst onder het Filchner-ijs laat zien hoeveel leven zich schuilhoudt in een van de koudste en minst toegankelijke zeeën op aarde.
Foto: iStock
Op honderden meters diepte, onder een dikke laag Antarctisch ijs, blijken zwarte vin-ijsvissen een broedplaats van ongekende schaal te hebben gebouwd. Onderzoekers brachten de kolonie vanaf 2021 in beeld met camera’s en een autonoom onderwatervoertuig dat 48 uur lang onafgebroken filmde, tijdens de Polarstern-expeditie PS124 (COSMUS) in 2021. In de nesten, elk zo’n 75 centimeter breed, liggen gemiddeld 1.700 eieren, terwijl de mannetjes in het merendeel ervan de wacht houden. De ontdekking, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology, maakt duidelijk dat het leven onder het ijs verrassend rijk is en nauw verweven met roofdieren als Weddellzeehonden, die juist boven deze plek massaal duiken.
60 miljoen nesten op een verrassend klein stukje zeebodem
De kaart die in 2022 van het gebied werd gemaakt, liet iets zien wat biologen nog niet eerder hadden aangetroffen: naar schatting 60 miljoen actieve nesten van één vissoort. Dit is vermoedelijk de grootste bekende broedkolonie van vissen op aarde.
De nesten liggen opvallend dicht bij elkaar. Gemiddeld telt de zeebodem 0,26 nest per m², met vaak maar 22 cm ruimte tussen twee nestkuilen. Toch blijft het patroon ook op grotere schaal intact, alsof de vissen een complete onderwaterwijk hebben aangelegd.
- De totale biomassa van de kolonie wordt geschat op 60.000 ton.
- In de onderzochte stukken bodem lag ongeveer één nest per 4 m².
- In de nestkuilen lag 40 procent minder slib dan op de omliggende zeebodem.
Dat laatste wijst erop dat de vissen hun nest actief onderhouden. Ze vegen fijn sediment weg, zodat kleine stenen bloot komen te liggen. Die vormen een stevigere ondergrond voor de eieren.
Een beetje warmer water maakt hier het verschil
Onderwaterfoto van meerdere circulaire visnesten op de zeebodem met donkerblauwe vissen erin zichtbaar. Beeld: New Zealand Geographic.
Via de Filchner Trough, een diepe geul in de zeebodem, stroomt relatief warm water naar het broedgebied. Daardoor kan de bodem daar tot 2°C warmer zijn dan het water eromheen.
Voor de zwarte vin-ijsvis is dat precies genoeg. De soort legt haar eieren in water tussen 0 en 0,5°C, een smalle temperatuurzone waarin de ontwikkeling van de eieren goed verloopt. De stroming voert ook voortdurend zuurstofrijk water aan.
Goed om te weten
De zwarte vin-ijsvis leeft in water dat kouder kan zijn dan het normale vriespunt van zoet water. Zout zeewater bevriest namelijk pas bij een lagere temperatuur.
Deze vis heeft bijna doorzichtig bloed
De zwarte vin-ijsvis, officieel Neopagetopsis ionah, hoort bij een bijzondere groep Antarctische vissen. Hij heeft geen hemoglobine, de stof die bij vrijwel alle gewervelde dieren zuurstof door het bloed vervoert. Zijn bloed is daardoor bijna doorzichtig.
Dat maakt de aanvoer van zuurstof via de kieuwen extra belangrijk. De vis maakt bovendien antivries-glycoproteïnen aan: eiwitten die voorkomen dat zich ijskristallen vormen in het lichaam.
De ouderzorg is ook flink. Mannetjes bewaken ongeveer 85 procent van de onderzochte nesten tot de eieren uitkomen. Die bewaking kost energie, maar voorkomt waarschijnlijk dat andere dieren zich tegoeddoen aan de eieren.
Weddellzeehonden weten precies waar ze moeten zijn
Boven de kolonie speelt zich een tweede deel van het verhaal af. Satellietgegevens laten zien dat 90 procent van de duikactiviteit van Weddellzeehonden in dit deel van de Weddellzee precies boven de nestvelden plaatsvindt.
Alleen al in november registreerden onderzoekers meer dan 2.000 duiken naar 400 tot 500 m diepte. De zeehonden profiteren vermoedelijk van de enorme concentratie vissen, al is nog niet precies duidelijk of ze vooral volwassen ijsvissen, eieren of andere dieren rond de nesten eten.
Onderwatermicrofoons maakten de samenhang nog duidelijker. In perioden waarin de vissen het drukst paaiden, namen ook de geluiden van zeehonden in de buurt toe.
De verborgen kolonie wordt nu een meetpunt voor de toekomst
Het team van marien ecoloog Autun Purser van het Alfred Wegener Instituut gebruikt de beelden van het autonome voertuig LASSIE als uitgangspunt voor vervolgmetingen. LASSIE kan zelfstandig vlak boven een ruwe zeebodem blijven varen en legde tijdens de meetreis twintig beelden per seconde vast.
De eerste vergelijking met de eerdere kaarten wijst erop dat de omvang en nestdichtheid van de kolonie stabiel zijn gebleven. Onderzoekers hebben nu een vast referentiepunt om veranderingen onder het Antarctische ijs te volgen.
De volgende metingen moeten laten zien hoe lang individuele nestgebieden in gebruik blijven en wat er gebeurt als warmer water, veranderende zeestromen of ijsverlies de temperatuurzone van 0 tot 0,5°C opschuiven.
