Niet de thermometer bepaalt hoe gevaarlijk deze hitte is, maar dit KNMI-cijfer

Een benauwde middag op het schoolplein kan zwaarder vallen dan een veel warmere dag met een briesje. Daarom kijkt het KNMI sinds 2 juni niet alleen naar de thermometer, maar ook naar vocht, wind en zonnestraling in één cijfer: hittekracht. Tijdens de hittegolf in juni liep die waarde op sommige plekken zelfs op tot 10, terwijl grote delen van het land eerder al niveaus 8 en 9 tegemoet zagen. Dat maakt uit voor wie buiten werkt, sport of simpelweg probeert koel te blijven.

Hoe 25 graden compleet anders kan voelen

Op een windstil terras of een bouwplaats in de volle zon raak je warmte veel moeilijker kwijt dan op een dag met dezelfde temperatuur en een briesje. Vooral vochtige lucht zit dan in de weg: zweet verdampt minder goed, waardoor je lichaam minder makkelijk afkoelt.

“Niet elke 25 graden Celsius voelt hetzelfde.”
KNMI

Daarom is de nieuwe schaal nuttig voor meer dan de vraag of je een korte broek aantrekt. Werkgevers kunnen er ook mee bepalen wanneer buitenwerk extra risico geeft en veilige, gezondere werkomstandigheden nodig zijn. Veiligheidsregio’s, Rijkswaterstaat, het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid en de politie kregen al uitleg over de schaal.

Een internationale meetlat onder de motorkap

De hittekracht leunt op WBGT, voluit Wet Bulb Globe Temperature. Dat is een internationale meetmethode voor hittestress bij werk en is vastgelegd in ISO-norm 7243:2017.

Bij die berekening telt de natteboltemperatuur voor 70 procent mee. Die meet hoe goed vocht kan verdampen en zegt dus veel over de werking van zweet. De temperatuur van een zwarte bol, die zonnestraling opvangt, telt voor 20 procent mee; de gewone luchttemperatuur voor 10 procent.

• De app laat de verwachting per uur zien voor vandaag en morgen.
• Je kunt een wandeling, sportmoment of werk buiten dus eerder op de dag plannen.
• De schaal sluit aan bij de bekende zonkracht en windkracht in dezelfde app.

Juni drukte de schaal naar de uiterste stand

De eerste waarschuwing kwam al op 18 juni. Het KNMI verwachtte toen voor vrijdag en zaterdag in een groot deel van Nederland hittekracht 8, met lokaal 9 in het zuidoosten.

Daar bleef het niet bij. Op 24, 26 en 27 juni kwam de waarde plaatselijk uit op 10, de hoogste stand en volgens het KNMI zeer uitzonderlijk. Op 24 juni gold code oranje in midden en zuid; twee dagen later volgde voor het eerst code rood voor hitte in een groot deel van Nederland.

Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland hielden op 26 juni code oranje. In De Bilt eindigde juni met gemiddeld 19,1°C, bijna 3 graden boven het langjarig gemiddelde van 16,2°C en goed voor de op één na warmste juni sinds 1901.

De verschillen tussen zomers zijn flink

Wie terugkijkt naar hittegolven tussen 1991 en 2024, ziet meestal waarden tussen 6 en 7. De berekeningen achteraf lopen wel uiteen van 4 tot 10, dus een hittegolf kan per plek en moment behoorlijk anders uitpakken.

Goed om te weten
Op 1 juli 2025 bereikte het grootste deel van Nederland hittekracht 8. Een dag later liep die in het oosten regionaal op tot 9.

De volgende verbetering staat al op de planning. Later in 2026 krijgt de KNMI-app een kaart met de actuele waarde per plaats in Nederland, waarmee je ook kunt zien hoe zwaar de hitte op dat moment lokaal uitpakt.

Over de studie

De wetenschappelijke basis voor hittekracht is ontwikkeld door Carolina Pereira Marghidan, promovendus bij de Faculteit ITC van de Universiteit Twente en het KNMI. Zij onderzoekt hittegolven in Nederland en wereldwijd, onder begeleiding van hoogleraar Maarten van Aalst en onderzoeker Justine Blanford.

Het KNMI ontwikkelde de index samen met TNO, RIVM en de Vrije Universiteit. Pereira Marghidan hoopt dat de term snel ingeburgerd raakt: “Ik hoop dat hittekracht straks in de Van Dale komt te staan.”