Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een amateurastronoom stuitte bij het Marsal-meer in Quebec op een opvallende cirkel die wetenschappers nu hebben bevestigd als inslagkrater. De structuur is zo'n 25 kilometer breed en draagt de naam Uhackatik. Verder onderzoek moet uitwijzen wat er precies onder het landschap verborgen ligt.
Inslagkrater van een meteoriet. Foto: iStock – Ellen11 / Nasa
Een merkwaardige kring op Google Maps bleek het litteken van een meteorietinslag van meer dan 390 miljoen jaar geleden. Amateurastronoom Joël Lapointe zag de structuur in het afgelegen landschap van Quebec, in de buurt van Magpie in Côte-Nord, en schakelde deskundigen in. Die vonden er sporen van de enorme klap. Vooral de zogeheten shatter cones, breukpatronen die alleen onder extreme druk ontstaan, maakten duidelijk dat hier ooit een ruimterots insloeg. Wereldwijd zijn nog maar ongeveer tweehonderd inslagkraters officieel bevestigd.
Een wandelroute zette alles in gang
Lapointe was in 2024 bezig een wandelroute uit te stippelen toen hij de ronde laagte op de kaart zag. Hij ploos daarna gespecialiseerde databanken met geologische structuren uit, maar vond nergens een vermelding van deze plek.
De vorm was te regelmatig voor een gewone erosiegeul of een meerbekken, al was het reliëf door honderden miljoenen jaren verwering behoorlijk vervaagd. Lapointe stuurde zijn vondst daarom door naar geologen.
De naam Uhackatik is inmiddels aan de structuur gegeven, vastgesteld in overleg met de Innu Council of Ekuanitshit. Die naam wordt gebruikt voor de nieuw bevestigde inslagplaats in de afgelegen Côte-Nord-regio.
De rotsen leverden het beslissende bewijs
Luchtfoto van een circulaire inslagkrater met een meer in het centrum, omgeven door bosrijke heuvels. Beeld: ZME Science.
Geoloog Gordon Osinski van Western University leidde samen met Jérôme Gattacceca van CEREGE, verbonden aan Aix-Marseille Université en CNRS, een expeditie naar het gebied. Het team maakte foto’s en nam gesteentemonsters mee voor nader onderzoek.
Behalve de eerder gevonden breukpatronen troffen zij flinke zones met gesmolten gesteente aan. Zulke inslagsmelt ontstaat wanneer een meteoriet met zo veel energie botst dat omliggende rotsen plaatselijk vloeibaar worden.
“Vanaf dat moment wisten we voor honderd procent dat het om een inslagkrater ging.”
Jérôme Gattacceca, geoloog bij CEREGE
De combinatie van de verschillende sporen voldoet aan de criteria waarmee geologen een meteorietinslag onderscheiden van bijvoorbeeld vulkanisme of een ingestorte ondergrond. De leeftijd van de inslag ligt boven de 390 miljoen jaar, in een periode waarin het leven op aarde vooral in zee floreerde.
Zo groot duikt zelden ineens op
De registratie is de eerste nieuw bevestigde inslagkrater van deze omvang in Canada sinds 2010. In dat land staan nu 31 kraters officieel op de kaart, terwijl de wereldwijde teller rond de 200 ligt.
Nieuwe vondsten zijn doorgaans een stuk kleiner. Gemiddeld komen er per jaar een of twee bij, en die hebben meestal een doorsnee van vijf tot tien kilometer.
- Uhackatik heeft een diameter van 25 kilometer.
- De bekende Manicouagan-krater in dezelfde provincie is ongeveer 215 miljoen jaar oud.
- De ontdekking vult een gat van 16 jaar zonder nieuw erkende krater in Canada.
Goed om te weten
Veel oude inslagkraters zijn lastig te herkennen, omdat gletsjers, rivieren en erosie hun oorspronkelijke rand langzaam wegslijten.
Kaartbeelden zijn ook voor amateurs een goudmijn
Vrij beschikbare kaarten laten hoogteverschillen, afwateringspatronen en opvallend ronde structuren zien die vanaf de grond soms nauwelijks opvallen.
De doorslag valt pas in het veld. Geologen moeten gesteente bekijken en bemonsteren, want een cirkel op een scherm kan ook het restant zijn van een vulkaan, een zoutkoepel of een oud erosiepatroon.
Voor enthousiaste kaartkijkers ligt daar een praktische les in: vergelijk een verdachte vorm met bestaande geologische kaarten en kraterregisters. Lapointe deed precies dat voordat professionals naar het gebied trokken.
Onderzoek gaat in augustus verder
Het onderzoeksteam bevestigde de vondst begin juli 2026 formeel. Uhackatik komt daarmee in de rij van bevestigde inslagkraters uit de diepe aardgeschiedenis. Onderzoekers gebruiken zulke structuren om te begrijpen hoe vaak grote ruimterotsen de aarde raakten en welke sporen daarvan na miljoenen jaren nog overeind blijven.
Osinski, die al veel inslagstructuren onderzocht, noemde de veldexpeditie een van de zwaarste die hij heeft gedaan. Het terrein rond het meer is moeilijk bereikbaar. De onderzoekers presenteren hun resultaten in augustus 2026 op de jaarlijkse bijeenkomst van de Meteoritical Society in Duitsland.
