Hoe duurzaam zijn contactlenzen eigenlijk?

Voor veel mensen zijn contactlenzen vooral een praktisch hulpmiddel. Ze bieden bewegingsvrijheid, beslaan niet en zijn tijdens sporten vaak prettiger dan een bril. Tegelijkertijd zijn het producten die regelmatig vervangen moeten worden.

Honderden lenzen per jaar

Het verschil tussen typen contactlenzen is groot. Wie iedere dag daglenzen draagt, gebruikt twee nieuwe lenzen per dag. Op jaarbasis zijn dat ruim 700 contactlenzen. Iedere lens zit bovendien afzonderlijk verpakt in een kleine blister met vloeistof.

Bij maandlenzen ligt het aantal gebruikte lenzen veel lager. Een paar wordt gedurende meerdere weken gedragen. Daar staat tegenover dat reinigingsvloeistof en bewaardoosjes nodig zijn. Ook die moeten worden geproduceerd, verpakt en uiteindelijk weggegooid.

Daardoor is het niet vanzelfsprekend dat het ene type lens altijd duurzamer is dan het andere. Daglenzen zorgen voor meer afzonderlijke verpakkingen, maar kunnen bijvoorbeeld juist logisch zijn voor mensen die slechts af en toe contactlenzen dragen.

Wie lenzen bestellen wil, kan daarom naast prijs en draagcomfort ook kijken naar de gebruiksfrequentie. Een type lens dat goed aansluit op het daadwerkelijke gebruik kan onnodige verspilling voorkomen.

Een contactlens verdwijnt niet vanzelf

Zachte contactlenzen worden gemaakt van kunststoffen die speciaal zijn ontwikkeld om comfortabel en veilig op het oog te kunnen worden gedragen. Het materiaal moet onder meer vocht vasthouden en voldoende zuurstof doorlaten.

Dat betekent echter niet dat een gebruikte contactlens vanzelf afbreekt. Daarom maakt het uit waar de lens na gebruik terechtkomt. Een oude lens door het toilet of de wastafel spoelen is geen goede oplossing. Daarmee komt het materiaal in het afvalwater terecht. Contactlenzen zijn klein en flexibel en horen daarom bij het daarvoor bestemde huishoudelijke afval.

Juist omdat het om een product gaat dat door veel mensen dagelijks wordt gebruikt, kunnen kleine gewoontes op grotere schaal verschil maken.

De verpakking telt ook mee

De lens zelf is maar een deel van het afval. Contactlenzen moeten tot het moment van gebruik steriel blijven en worden daarom meestal afzonderlijk verpakt.

Vooral bij daglenzen loopt het aantal blisterverpakkingen daardoor snel op. Daarnaast is er meestal een kartonnen buitenverpakking. Bij maandlenzen komen daar flessen met lensvloeistof en bewaardoosjes bij.

Helemaal zonder verpakking kan bij contactlenzen niet zomaar. Hygiëne en veiligheid zijn essentieel. Verduurzaming zal daarom vooral moeten komen uit minder materiaalgebruik, beter recyclebare verpakkingen, efficiëntere productie en het voorkomen van verspilling.

Langer dragen is niet automatisch duurzamer

Bij veel producten geldt dat langer gebruiken duurzamer is. Bij contactlenzen ligt dat anders. Een daglens meerdere dagen dragen om afval te besparen is niet verstandig. Hetzelfde geldt voor maandlenzen langer gebruiken dan de voorgeschreven periode. Contactlenzen komen rechtstreeks in aanraking met het oog en gezondheid en hygiëne moeten daarom vooropstaan.

Duurzamer gebruik betekent hier eerder dat je een type lens kiest dat past bij hoe vaak je ze draagt. Ook het voorkomen van ongebruikte voorraad helpt. Lenzen die uiteindelijk over de houdbaarheidsdatum raken, zijn immers geproduceerd en vervoerd zonder ooit gebruikt te worden.

Meer dan alleen afval

De milieu-impact van contactlenzen begint bovendien vóór het moment waarop de verpakking wordt geopend. Voor de productie zijn grondstoffen en energie nodig. Daarna volgen verpakking, opslag en transport. Dat geldt voor vrijwel ieder consumentenproduct. Bij contactlenzen is vooral de combinatie van een klein product en een hoge gebruiksfrequentie opvallend.

Tegelijkertijd moet de impact in perspectief worden geplaatst. Contactlenzen zijn medische hulpmiddelen. Verpakkingen zijn niet alleen bedoeld voor gemak, maar ook om de lenzen schoon en veilig te houden.

Bewuster omgaan met lenzen

Voor lensdragers zit de meest haalbare verduurzaming daarom vooral in bewuster gebruik. Kies een type lens dat aansluit bij hoe vaak je ze daadwerkelijk draagt, gebruik lenzen niet langer dan aanbevolen en gooi ze na gebruik op de juiste manier weg. Een contactlens zal daarmee niet ineens een volledig duurzaam product worden. Maar zoals bij veel alledaagse producten zit de winst vaak in de optelsom van kleinere keuzes. De lens zelf is nauwelijks zichtbaar, maar het jaarlijkse gebruik ervan uiteindelijk wel.