Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In 1976 ging in Luzern een schuilkelder open die in de Koude Oorlog plek moest bieden aan 20.000 mensen. De Sonnenberg Tunnel onder de A2 is een ondergrondse commandopost, al werd de capaciteit in 2006 teruggebracht naar 2.000 plaatsen.
Tunnels in Zwitserland zijn ook belangrijk voor de veilgheid van de bevolking. Foto: iStock – Credit:Octavian Lazar
Wie over de A2 bij Luzern rijdt, ziet vooral een gewone snelwegtunnel. Achter de rijbanen schuilt een ondergrondse wereld die voor oorlogstijd was ingericht. Bij de officiële opening op 26 oktober 1976 gold de Sonnenberg Tunnel als de grootste civiele nucleaire schuilplaats ter wereld, met onder meer 1,5 meter dikke stalen deuren van 350 ton. Tussen de twee tunnelbuizen lag een zeven verdiepingen hoge commandoruimte met een noodziekenhuis, radiostudio en ventilatiesystemen. De bunker was het extreemste voorbeeld van een Zwitserse strategie waarin voor iedere inwoner een schuilplaats moest bestaan.
Een snelweg die in uren moest veranderen
De bouw van de Sonnenberg Tunnel liep van 1971 tot 1976. De 1.550 meter lange doorgang maakt deel uit van de A2, een belangrijke route die dwars door Zwitserland loopt. Onderweg zie je daar als automobilist niets van terug.
Achter de rijbanen zaten twee parallelle tunnelbuizen die na afsluiting elk ruimte boden aan zo’n 10.000 mensen. Verkeer eruit, bedden en noodvoorzieningen erin: dat was het idee achter deze combinatie van snelweg en schuilkelder.
De bunker moest een kernexplosie aankunnen
De Sonnenberg was een product van een Zwitserse wet uit 1963. Die schreef voor dat iedere inwoner toegang moest hebben tot een schuilplaats, een aanpak die veel verder ging dan we in Nederland of de rest van Europa gewend zijn.
De bouw kostte destijds ongeveer 40 miljoen Zwitserse frank. De afsluitbare tunnel was ontworpen om de drukgolf van een kernexplosie van 1 megaton op 1 kilometer afstand te weerstaan.
De ondergrondse ruimte tussen de buizen had ook een telefooncentrale en gevangeniscellen. De bunker moest tijdens een ramp onderdak bieden en bestuur en orde mogelijk maken.
Goed om te weten
De oorspronkelijke opzet ging uit van een schuilplaats voor ongeveer een derde van de inwoners van Luzern van toen.
De oefening liep vast op één deur
Van 16 tot 21 november 1987 werd duidelijk hoe lastig het was om zo’n verkeersader werkelijk om te bouwen. Tijdens de grootschalige oefening Ameise, Duits voor mier, deden bijna 1.200 mensen mee aan het inrichten van de tunnel als leefbare schuilplek.
De test legde een praktisch probleem bloot. Eén explosieveilige deur had 24 uur nodig om helemaal dicht te gaan, terwijl snelheid bij een aanval of ramp allesbepalend is.
De oefening was de enige grote praktijktest van Sonnenberg. Veel van het systeem bleef vooral een voorbereiding op papier en in trainingen.
Van massale opvang naar kleinere noodplek
In 2006 werd de aangewezen capaciteit teruggebracht tot 2.000 mensen. De ingreep moest de bunker goedkoper en efficiënter maken en veranderde de schaal van het oorspronkelijke plan flink.
De Sonnenberg is daarmee geen toevluchtsoord meer voor een complete stadswijk. De tunnel geldt nu als een kleinere noodoplossing, terwijl de snelweg er dagelijks doorheen blijft lopen.
360.000 schuilplaatsen onder een klein land
Sonnenberg staat niet op zichzelf. Sinds de wet van 1963 ontstond in Zwitserland een netwerk van meer dan 360.000 schuilplaatsen voor ongeveer 9 miljoen inwoners.
De schaal maakt Sonnenberg uitzonderlijk. De combinatie van snelwegtunnels, een commandocentrum en voorzieningen voor crisisbeheer laat zien hoe ver de voorbereiding op een mogelijke kernoorlog destijds ging.
Je kunt nu zelf naar binnen
Wie de bunker niet alleen van buiten wil zien, kan het tunnelcomplex en het commandocentrum bezoeken via rondleidingen.
Rondleidingen voor het publiek zijn er sinds 2008.
