Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op circa 91 meter diepte verandert de Great Blue Hole voor Belize in een pikdonkere, zuurstofloze zone. Tijdens een expeditie in december 2018 trof een team van Aquatica Submarines daar twee lichamen van eerder vermiste duikers aan.
Een duiker in een diep gat onder water. Foto: iStock – Tamer Gunal
Wie vanaf een boot in het heldere water van Belize kijkt, ziet vooral een bijna perfect blauwe cirkel, maar daaronder schuilt een sinkhole van zo’n 300 meter breed. Op circa 40 meter diepte hangen nog enorme stalactieten uit de tijd dat dit een droge kalksteengrot was, voordat de zee na de laatste ijstijd steeg. Veel dieper markeert een waterstofsulfidelaag een harde grens in een plek die Jacques Cousteau in 1971 juist wereldberoemd maakte als duikbestemming. De Great Blue Hole is daardoor niet alleen een toeristische trekpleister, maar ook een onderwaterarchief van wat er in de diepte verdwijnt.
De laag begint waar de zuurstof opraakte
De expeditie daalde in december 2018 af met twee onderzeeboten van Aquatica Submarines. Submersible-piloot Erika Bergman, ook National Geographic Explorer, zag hoe de chemie van het water daar de spelregels overneemt.
“Een van de bizarre dingen aan het gat is de waterstofsulfidelaag.”
Erika Bergman, submersible-piloot bij Aquatica Submarines
Die waterstofsulfidelaag ontstond doordat planten, dieren en ander materiaal dat in het gat viel eerst verteerde. Dat proces verbruikte alle zuurstof onder ongeveer 88 meter diepte. Wat daarna verder naar beneden zakt, komt terecht in water waar afbraak nauwelijks nog plaatsvindt.
De vermiste duikers bleven op de bodem
Luchtfoto van het Great Blue Hole, een groot cirkelvormig onderwaterFormation met turquoise ondiepte en donkerder diepere binnenzone, omgeven door koraalrif. Beeld: Wikimedia Commons.
De onderzeeboten troffen de lichamen aan van twee van de drie duikers die na een duik in het gat als vermist golden. Het team liet de lichamen ter plekke, op verzoek van de families, en gaf de locaties door aan de autoriteiten in Belize.
Iemand of iets dat daar terechtkomt, verdwijnt niet uit beeld; de zuurstofloze omgeving bewaart het materiaal.
Bergman vatte dat effect zo samen: “Onder de waterstofsulfide is er geen zuurstof en blijft alles wat daar nu in valt bewaard.” De diepte werkt zo als een tijdcapsule, hoe macaber dat in dit geval ook is.
Een kerkhof van slakken, flessen en een camera
Rond de bodem lag een opvallende verzameling dode slakken, door de expeditie beschreven as een kerkhof van slakken. Honderden dieren waren in het gat gevallen en stierven door zuurstofgebrek voordat ze weer omhoog konden komen.
Tussen die natuurlijke resten lag ook menselijk afval, waaronder plastic flessen en een verloren GoPro-camera. De combinatie van slakken, plastic en een camera op de bodem maakt zichtbaar wat er allemaal in zo’n onderwaterput kan belanden.
Het gat loopt door tot ongeveer 125 meter diep. Op de bodem liggen sporen van dieren, mensen en materiaal die daar onder heel andere omstandigheden terechtkwamen.
De zeespiegel schreef dit landschap al eens om
De rotswanden laten een oude overgang zien tussen droog land en zee. Richard Branson, oprichter van Virgin, wees tijdens de duik op die lijn, waar de zeespiegel na de laatste ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, met circa 91 meter steeg en de vroegere grot liet vollopen.
Zeespiegelstijging verandert een landschap zelden in één klap, maar kan kustgebieden en kalksteengrotten over duizenden jaren compleet herschrijven. In de Great Blue Hole is die oude verandering letterlijk in de wand blijven staan.
De plek kreeg in 1971 wereldwijde bekendheid toen oceaanonderzoeker Jacques Cousteau haar aanwees als een van de beste duiklocaties ter wereld. Het gat ligt in het UNESCO-werelderfgoedgebied Belize Barrier Reef Reserve System, op Lighthouse Reef, ongeveer 64 kilometer uit de kust.
Over het onderzoek
De missie had als doel de diepste delen van de Great Blue Hole beter te begrijpen. Naast Bergman voeren Richard Branson en Fabien Cousteau mee, de kleinzoon van Jacques Cousteau.
Aquatica Submarines zette daarbij twee onderzeeboten in, zodat de onderzoekers de bodem en de rotsformaties van dichtbij konden bekijken. De waterstofsulfidelaag in het gat vormt een grens in het water en bepaalt tegelijk wat er op de bodem bewaard blijft.
