Op de Veluwe klinkt nu het burlen, en dan kun je maar beter afstand houden

Een rauwe roep klinkt tussen de bomen, maar het hert zelf laat zich niet zien. Op de Veluwe proberen mannetjes met dat burlen rivalen af te schrikken en hindes voor zich te winnen. De hoogbronst valt doorgaans in de tweede helft van september en loopt gemiddeld door tot begin oktober; soms raken de mannetjes daarbij slaags, met kans op ernstige verwondingen. Wie het geluid wil volgen, kan beter een verrekijker pakken dan dichterbij komen en de dieren verstoren.

Op de Asselsche Heide begon het al eerder

Op de Asselsche Heide waren de eerste bronstgeluiden soms al begin september te horen. Ook Nationaal Park De Hoge Veluwe is doorgaans een van de gebieden waar het burlen het eerst klinkt. Wie eind september op pad gaat, treft dus geen plotseling begonnen schouwspel: de aanloop is al weken bezig.

Dat hoor je eerder dan je het ziet. In de uitgestrekte gebieden waar de bronst vroeg te horen is, kan een roep je aandacht trekken terwijl het dier uit beeld blijft. Het geluid vertelt je dat er herten in de buurt zijn, niet dat je dichterbij moet gaan zoeken.

De Hoge Veluwe deelt boetes uit voor verstoring

Op Nationaal Park De Hoge Veluwe zijn boetes uitgedeeld aan bezoekers die de dieren verstoorden. Beheerders controleren in de bossen tot het einde van de paartijd en verwijzen mensen naar speciale observatieplekken. De regels zijn dus meer dan een vriendelijk verzoek.

Voor edelherten telt rust nu zwaar. Volgens Natuurmonumenten zijn rustgebieden belangrijk in deze afmattende periode. De mannetjes verbruiken veel energie en moeten tegelijk alert blijven op andere herten. Als bezoekers zo’n gebied binnengaan, komt daar nog een verstoring bovenop.

Ook voor jezelf is afstand verstandig. Een groot wild dier dat schrikt of zich opgejaagd voelt, wil je niet vlak voor je hebben. De observatieplekken in het park zijn er juist voor bedoeld om te kunnen kijken zonder het leefgebied in te lopen.

Een gevecht kan fataal aflopen

Hoe hard het er tussen mannetjes aan toe kan gaan, bleek bij Hubertus, een bekend hert van de Veluwe. Hij raakte tijdens een gevecht met een ander edelhert zo ernstig gewond dat beheerders van Nationaal Park De Hoge Veluwe hem uit zijn lijden verlosten.

Soms raken geweien tijdens een gevecht in elkaar verstrikt; de dieren kunnen daarbij zware verwondingen oplopen en in zeldzame gevallen sterft een hert. Wie in de verte geweien hoort kletteren, hoort dus een strijd met echte risico’s voor de dieren.

Zo kijk je zonder dichterbij te komen

Voor een rustig bezoek maken kleine keuzes verschil. Zet het geluid van je telefoon uit en praat zacht als je bij een observatieplek staat. Onverwacht lawaai kan edelherten laten schrikken, juist wanneer ze al volop met elkaar bezig zijn.

Wil je een dier goed bekijken of fotograferen, dan helpt een telelens. Daarmee haal je het beeld dichterbij zonder zelf op het hert af te lopen. Op de Asselsche Heide en in Nationaal Park De Hoge Veluwe geldt bij bronstplekken op de Veluwe hetzelfde advies voor een verrekijker: laat de afstand tussen jou en het dier intact.

Ook buiten de bronst zorgt de mens voor onrust

Voor edelherten op de Veluwe is de mens de grootste bedreiging. Er vallen jaarlijks veel verkeersslachtoffers, en ook buiten de wegen kunnen dieren in paniek raken door menselijke activiteit. Die verstoringen zien er heel verschillend uit:

• Een loslopende hond kan een hert opjagen; lawaai van recreanten kan het dier laten schrikken.
• Ook een luchtballon kan paniek veroorzaken.
• Die onrust kan ook buiten de paartijd optreden.

Op de Asselsche Heide blijven bezoekers daarom beter op de paden. Natuurorganisaties sturen bezoekers naar plekken waar ze kunnen kijken zonder de dieren op te zoeken. Op de Veluwe en de Posbank neemt de bronstactiviteit meestal rond half oktober weer af.