Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Het aantal bosbranden in Spanje en Portugal is dit jaar meer dan verdubbeld. Ook Frankrijk evacueert tienduizenden mensen, en op het Iberisch Schiereiland speelt een erfenis van industriële aanplant mee.
Bosbrand in de Var, Frankrijk. Foto: iStock – BTWImages
Terwijl brandweerlieden in Zuid-Europa urenlang tegen een vuurmuur vechten, bepaalt ook wat er decennia geleden is geplant hoe snel een vlammenfront om zich heen grijpt. In Portugal bestaat een groot deel van het bos uit eucalyptus, een snelgroeiende boom die voor de pulp- en papierindustrie werd aangeplant: die soort beslaat daar 26 procent van het bos, terwijl EDJNet hetzelfde aandeel noemt voor het Iberisch platteland. Die erfenis staat opnieuw ter discussie nu hitte en droogte branden aanjagen, van de Costa Brava tot de omgeving van Madrid. De ramp bij Pedrogrão Grande in 2017, waarbij 66 mensen omkwamen en meer dan 50.000 hectare afbrandde, maakte al pijnlijk duidelijk hoeveel er op het spel staat.
De noodtoestand rond Madrid laat zien hoe snel het misgaat
In juli moesten 10.000 mensen rond Madrid evacueren nadat branden de hoofdstad naderden. De nationale noodtoestand volgde snel; het hoofd van de regionale regering sprak zelfs van de ergste branden ooit in dat gebied.
De WHO wijst erop dat vuur veel meer raakt dan bos alleen. “Bosbranden verwoesten huizen en bestaansmiddelen, dwingen mensen te evacueren en zetten hulpdiensten en zorgstelsels enorm onder druk”, aldus de organisatie.
Een plantage brandt anders dan een gemengd bos
Een dicht opgeplande monocultuur van snel groeiende bomen, mogelijk eucalyptus, met droge onderbosgroei onder de stammen. Beeld: Biodiversidade.
Eucalyptus groeit snel en is daarom aantrekkelijk voor de pulp- en papiersector. De boom bevat ook oliehoudende stoffen die makkelijk vlam vatten, zeker wanneer temperaturen oplopen en de begroeiing kurkdroog is.
Daar komt het patroon van aanplant bij. Een eucalyptusmonocultuur, een groot gebied met vrijwel één boomsoort, biedt vuur weinig natuurlijke obstakels. Als de vlammen eenmaal in zo’n plantage zitten, verspreiden ze zich flink sneller.
Het gaat om een enorme oppervlakte. EDJNet becijferde dat eucalyptus 845.000 hectare van het Iberisch platteland bedekt, vooral voor pulp en papier. Dat is een gebied van zo’n 1,5 keer de provincie Utrecht.
De strijd over nog 40.000 hectare
De rol van de papierindustrie ligt in Portugal al jaren onder een vergrootglas. Natuurorganisatie Quercus en andere ngo’s kregen in januari 2022 forse kritiek op de regering los nadat plannen bekend werden om eucalyptusplantages met bijna 40.000 hectare uit te breiden.
Die discussie bleef niet hangen in vergaderzalen. Nadat tussen 15 en 19 september 2024 opnieuw grote branden woedden, organiseerde het netwerk Emergência Florestal op 22 september protesten door heel Portugal tegen de grootschalige eucalyptusaanplant.
Goed om te weten
De brand bij Pedrogrão Grande in 2017 maakte van eucalyptus een nationaal politiek onderwerp. De ramp kostte 66 mensen het leven en zette de verantwoordelijkheid van de industrie opnieuw op scherp.
Frankrijk ontsnapt ook niet aan de vlammen
Ook Frankrijk blijft niet buiten schot. In Zuid-Frankrijk moesten in juli ongeveer 63.000 mensen hun huis verlaten door meerdere branden, die samen al zo’n 80 woningen verwoestten.
In de Europese WHO-regio ging in 2025 maar liefst 2,2 miljoen hectare land verloren aan branden, tegenover 1,4 miljoen hectare in 2022. Dat maakt de keuze voor gevarieerde natuur en bosbeheer ook in Nederland minder theoretisch.
Over het onderzoek
Het aandeel van 26 procent wordt specifiek genoemd voor Portugese bossen, terwijl EDJNet datzelfde aandeel koppelt aan het bredere Iberisch platteland.
De protesten van 22 september 2024 in Portugal richtten zich precies op die kwestie: hoeveel ruimte er overblijft voor bos dat vuur minder makkelijk doorgeeft.
