De Amerikaanse telecomwaakhond FCC heeft groen licht gegeven voor de testlancering van Earendil-1, de eerste spiegelende satelliet. Wetenschappers waarschuwen dat extra reflecties in de ruimte astronomie kunnen verstoren en lichtvervuiling met ecologische gevolgen kunnen aanjagen.
Op 9 juli kreeg de start-up Reflect Orbital toestemming van de FCC, die de zaak behandelde als ICFS File No. SAT-LOA-20250701-00129, om Earendil-1 te testen, een satelliet met een reflector van 5,5 bij 5,5 meter die zonlicht richting aarde kan terugkaatsen en die in de FCC-stukken staat beschreven als een satelliet in een zon-synchrone baan. Het bedrijf mikt op een constellatie van meer dan 50.000 van zulke spiegels, bedoeld om energie te leveren en hulpoperaties van licht te voorzien. Tegenstanders dienden meer dan 1.800 bezwaarschriften in en waarschuwen voor extra licht in de nachtelijke hemel boven Europa en voor verblinding van piloten en automobilisten. Daarnaast klinken zorgen over mogelijke gevolgen hoger in de dampkring, waaronder de stratosfeer en zelfs de ozonlaag.
Innovatie of onbekend terrein?
De FCC beoordeelt vooral het gebruik van radiospectrum en technische storingsrisico’s. In haar besluit verwijst de toezichthouder naar de Communications Act, die haar opdraagt “de beschikbaarheid van nieuwe technologieën en diensten” voor het publiek te stimuleren, omdat het spiegelconcept volgens de FCC een potentieel belangrijke technologische stap kan zijn.
Het felle debat over zichtbaarheid en licht wordt daardoor nauwelijks meegewogen, ook al draait het idee van Reflect Orbital juist om het sturen van zonlicht. De FCC stelt bovendien dat de door critici geschetste optische risico’s, áls ze al binnen haar bevoegdheid zouden vallen, volgens haar “weinig waarschijnlijk” zijn.
“[De FCC moet] de beschikbaarheid van nieuwe technologieën en diensten voor het publiek aanmoedigen.”
FCC, verwijzend naar de Communications Act
Toestemming ondanks controverse
Kunstenaarsillustratie van reflecterende satellieten in een baan om de aarde, met de zon en aarde zichtbaar op de achtergrond. Beeld: El Diario 24.
De bezwaren richten zich op effecten die niet in een klassieke frequentievergunning passen. De FCC schrijft dat zorgen rond de zonne-reflector niet tot haar kerntaak behoren, omdat die primair ligt bij het autoriseren van radiofrequentiegebruik.
Een dag vóór het besluit, op 8 juli, vroegen meerdere maatschappelijke organisaties de FCC alsnog om een volledige milieueffectrapportage voordat er nieuwe vergunningen volgen voor ruimteprojecten zoals orbitale datacenters. In die coalitie zaten Earthjustice, Public Employees for Environmental Responsibility, Environment America en DarkSky International.
De wetenschappelijke kritiek: van verblinding tot stratosfeerrisico’s
De American Astronomical Society (AAS), die haar verzoek onderbouwt met een ‘Declaration of Joel Parriott’, werkte een lijst met concrete risico’s uit. De organisatie waarschuwt onder meer voor mogelijke oogschade bij amateurastronomen die via een telescoop kijken, omdat een felle reflectie op het verkeerde moment een geconcentreerde lichtpiek kan geven.
Daarnaast wijst de AAS op verstoringen voor wetenschappelijke observatoria die met publiek geld worden gefinancierd. Gevoelige detectoren kunnen verzadigen, en bewegende reflecties kunnen strepen en meetruis veroorzaken in opnames en fotometrie.
Ook de Royal Astronomical Society en de European Southern Observatory benoemen de optelsom met andere geplande ruimte-initiatieven, waaronder projecten rond datacenters in een baan om de aarde. Hun waarschuwing gaat over lichtvervuiling als systeemprobleem: hoe meer objecten, hoe groter de kans dat telescopen precies tijdens waarnemingen worden geraakt.
De betrokken organisaties wijzen op ecologische gevolgen voor “honderden soorten” die afhankelijk zijn van natuurlijke donkerte, en op mogelijke gevolgen hoger in de dampkring, zoals veranderingen in de chemie van de stratosfeer en risico’s voor de ozonlaag.
Goed om te weten
Een milieueffectrapportage voor ruimteconstellaties kan ook de hele keten omvatten: productie, herhaalde lanceringen en emissies en deeltjes die vrijkomen bij terugkeer en verbranding in de hoge atmosfeer.
Wat betekent dit voor Nederland en Europa?
De European Southern Observatory mengt zich nadrukkelijk in de discussie, omdat optische verstoring grensoverschrijdend is. Een spiegelconstellatie die gericht zonlicht terugkaatst, kan onder gunstige hoeken ook vanuit Europa zichtbaar worden en de meetkwaliteit van telescopen beïnvloeden, ongeacht waar de vergunning is afgegeven.
De stap van Reflect Orbital landt in een bredere ruimtewedloop waarin meerdere spelers inzetten op massale constellaties. SpaceX diende parallel een nieuwe aanvraag in voor 100.000 Starlink-satellieten van de 3e generatie, en er circuleert een plan dat “Starmind” heet voor een megaconstellatie van 1.000.000 orbitale datacenters.
- 8 juli: een coalitie van Earthjustice, Public Employees for Environmental Responsibility, Environment America en DarkSky International dient een petitie in voor een volledige milieustudie.
- 100.000: omvang van de aangevraagde Starlink-constellatie van de 3e generatie.
- 1.000.000: het aangekondigde volume van de “Starmind”-megaconstellatie van orbitale datacenters.
Vervolgstappen: afspraken vóór de opschaling
Reflect Orbital zegt te willen samenwerken met de National Science Foundation om wetenschappelijke zorgen te adresseren en belooft het licht niet in de buurt van observatoria te richten. De petitie van 8 juli wil de controle daarop afdwingen via een formele, brede milieutoets.
Het besluit van de FCC laat zien hoe snel een project kan doorrollen wanneer het langs een smal, technisch loket past, terwijl de maatschappelijke discussie over licht, ecologie en atmosfeer gaat. Reflect Orbital wil Earendil-1 vóór het einde van het jaar lanceren.
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
