Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Bij een krimpend zoutmeer in Zuid-Californië ontwikkelt de longfunctie van kinderen in de buurt zich minder snel dan die van leeftijdsgenoten verder weg. Onderzoekers volgden 369 kinderen om dat verschil te meten.
Een winterdag in het vervallen landschap van Salton Sea, Californië, USA. Foto: iStock – James Michael House
Een windvlaag over een droge vlakte en het stof hangt in de lucht. Bij de Salton Sea in Californië voert de wind resten van landbouwchemicaliën en metalen mee vanaf de drooggevallen meerbodem. Het waterpeil is sinds 2003 sterk gedaald, doordat er minder water uit de landbouw in het meer terechtkomt. Het giftige stof waait richting omwonenden in de Imperial Valley.
Het meer verloor in ruim 100 jaar zijn vaste watertoevoer
Het Salton Sea meer ontstond in 1905, toen de Colorado River door een irrigatiekanaal brak en het bekken van de Imperial Valley volliep. Daarna bleef het meer vooral bestaan dankzij water dat van landbouwgrond terugstroomde. Die aanvoer is nu kleiner, en dat zie je terug in de metingen.
- Sinds 2003 daalde het waterpeil met ongeveer 3 tot 4 meter.
- Het wateroppervlak werd in die periode zo’n 16 procent kleiner.
- In de afgelopen 20 jaar kwam ongeveer 6.500 hectare meerbodem bloot te liggen.
Bij dat laatste getal gaat het om een gebied van ruwweg 9.000 voetbalvelden. De precieze cijfers voor de afname van het wateroppervlak verschillen per meetmoment: schattingen lopen uiteen van ongeveer 100 tot 155 vierkante kilometer. Het meer blijft namelijk krimpen.
Vlak bij het meer groeien kinderlongen trager
Satellietbeeld van het Salton Sea, gefotografeerd vanaf het internationale ruimtestation. Beeld: Earth Science and Remote Sensing Unit , Lyndon B. Johnson Space Center, Public domain, via Wikimedia Commons.
Het verschil zit in de hoeveelheid lucht die kinderen na diep inademen met kracht kunnen uitblazen. Bij kinderen die binnen 11 kilometer van het meer wonen, nam die longfunctie minder snel toe dan bij kinderen verder weg. De meting wijst geen specifiek stofdeeltje aan.
De onderzoekers vergelijken de grootte van het verschil met het effect van wonen binnen 500 meter van een drukke snelweg. Dat maakt de uitkomst concreter. Een kinderlong is nog in ontwikkeling; juist daarom is het belangrijk hoeveel die longfunctie in deze jaren groeit.
In de Imperial Valley komen ook astma, piepende ademhaling en andere luchtwegklachten relatief vaak voor. De gemeenschappen rond het meer bestaan voor een groot deel uit gezinnen met lage inkomens. Voor hen is de lucht rond hun woonplaats dus al langer een gezondheidsprobleem.
Droge bodem wordt het hele jaar door een stofbron
De blootgevallen bodem is niet zomaar zand. Jarenlang stroomde er water uit de landbouw naartoe, met onder meer kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Ook zout hoopte zich op in het meer. Op de droge, losse vlakte kan stof in elk seizoen opwaaien, ook zonder zware storm.
Dat stof draagt bij aan de hoge concentraties fijnstof rond het meer. Fijnstof bestaat uit piepkleine deeltjes die je kunt inademen. Jill Johnston, onderzoeker op het gebied van milieu en gezondheid aan de Universiteit van Californië in Irvine, vat de gevolgen zo samen:
“Het opdrogen van het Salton Sea is een ecologische crisis en een volksgezondheidscrisis.” Jill Johnston, Universiteit van Californië in Irvine
De bodem van droogvallende gebieden in Nederland
Door de verminderde watertoevoer verloor het Salton Sea sinds 2003 naar schatting zo’n 3,7 miljard kubieke meter water. Voor Nederlandse lezers zit de vergelijking vooral in de vraag wat er gebeurt als waterbeheer en intensieve landbouw samen het landschap veranderen. Voor Nederlandse droogvallende gebieden hangt het gezondheidsrisico af van de stoffen in de bodem en de lucht.
Over de studie
Fangqi Guo van de Keck School of Medicine van de Universiteit van Zuid-Californië leidde het onderzoek, samen met collega’s. Johnston was de onderzoeker met wie over de studie kon worden gecorrespondeerd. Het team volgde de ontwikkeling van de longfunctie gedurende twee jaar bij kinderen van 10 tot 12 jaar; de resultaten verschenen op 3 april 2026 in JAMA Network Open.
Dezelfde onderzoeksgroep publiceerde in november 2025 al onderzoek naar stofgebeurtenissen en de longfunctie van kinderen bij het meer. Het latere onderzoek kreeg onder meer steun van de National Institutes of Health en kwam tot stand in samenwerking met de lokale organisatie Comite Civico del Valle.
