Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De Amerikaanse waterbeheerder Bureau of Reclamation looft tot 200.000 dollar uit voor een automatische oplossing tegen invasieve mosselen in ballasttanks. Hun onzichtbare larven kunnen meren en vitale waterinfrastructuur bereiken voordat iemand ingrijpt.
Aanslag op een scheepsromp. Foto: iStock – Acorn
Mosselen lijken onschuldig, maar zodra ze zich vastzetten op leidingen, pompen en dammen kunnen ze water- en energievoorzieningen flink ontregelen. Vooral de gouden mossel baart zorgen: die werd pas in oktober 2024 voor het eerst buiten haar bekende verspreidingsgebied aangetroffen. De uitdaging is ecologisch en praktisch: voorkomen dat schepen onbedoeld een volgende plaag naar kwetsbare zoetwatersystemen meenemen.
De hoofdprijs van 200.000 dollar gaat er pas na een echte praktijktest uit
De wedstrijd heet Halt the Hitchhiker en is opgezet door het Bureau of Reclamation, dat yet2 inschakelde om de competitie te organiseren. De uitdaging loopt van 25 maart 2026 tot en met 30 september 2027; concept papers voor fase 1 moesten uiterlijk 29 mei 2026 binnen zijn. Gezocht wordt naar techniek die ballasttanks zelfstandig kan ontsmetten, zonder dat iemand handmatig water moet behandelen of een tank moet schoonmaken.
Een boot vult en leegt ballasttanks om stabiel in het water te liggen. Na het leegpompen blijft altijd een klein restje water achter, en daarin kunnen microscopisch kleine larven zitten die je met het blote oog niet ziet.
Drie soorten, dezelfde hardnekkige aanpak
Zebramosselen (Dreissena polymorpha) in dicht opeengepakte clusters op een onderwater oppervlak, met witte draden en organisch materiaal eromheen. Beeld: Wikimedia Commons – Wikimedia.org.
De zebramossel heet officieel Dreissena polymorpha, de quaggamossel Dreissena rostriformis bugensis en de gouden mossel Limnoperna fortunei. Alle drie vormen ze dichte kolonies op harde oppervlakken, van leidingen en pompen tot energie-installaties.
De mosselen kunnen zware metalen en ziekteverwekkers ophopen, terwijl hun kolonies de doorstroming in zoetwaterleidingen afremmen. Dat raakt de watervoorziening voor steden en landbouw, en maakt ook industriële complexen en waterkrachtcentrales minder efficiënt.
Goed om te weten
Een enkele pleziervaartboot kan de verspreiding op gang brengen door ballastwater in het ene meer te lozen en een week later in een ander meer te water te gaan.
Van plan op papier naar een werkend apparaat
De competitie telt drie fasen. In de eerste ronde dienen deelnemers een schriftelijk voorstel in waarin ze uitleggen hoe hun systeem de larven uitschakelt. Zes geselecteerde teams krijgen daarvoor elk maximaal 25.000 dollar.
- De drie beste teams presenteren hun aanpak daarna mondeling aan een jury en ontvangen elk 50.000 dollar.
- In de laatste ronde moeten zij een prototype bouwen dat in een laboratorium wordt getest.
- In die laatste fase worden maximaal drie prijzen toegekend: 125.000 dollar, 75.000 dollar en 50.000 dollar.
De opzet is streng: het apparaat moet aantoonbaar werken in een ballasttank, waar larven in achtergebleven water kunnen overleven.
De schade zit vooral in wat je eerst niet ziet
Invasieve mosselen kunnen zich razendsnel vastzetten zodra ze een nieuw watersysteem bereiken. Daarna raken leidingen en technische installaties steeds verder begroeid, waardoor beheerders meer onderhoud nodig hebben en installaties minder goed presteren.
Binnenscheepvaart, recreatievaart en waterbeheer verbinden rivieren, meren en kanalen in Nederland en Europa met elkaar. Een automatische behandeling aan boord kan voorkomen dat een probleem pas zichtbaar wordt wanneer een nieuwe populatie zich al heeft gevestigd.
Een oplossing moet dus aan boord beginnen
De wedstrijd richt zich op techniek die de verspreidingsroute onderbreekt voordat een boot opnieuw wordt gelaten. Dat kan voor waterbeheerders aantrekkelijker zijn dan achteraf leidingen, pompen of oevers schoonmaken, want dichte mosselkolonies verwijderen kost tijd en verstoort vaak de installatie zelf.
Alleen het team dat ook de eerdere rondes wint én als eerste eindigt in de laboratoriumtest, ontvangt uiteindelijk de opgetelde hoofdprijs van 200.000 dollar.
