Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De NVWA staat particulieren niet toe om zout en schoonmaakazijn tegen onkruid te gebruiken. Ook afwasmiddel valt onder de huishoudmiddelen die daarvoor niet zijn toegestaan: zulke middelen kunnen de bodem en het water aantasten.
Er zijn veiligere manieren om van onkruid af te komen, dan zout of afwasmiddel. Foto: iStock – gabort71
Het onkruid groeit tussen de tegels, en in de keukenkast staan zout, schoonmaakazijn en afwasmiddel voor het grijpen. Wie zo’n huismiddel gebruikt om onkruid weg te krijgen, gebruikt het als onkruidmiddel. Het RIVM onderzocht in 2019 de risico’s van azijngebruik tegen onkruid en keek daarbij ook naar regenwormen en insecten in de grond. Voor het bestrijden van onkruid gelden regels voor de middelen die je gebruikt.
Een pot zout is geen toegelaten onkruidmiddel
Een pot zout heeft geen gebruiksaanwijzing voor onkruid tussen de tegels. Toch maakt het uit waarvoor je het gebruikt. Zout staat niet op de lijst van gewasbeschermingsmiddelen die het Ctgb heeft toegelaten. Strooi je het om planten te doden, dan gebruik je dus een niet-toegelaten onkruidmiddel.
Bij middelen tegen onkruid telt namelijk de toelating voor dat doel. Het Ctgb bepaalt welke gewasbeschermingsmiddelen in Nederland op de markt mogen komen. Dat een stof ook in de keuken of het schoonmaakkastje thuishoort, zegt niets over wat die stof buiten doet. De NVWA wijst huishoudmiddelen af als middel tegen onkruid, juist vanwege de gevolgen voor de tuin en de omgeving.
Bij 6,6 procent azijnzuur lopen planten al risico
Hoe schadelijk azijn kan zijn, hangt onder meer af van de concentratie azijnzuur en van de plek waar je het gebruikt. Het RIVM bracht verschillende situaties in kaart. Daarbij keek het naar schade die verder gaat dan het onkruid waarop je mikt.
- Vanaf 6,6 procent azijnzuur bestaat al een risico voor planten naast de behandelde plek.
- Vanaf 36 procent lopen waterorganismen risico als niet-toegelaten azijn wordt gespoten op een groot, aaneengesloten oppervlak direct naast water.
- Vanaf 54 procent ontstaat er risico voor bodemorganismen, vooral wanneer azijn bij het gieten of sproeien rechtstreeks in de grond belandt.
Die percentages betekenen niet dat een lagere concentratie overal veilig is. Ze horen bij de situaties die het RIVM onderzocht. Een pad langs een sloot is bijvoorbeeld een andere situatie dan een plek midden in de tuin, omdat gespoten azijn bij dat pad makkelijker in de buurt van waterorganismen kan komen. De risicogrenzen uit het onderzoek laten zien waarom de manier van aanbrengen ertoe doet.
Ook onder de tegels leeft van alles
Komt geconcentreerde azijn rechtstreeks in de grond, dan kan dat plaatselijk een acuut risico opleveren. Ook dieren die je niet meteen ziet, kunnen gevaar lopen. Het RIVM noemt ook wilde bijen en graafwespen als dieren die gevaar kunnen lopen wanneer de grond wordt geraakt.
Dezelfde stof kan dus op meer plekken effect hebben dan je bij het wegwerken van een plant verwacht. Azijn die naast het onkruid terechtkomt, kan andere planten raken; azijn die in de grond loopt, bereikt dieren die daar leven. Daarom zegt het resultaat boven de tegels maar weinig over de gevolgen eronder.
Wat kun je wel uit het schap pakken?
Voor particulieren bestaan er toegelaten gewasbeschermingsmiddelen waarvoor geen vakbekwaamheidsbewijs nodig is. Kijk dan of het product voor jouw toepassing door het Ctgb is toegelaten. Zelfs stoffen als natuurazijn en zonnebloemolie kunnen in een toegelaten middel zitten. Of je een fles uit de keukenkast tegen onkruid mag gebruiken, hangt af van de toelating voor dat doel.
Een bekend middel is intussen uit het particuliere aanbod verdwenen. Onkruidbestrijdingsmiddelen met glyfosaat mogen sinds 2023 in Nederland niet meer aan particulieren worden verkocht. Dat verkoopverbod is iets anders dan de regels voor professioneel gebruik. Voor je eigen tuin blijft de toelating van het specifieke product de praktische controle.
De NVWA heeft aangekondigd strenger te gaan toezien op niet-toegelaten middelen bij particulieren. Eerdere controles bij bedrijven laten zien hoe nauw het onderscheid tussen particulier en professioneel gebruik luistert. In 2019 gebruikten 21 van de 34 gecontroleerde bedrijven een middel dat voor particulieren bestemd was. Die uitkomst gaat over bedrijven, niet over controles in privétuinen. Wie nu een middel koopt, kan dus het best eerst nagaan waarvoor het precies is toegelaten.
Over het onderzoek
Het RIVM onderzocht hoe de concentratie azijnzuur samenhangt met risico’s voor het milieu. Daarbij maakte het onderscheid tussen spuiten op een groot oppervlak bij water en azijn die direct in de grond terechtkomt. Het onderzoek ging bovendien over 2 toepassingen door particulieren, namelijk onkruid bestrijden en groene aanslag verwijderen.
