Het grootste meer van Iran is bijna verdwenen, en in Centraal-Azie gebeurde hetzelfde
Lake Urmia kromp in augustus 2025 tot 581 vierkante kilometer, terwijl het ooit een van de grootste zoutmeren ter wereld was. In Oezbekistan veranderde de zuidelijke helft van het Aralmeer al in de Aralkumwoestijn, met schepen die ver van de kust op een zandvlakte staan.
In het Zwin ligt een haven begraven waar ooit schepen uit heel Europa aanlegden
Waar nu een smalle getijdengeul door het Zwin loopt, vormde zich vanaf de 12e eeuw een netwerk van havens dat Brugge met de Noordzee verbond. De geleidelijke verzanding maakte Damme, Sluis en Monnikerede onbereikbaar, maar wat daarvan onder het landschap schuilgaat, blijft fascineren.
In Nederlandse bossen groeit nu de dodelijkste paddenstoel ter wereld, en hij lijkt op een eetbare soort
De groene knolamaniet duikt elk najaar op in Nederlandse bossen, vaak bij zomereiken. Wie zelf plukt, kan de Amanita phalloides verwarren met eetbare soorten, terwijl jaarlijks zo'n twintig Nederlanders vergiftigd raken door wilde paddenstoelen.
Deze Belgische kustplaats verloor haar duinen aan het water, en een heel dorp ging mee
Het middeleeuwse Westende lag op Testerep, tot stijgende zeespiegel en afbrokkelende duinen het eiland en zijn dorpen opslokten. De geschiedenis achter het huidige Westende laat zien hoe snel een kustlijn haar bewoners kan dwingen te verhuizen.
Onder een grensplaats in Vlaanderen ligt een gangenstelsel dat ooit een hele wijk onder water zette
In de Limburgse gemeente Riemst herinneren verzakkingen boven oude mergelgroeven eraan hoe kwetsbaar de ondergrond is. Een leidinglek beschadigde er in 2018 drie huizen; onder Kanne loopt een gangenstelsel van zo'n zestien kilometer.
Verdroogde hortensia’s krijgen in september één kans: stop vier weken voor de vorst
In september is een lichte snoeibeurt genoeg om hortensia's sterker de winter in te sturen. Knip alleen verdroogde bloemen weg en leg de snoeischaar daarna op tijd neer, want late ingrepen kunnen de knoppen kwetsbaar maken.
De vergeten reden waarom je juist nu zoveel grote spinnen in huis ziet
De grote huisspin is al het hele jaar in en om je huis, maar van eind augustus tot oktober valt hij ineens op. Waarom juist de mannetjes dan door de kamer schieten, heeft alles met het paringsseizoen te maken.
In de Noorse Zee ligt een gezonken kernonderzeeër, en metingen vingen al radioactieve lekkage op
De Komsomolets zonk in 1989 naar 1.680 meter diepte in de Noorse Zee. Watermonsters uit 2019 laten zien dat radioactieve stoffen nog steeds uit het wrak ontsnappen.
Paardenvlees op je bord zonder dat je het weet: de fraude die maar niet stopt
Begin september deden speurders in vier Europese landen 24 invallen, waarvan zeven in Nederland. Een crimineel netwerk zou sportpaarden met valse papieren als slachtpaard hebben verkocht. Het vlees van die dieren is mogelijk gewoon gegeten. Het is niet de eerste keer: sinds het grote paardenvleesschandaal van 2013 duikt dezelfde soort fraude steeds opnieuw op.
Deze Spaanse rivier is bloedrood en zo zuur dat NASA er leven op Mars bestudeert
In Andalusië stroomt de RÃo Tinto, met water dat zo zuur is dat de pH tussen 1,5 en 3,0 ligt. NASA gebruikt het gebied als Mars-analoog, en wat deze rivier vertelt over mogelijk leven buiten de aarde, gaat verder dan haar opvallende kleur.
Over vijftig jaar leef je in een van deze drie werelden, en de kans op de veiligste is klein
Als er iets is wat iedereen wel wil weten, is het hoe de toekomst eruit gaat zien. Voorspellingen zijn van alle tijden. Maar waar voorspellen vooral een hobby was van helderzienden, filosofen en sjamanen, is het voorzien van komende ontwikkelingen van een heel andere orde. Daar hebben we inmiddels soabonneee instrumenten voor die we kunnen combineren met een grondige kennis van de staat van de samenleving, de geschiedenis en menselijk gedrag. We maakten een grondige analyse en die antwoordt met 3 scenario's.
Onder de Zeeuwse wateren ligt een complete stad, verzwolgen door de zee
Reimerswaal was in de late middeleeuwen de derde stad van Zeeland, met rond de 6.000 inwoners. Na de Sint-Felixvloed van 1530 verdween de stad langzaam uit beeld, maar onder de Oosterschelde liggen nog altijd archeologische resten.
Een elektrische auto wordt steeds gewoner, maar verandert ook onze kijk op autobezit
Een elektrische auto begint steeds minder op een bijzondere verschijning te lijken. Waar je een paar jaar geleden nog nieuwsgierig keek wanneer er een stille auto voorbijreed, is elektrisch rijden inmiddels onderdeel van het straatbeeld. Dat heeft niet alleen gevolgen voor hoe we rijden, maar ook voor hoe we over autobezit denken. Een auto staat tenslotte een groot deel van de dag stil. Is het dan logisch om veel geld uit te geven aan een voertuig dat je misschien maar een paar uur per dag gebruikt? Tegelijkertijd biedt een eigen auto vrijheid. Je vertrekt wanneer het jou uitkomt, neemt de kinderen mee of rijdt spontaan naar de kust. De elektrische auto maakt die discussie niet ineens overbodig. Hij zorgt er juist voor dat we opnieuw kijken naar de waarde van een auto. Niet alleen als bezit, maar vooral als middel om ons dagelijks leven makkelijker te maken.
Voor de kust van Japan ligt een eiland vol lege flats, en het afgebrokkeld beton werd werelderfgoed
Hashima, voor de kust van Nagasaki, was ooit een dichtbevolkte mijnnederzetting met 5.259 inwoners. Sinds de sluiting in 1974 staan de flats er leeg, terwijl UNESCO worstelt met het behoud van het afbrokkelende erfgoed.
Door de droge zomer verliezen veel bomen nu al hun blad, en dat is een noodrem, geen herfst
Op droogtegevoelige zandgronden laten beuken, berken en populieren deze zomer opvallend vroeg hun blad vallen. Begin september stond het landelijke neerslagtekort op circa 274 millimeter; voor bomen kan die stress nog doorwerken in het volgende groeiseizoen.
Vlak voor de Belgische kust liggen 35.000 ton oorlogsmunitie onder het zand, een deel gevuld met gifgas
Op de Paardenmarkt, een zandbank voor Knokke-Heist, ligt naar schatting 35.000 ton munitie uit de Eerste Wereldoorlog begraven. Een deel bevat gifgas, en lekkende stoffen in het gebied worden al jaren gemonitord.
In Australië zwemt een kwal zo groot als een vingernagel, en zijn steek kan dodelijk zijn
De Irukandji-kwal is nauwelijks groter dan een vingernagel en kan het Irukandji-syndroom veroorzaken: hevige pijn die uren kan aanhouden. Dodelijke afloop is zeldzaam, al zijn er in Australië sinds 1883 twee sterfgevallen geregistreerd.
In de grond van deze Spaanse kuststreek zit nog altijd plutonium van een neergestorte kernbommenwerper
Zestig jaar na de crash van een Amerikaanse B-52 bij Palomares is de bovengrond rond het dorp in AlmerÃa nog altijd met plutonium besmet. Een saneringsbelofte uit 2015 bleef zonder bindend vervolg, terwijl bouwplannen aan de kust nieuwe zorgen oproepen.
Van het op één na grootste meer van Bolivia is vaak niet meer over dan een zoutvlakte
Sinds december 2015 valt Meer Poopó op de Boliviaanse Altiplano steeds weer droog. Voor de Uru Murato, die eeuwenlang van het meer leefden, verdwijnt daarmee veel meer dan alleen water.
De vergeten reden waarom je de bladeren in je tuin beter kunt laten liggen
Een studie uit 2025 laat zien dat het opruimen van herfstbladeren de voorjaarsuitkomst van overwinterende geleedpotigen met 17 procent vermindert. Juist onder struiken en in borders kan die rommelige laag dus meer leven bewaren dan je denkt.
In Iran krimpt een van de grootste zoutmeren ter wereld, en er blijft een giftige zoutvlakte achter
Het Urmiameer verloor in ruim twintig jaar meer dan 90 procent van zijn volume. Een stijging van het waterpeil met 120 centimeter sinds september 2025 biedt tijdelijk adem, maar de gevolgen van de drooggevallen oevers blijven voelbaar.
Nieuw materiaal koelt daken zonder stroom: dat scheelt tot 12,9 °C in de zon
Onderzoekers van het Spaanse onderzoeksinstituut CSIC hebben een dunne coating ontwikkeld die oppervlakken kan afkoelen zonder elektriciteit, ventilator of compressor. Tijdens een daktest in het Spaanse Tres Cantos bleef een met de coating behandeld oppervlak tot 12,9 graden Celsius kouder dan een onbehandeld referentievlak. Het materiaal is grotendeels gemaakt van de kunststof PVDF en weerkaatst gemiddeld 82,4 procent van het zonlicht, terwijl het 96,7 procent van zijn eigen warmte weer uitstraalt. De onderzoekers, verbonden aan het Instituto de Micro y NanotecnologÃa (IMN-CNM, CSIC), denken aan toepassingen op daken, gevels, in voertuigen en in elektronica.
Een gezond huis begint bij goed omgaan met vocht en ongedierte
Duurzaam wonen draait niet alleen om minder energie gebruiken. Ook een gezond binnenklimaat en het voorkomen van schade aan de woning horen daarbij. Vocht, schimmel en ongedierte kunnen elkaar bovendien versterken. Wie problemen vroeg herkent en de oorzaak aanpakt, voorkomt vaak dat een kleine klacht uitgroeit tot een groter probleem.
In de Namibische woestijn neemt het zand de huizen van een verlaten diamantstad over
Een diamantvondst van spoorwegwerker Zacharias Lewala zette Kolmanskop in 1908 op de kaart. Nu vullen duinen de kamers van de ooit welvarende Duitse mijnstad, vlak bij Lüderitz in Namibië.
Onder een Belgisch dorp ligt een gangenstelsel waar het einde nog nooit van is gevonden
Kanne is geen stad maar een Belgisch dorp, met zo’n zestien kilometer aan mergelgangen onder de grond. Wie er zonder gids afdaalt, kan er nog altijd de weg kwijtraken.
Een Amerikaanse rivier voert nog altijd plutonium af, zeventig jaar na de eerste lozing
Toen de B Reactor in 1944 plutonium ging produceren, begon ook de erfenis langs de Columbia River. Ruim tachtig jaar later is het grondwater onder 65 vierkante mijl van Hanford nog vervuild en blijft de vraag wat de rivier bereikt.
De nesten van de Aziatische hoornaar zijn nu op hun grootst, maar je ziet ze pas goed als het blad valt
De Aziatische hoornaar beleeft nu zijn drukste weken: zomernesten hoog in bomen kunnen tientallen centimeters breed worden en duizenden hoornaars voortbrengen. Juist wanneer het blad valt, komen ze in beeld, met grote gevolgen voor bestuivende insecten.
Deze Russische stad werd gebouwd rond een reactor die niemand mocht kennen
Ozersk stond tot 1991 niet op de kaart, hoewel de stad sinds 1945 rond de Mayak-fabriek groeide. Toen daar in 1957 de Kysjtym-ramp plaatsvond, bleef de bevolking nog decennialang verstoken van de officiële waarheid.
De volgende uitdaging voor Nederlandse huishoudens: Meer eigen zonnestroom gebruikenÂ
Nederland stimuleert huishoudens al jaren om zelf elektriciteit op te wekken. Nu dient zich een volgende vraag aan: wat gebeurt er met die stroom nadat hij is opgewekt?
Een Duitse zoutmijn zit vol kernafval en het water komt met de dag hoger
In de Asse II-mijn in Nedersaksen liggen zo'n 126.000 vaten radioactief afval, terwijl er al sinds 1988 pekel binnendringt. Nu het water sinds 2024 nieuwe, diepere routes zoekt, komt de wettelijk verplichte berging van het afval onder extra druk te staan.