Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op 30 juli is het alweer Earth Overshoot Day. Vanaf die dag heeft de mensheid dit jaar meer van de natuur gevraagd dan de Aarde in datzelfde jaar kan aanvullen. We leven dan alsof we 1,73 aardes tot onze beschikking hebben. Toch doen overheden hier nauwelijks iets aan, blijkt uit een nieuw rapport.
Consumenten in een winkelcentrum. Foto: iStock – Alena Kravchenko
Wat betekent Earth Overshoot Day
Earth Overshoot Day laat zien vanaf welk moment in het jaar de mensheid meer grondstoffen gebruikt dan de aarde kan bijmaken. Dit jaar is dat op 30 juli. De berekening is gebaseerd op de nieuwste National Footprint and Biocapacity Accounts. We gebruiken de natuur op dit moment 73 procent sneller dan ze zich kan herstellen.
Overshoot ontstaat op veel manieren. Auto’s, energiecentrales en fabrieken stoten meer CO₂ uit dan de natuur kan opnemen. Er wordt meer zoet water gebruikt dan er wordt aangevuld. Er worden meer bomen gekapt dan er teruggroeien. Er wordt meer vis gevangen dan de visstand aankan. Al deze overconsumptie put de natuurlijke voorraden uit. Dat vormt op de lange termijn een risico voor de economie, wereldwijd.
Waarom de datum dit jaar later valt
De datum ligt dit jaar zes dagen later dan in 2025. Dat klinkt als goed nieuws, maar dat is het niet. De latere datum komt vooral door bijgestelde cijfers, niet doordat we minder grondstoffen gebruiken. Zo is de inschatting van hoeveel CO₂ de oceaan kan opnemen naar boven bijgesteld. Samen met een paar kleinere aanpassingen schuift de datum daardoor acht dagen op.
Tegelijk groeit de werkelijke overshoot. Dat duwt de datum twee dagen naar voren. Het eindresultaat is dus zes dagen later. Op een gelijke rekenmethode is de overshoot dit jaar wel de grootste ooit gemeten.
De datum schommelt al meer dan vijftien jaar binnen een smalle bandbreedte. Dat kan de indruk wekken dat de situatie stabiel is. Maar de schade van overshoot stapelt zich elk jaar op. Ook als de datum ongeveer gelijk blijft, groeit de druk op de planeet dus wel degelijk.
Overheden zien het risico niet
Bijna geen enkele nationale overheid maakt grondstoffenzekerheid een centraal onderdeel van het economisch beleid. Dat is opvallend, want ecologische overshoot draagt bij aan stagflatie, voedsel- en energieonzekerheid, gezondheidscrises en conflicten. Dat staat in het rapport “Prepared for the Predictable? Overshoot and the Failure of Countries to Ready Themselves”. Global Footprint Network en Greenings maakten dit rapport speciaal voor Earth Overshoot Day.
Voor het onderzoek werd een beoordelingskader toegepast met vier toonaangevende taalmodellen. De uitkomsten werden vervolgens gecontroleerd aan de hand van gepubliceerde beleidsdocumenten. Zo brachten de onderzoekers in kaart welke landen overshoot wel als economische dreiging zien, en hoe ver hun beleid daadwerkelijk gaat om zich hierop voor te bereiden.
De belangrijkste bevindingen
Het rapport laat zien dat duurzaamheid vaak wel in het publieke debat wordt genoemd, maar zelden doorwerkt in de structurele economische keuzes van een land. Enkele conclusies op een rij.
- Geen enkele onderzochte nationale strategie pakt de risico’s van overshoot serieus aan.
- China scoort met het huidige vijfjarenplan het hoogst, al blijft ook dat plan onder wat nodig zou zijn.
- Argentinië scoort van alle onderzochte landen het laagst.
- De Europese Unie scoort lager dan je zou verwachten op basis van haar reputatie op duurzaamheidsrapportage. Er zit dus een kloof tussen wat de EU belooft en wat er in het economisch beleid terechtkomt.
De onderzoekers geven landen een concreet advies. Elk land zou een taskforce of parlementaire commissie moeten instellen. Die kan in kaart brengen hoe afhankelijk een land is van bepaalde grondstoffen, wat de financiële risico’s zijn, en welke opties er zijn om weerbaarder te worden, voordat de volgende grondstoffenschok toeslaat. Het volledige rapport, met alle landenresultaten en de gebruikte methode, is te vinden op footprintnetwork.org/prepared-for-the-predictable.
Wat we kunnen doen
Overshoot is geen vaststaand gegeven. Er zijn genoeg manieren om de trend te keren. Als dat lukt, stopt overshoot doordat we het zelf oplossen, in plaats van doordat een ramp ons dwingt. Het initiatief The Power of Possibility zet meer dan honderd oplossingen op een rij die nu al beschikbaar en financieel aantrekkelijk zijn. Ze vallen onder vijf thema’s: steden, energie, voedsel, bevolking en de planeet zelf. Een voorbeeld, een halvering van de CO₂-uitstoot uit fossiele brandstoffen zou de datum drie maanden opschuiven.
Ook bedrijven kunnen de datum opschuiven terwijl ze zelf groeien. Juist die bedrijven staan er goed voor in een toekomst met klimaatverandering en grondstoffenschaarste. Regio’s, steden, bedrijven en landen die zich niet op deze voorspelbare realiteit voorbereiden, lopen daardoor een veel groter risico.
