Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Tijdens een hittegolf kan een kier in de luiken precies het verkeerde doen: warme buitenlucht vindt alsnog zijn weg naar binnen. Wie zonder airco koel wil blijven, moet zonwering en ventilatie slimmer op elkaar afstemmen.
Foto: iStock – Samsei
Als de hitte dagenlang boven Nederland blijft hangen, verandert een huis al snel in een warmtebuffer: muren, meubels en ramen slaan de zon op en geven die pas uren later weer af. Veel mensen sluiten daarom overdag de luiken en zetten vroeg in de ochtend ramen tegen elkaar open, in de hoop de koelte vast te houden. Een donkere gordijnstof kan warmte opnemen, terwijl een ventilator de lucht wel verplaatst maar niet daadwerkelijk afkoelt. Nu airconditioning voor veel huishoudens geen vanzelfsprekende oplossing is, wordt passieve koeling steeds belangrijker.
De hitte buiten bepaalt wat je binnen doet
De belangrijkste vuistregel is simpel: vergelijk de temperatuur buiten met die in huis. Is het buiten warmer, dan haalt een open raam of kier vooral extra warmte naar binnen. Bij 35 °C of 40 °C buiten kan een voortdurende luchtstroom een zonnige kamer dan ook snel verder opwarmen.
Dat geldt vooral voor ruimtes waar de zon volop op staat. In een doorzonwoning kan een klein beetje ventilatie aan de schaduwkant helpen, maar alleen als de buitenlucht daar echt koeler is dan de lucht binnen. Anders verplaats je gewoon warme lucht.
Huizen reageren bovendien heel verschillend op zomerse hitte. Een woning met ramen op het zuiden of een appartement onder een plat dak krijgt meer zonnestraling te verwerken dan een huis met vooral ramen op het noorden.
Zonwering werkt het best vóór het glas
Rolluiken, luiken en screens aan de buitenkant houden zonnestraling tegen voordat die het raam bereikt. Dat maakt ze effectiever dan raambekleding binnenshuis, want achter het glas kan de zon al vloeren, muren en meubels opwarmen.
Die opgeslagen warmte blijft vervolgens nog uren in huis hangen, zoals in een kleine kas, waar zonlicht wel naar binnen komt maar de warmte daarna moeilijker wegraakt. Buitenzonwering remt dat proces al bij de bron.
Lichte verduisterende gordijnen kunnen wel een extra laag vormen, vooral samen met gesloten luiken. Donkere dubbele gordijnen zijn minder handig als ze in direct zonlicht hangen, omdat de stof dan warmte opneemt en die vervolgens aan de kamer kan afgeven.
Goed om te weten
Rolluiken en openslaande luiken werken allebei als zonwering, zolang ze aan de buitenkant van het raam zitten. De grootste winst zit in sluiten voordat de zon rechtstreeks op het glas valt.
Een kier in het luik is vaak juist onhandig
Een halfgesloten luik voelt misschien logisch, omdat je nog wat lucht denkt te krijgen. Maar zodra de buitenlucht warmer is dan de woning, komt er via die spleten warmte binnen. Ook zonlicht vindt dan alsnog zijn weg naar het raam.
Bij een hittegolf kun je luiken aan de zonnige gevel daarom beter helemaal dichtdoen tijdens de heetste uren. Warme lucht buiten is geen verkoeling, ook niet als er een prettig briesje staat.
Tocht helpt pas echt wanneer de lucht buiten kouder is. Daarom werkt dwarsventilatie vooral laat op de avond, in de nacht en vroeg in de ochtend, wanneer het temperatuurverschil de goede kant op gaat.
- Sluit ramen zodra het buiten warmer wordt dan binnen.
- Houd zonwering dicht aan de kant waar de zon staat.
- Open ramen en luiken pas weer ruim als de buitenlucht is afgekoeld.
Laat de nacht het huis afkoelen
In de nacht en vroege ochtend kan frisse buitenlucht de warmte afvoeren die overdag in muren en meubels is gaan zitten. Zet ramen dan zo ver mogelijk open, liefst aan meerdere kanten van het huis. Zo ververs je de lucht en geef je de woning een koelere start van de dag.
Overdag draait die aanpak precies om, met ramen dicht, zonwering dicht en geen warme lucht die naar binnen mag komen. Die afwisseling heet passieve koeling, waarbij je gebruikmaakt van het verschil tussen dag en nacht, zonder een installatie die continu stroom vraagt.
Niet elk Nederlands huis is gebouwd op lange perioden van zomerse hitte. Een Nederlandse studie naar oververhitting van M. Hamdy en collega’s van de Eindhoven University of Technology (TU/e) laat zien dat het risico in woningen toeneemt als het klimaat warmer wordt.
Ventilator: fijn voor jou, niet voor de kamer
Een ventilator verlaagt de temperatuur in de kamer niet. Hij blaast lucht rond en helpt zweet sneller van je huid te verdampen. Daardoor voelt je lichaam koeler, ook wanneer de thermometer in de woonkamer hetzelfde blijft aanwijzen.
Apparaten die zelf warmte maken kun je op warme middagen beter zo min mogelijk gebruiken. Denk aan de oven, halogeenlampen en andere elektrische apparatuur die lang aanstaat. Elke watt die in huis wordt gebruikt, eindigt uiteindelijk als warmte.
Een luchtkoeler met water kan de lucht iets aangenamer maken door verdamping, maar is geen volwaardig alternatief voor airconditioning bij aanhoudende hitte. Wie zonder airco wil koelen, heeft het meeste aan een vaste routine: ’s nachts luchten, overdag afschermen en de zonnigste ramen als eerste beschermen.
Het RIVM adviseert bij hitte onder meer om de woning koel te houden en extra op kwetsbare mensen te letten via het Nationaal Hitteplan. Bij een volgende warme periode kun je al vóór de eerste felle zon de luiken en ramen in de juiste stand zetten.
