De robots die dit gebouw ingaan, overleven het niet

Een robot die een paar meter te ver rijdt en dan blind wordt: in de zwaarst besmette gebouwen van Fukushima Daiichi is dat een terugkerend probleem. Na de aardbeving en tsunami van 11 maart 2011 smolten drie reactoren door, en sindsdien probeert TEPCO met op maat gemaakte machines binnen te komen waar mensen niet kunnen overleven. In reactor 2 werden in 2017 stralingswaarden van 530 sievert per uur gemeten, een niveau waarbij een dodelijke dosis voor een mens in een fractie van een seconde is bereikt. Er moet nog ongeveer 880 ton gesmolten splijtstof worden verwijderd, en ook de techniek die de klus mogelijk moet maken blijkt kwetsbaar voor dezelfde onzichtbare vijand. Ook de Japan Times schreef erover.

Ze gaan erin, maar komen er niet meer uit

De machines rijden op afstand door gangen waar niemand naar binnen kan. Zodra ze dicht bij de gesmolten reactorresten komen, vreet de straling aan de bedrading en beginnen systemen te haperen.

Dat lot trof ook Toshiba’s Scorpion-robot in reactor 2. Die robot moest daar achterblijven nadat hij zijn werk niet kon afmaken. Elke robot voor zo’n klus vraagt ongeveer twee jaar ontwikkeltijd.

In reactor 2 hield een camera het twee uur vol

De 530 sievert per uur uit de intro was niet eens de hoogste gemelde waarde. In gangen onder reactor 2 liepen metingen in februari 2017 op tot 650 sievert per uur, tegen een eerder record van 73 sievert per uur uit 2012.

Een dosis van 10 sievert over het hele lichaam is binnen enkele weken dodelijk. De robot die deze waarden in kaart bracht, kon ongeveer twee uur blijven filmen voordat zijn beelden door de straling verstoord raakten.

“Het is extreem moeilijk om binnen in de kerncentrale te komen. Straling is het grootste obstakel.”
Naohiro Masuda, destijds hoofd ontmanteling bij TEPCO

Ook een schoonmaakrobot moest in 2017 eerder dan gepland uit reactor 2 terugkeren. TEPCO-woordvoerder Takahiro Kimoto koppelde de problemen aan camera’s die vermoedelijk waren beschadigd door de hoge straling.

Reactor 3 wacht nog op 566 assemblages

In reactor 3 moeten naar schatting 566 splijtstofassemblages worden weggehaald. Dat zijn bundels met splijtstofstaven, en ze liggen in een deel van de centrale waar de straling zo hoog is dat mensen er niet kunnen werken.

TEPCO zette in 2024 een telescopische robotarm in voor een eerste poging om brokstukken gesmolten splijtstof weg te halen. Die arm was 22 meter lang en woog 4,6 ton, maar ook dit apparaat kreeg het zwaar: twee van de vier camera’s vielen uit door stralingsschade.

De arm werd daarna teruggetrokken. Robots van Boston Dynamics worden wel gebruikt voor inspecties aan de oppervlakte, maar komen niet in de zwaarst besmette delen waar de ontmanteling het lastigst is.

De techniek kan veel, maar straling trekt de grens

Robots brengen ruimtes in beeld, meten straling en zoeken naar resten van splijtstof, maar elektronica blijft kwetsbaar als de dosis oploopt tot honderden sievert per uur.

Dat maakt Fukushima ook buiten Japan relevant voor landen met kernenergie: bij het opruimen van een kernramp gaat het ook om de vraag welke apparatuur nog werkt als mensen zelf niet meer naar binnen kunnen.

De rekening was in 2017 al opgelopen tot 189 miljard dollar, bijna twee keer de raming van drie jaar eerder.

Over het onderzoek

De proef met de robotarm liet in 2024 zien hoe voorzichtig het werk stap voor stap moet gebeuren. Matoba van TEPCO noemde het terughalen van gesmolten splijtstof een buitengewoon moeilijke, maar cruciale taak binnen de ontmanteling.

TEPCO houdt vast aan een totale looptijd van 30 tot 40 jaar voor het ontmantelen van Fukushima Daiichi. De volgende robots zullen nog lang nodig zijn, terwijl hun ontwerpers proberen camera’s, kabels en besturing langer heel te houden.