Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Voor de eerste nachtvorst zijn de vruchten van deze vergeten boom nog hard en wrang. Na de vorst kun je ze in november plukken, maar meteen opeten zit er dan nog niet in.
Een rijpe mispel in een boom. Foto: iStock – Milen Gagov
Een zachte vrucht die eruitziet alsof hij rot is, zou je zo van de fruitschaal weggooien. Bij de mispel (Mespilus germanica) hoort dat uiterlijk juist bij het narijpen: tijdens het ‘bletten’ wordt de vrucht beurs en krijgt hij een zoetzure smaak. In de middeleeuwen stond de boom nog in kloostertuinen in de Nederlanden, maar tegenwoordig vind je zijn vruchten niet meer in de supermarkt. Wie de mispel in eigen tuin herontdekt, moet dus ook opnieuw leren wanneer hij eetbaar is.
De pluk is pas het begin
Haal je een mispel van de boom, dan merk je al snel dat deze vrucht een ander tempo heeft dan een appel. Ook na het plukken heeft hij tijd nodig om op smaak te komen. Als dat eenmaal is gebeurd, proef je iets zoetzurs, met aroma’s die aan appel en dadel doen denken.
Dat maakt het lastig om op het oog het juiste moment te kiezen. Een mispel die nog stevig aanvoelt, heeft zijn uiteindelijke smaak niet bereikt. Na de vorst laat de vrucht zich wel makkelijker pellen, maar voor de meeste geplukte mispels begint dan nog een periode van wachten. Snel even eentje van de boom eten is er dus niet bij.
De vrucht wordt beurs tijdens het narijpen
Het zachte vruchtvlees is het resultaat van bletten. Tijdens dat proces ontwikkelen zich suikers en wordt de vrucht overrijp. Er vindt ook een lichte fermentatie plaats. De bruine, beurse mispel die je anders misschien zou laten liggen, is daarmee juist de vrucht waar liefhebbers op wachten.
Een beurs uiterlijk komt ook bij ander fruit voor. Ook kaki’s en kweeperen worden soms pas gegeten nadat ze op een vergelijkbare manier zacht zijn geworden. Bij de mispel is dat narijpen zo bepalend voor de smaak dat je met een stevige vrucht nauwelijks een goede indruk krijgt van wat de boom te bieden heeft.
De buitenkant kan je dus op het verkeerde been zetten. Een harde vrucht moet verder narijpen. Na het narijpen is de vrucht zacht en beurs. Dat vraagt om een andere blik dan bij fruit dat je het liefst stevig uit de winkel meeneemt.
Ooit was de mispel heel gewoon
Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de mispel lag rond de Zwarte en de Kaspische Zee. Rond Noord-Iran werd de boom al zo’n 3.000 jaar geleden aangeplant. Daarna reisde hij verder en bereikte rond 700 v.Chr. Griekenland en rond 200 v.Chr. Rome.
In het Romeinse Keizerrijk was de mispel een belangrijke vrucht. Ook in de middeleeuwen bleef hij populair, vooral in gebieden waar hij werd aangeplant, zoals het huidige Frankrijk en Duitsland. Dat geeft een ander beeld van de vrucht die je nu vooral bij liefhebbers tegenkomt, want lange tijd hoorde hij gewoon bij het fruit dat mensen kenden.
In Nederland bleef de boom niet beperkt tot de kloostertuin. Veel mispels werden in de 18e en 19e eeuw ook op buitenplaatsen en boerenerven aangeplant. De boom had bovendien nog een andere toepassing, want zijn harde, taaie en fijnnervige hout werd in de late middeleeuwen gebruikt voor kammen en waterraderen.
Voor een eigen tuin heb je meer geduld nodig dan winkelruimte
Wie gewend is fruit te kopen en meteen te eten, zal aan de mispel moeten wennen. De vrucht vraagt na het plukken immers nog een aparte rijpingsperiode. Je vindt hem dan ook niet meer in de supermarkt; de herontdekking speelt zich vooral af in eigen tuinen. Daar kun je wachten tot de vruchten zacht genoeg zijn.
Goed om te weten De mispel wordt soms aangeprezen als een vrucht met bijzonder veel vitamine C. Die claim is omstreden: de hoeveelheid in verse mispels ligt lager dan vaak wordt beweerd.
Zo geef je de oogst de tijd
Na de pluk moeten de vruchten van een eigen mispelboom nog narijpen. De aanbevolen aanpak is eenvoudig, al vraagt hij wel wat geduld:
- Bewaar de geplukte vruchten twee tot drie weken op een koele plek.
- Leg ze daarbij met de bovenkant naar onderen.
- Wacht tot ze beurs en zacht zijn voordat je ze probeert.
Zo krijgt de vrucht de tijd om van stevig naar overrijp te veranderen. Wie dit najaar een mispel wil proberen, kan vanaf november na de eerste nachtvorst plukken en daarna thuis een koele plek voor de oogst vrijmaken.
