Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
China beperkt de export van gallium al sinds 2023, terwijl dat metaal in sommige zonnecellen zit. Tegen 2030 komt in Europa een flinke stroom afgedankte panelen vrij, en dat afval kan ook een bron van grondstoffen blijken.
Wie een oud zonnepaneel van het dak haalt, ziet vooral glas en een aluminium rand, maar binnenin zitten grondstoffen die steeds moeilijker te krijgen zijn. In oudere panelen kan bijvoorbeeld zo’n 20 gram zilver zitten, terwijl silicium en zilver bij de huidige verwerking vaak verloren gaan in het versnipperproces. In bepaalde paneeltypen zit ook gallium. Afgedankte zonnepanelen gelden inmiddels als mogelijke grondstoffenvoorraad. De Europese WEEE-richtlijn verplicht producenten en importeurs al sinds 2014 tot inzameling en verwerking, maar de vraag is of die regels voldoende zijn om de waardevolle materialen ook echt terug te winnen.
Op Nederlandse daken ligt een toekomstige voorraad
In Nederland liggen inmiddels zo’n 60 miljoen zonnepanelen. Stichting Zonne-energie Recycling Nederland wijst erop dat ze uiteindelijk allemaal bij een verwerker terechtkomen. Dat maakt de keuze voor recycling ineens een stuk minder abstract.
De meeste panelen op Nederlandse daken zijn kristallijn-siliciumpanelen. Daarin zitten vooral glas, aluminium, koper, silicium en zilver. Het aluminium frame en koper uit de bekabeling zijn relatief goed terug te winnen, terwijl silicium en zilver veel lastiger uit de vastgelijmde lagen komen.
Nu verdwijnt veel waarde in de versnipperaar
Een laserinstallatie met flexibele buizen en een koperen werkoppervlak in een laboratoriumomgeving, gebruikt voor het verwerken van zonnepaneelmaterialen. Beeld: TNO.
In de EU wordt jaarlijks ongeveer 4.000 ton zonnepaneelafval verwerkt als elektronisch afval. Veel panelen gaan daarbij door een versnipperaar, waarna het materiaal kan eindigen als vulmiddel in beton of als schuurmiddel.
Dat haalt de waardevolle stoffen er niet netjes uit. Juist zilver en silicium blijven doorgaans achter in de gemengde materiaalstroom, terwijl die grondstoffen nodig zijn voor nieuwe techniek.
“Tegen 2030 verwachten we in Europa een aanzienlijke golf afgedankte zonnepanelen. Het is een grondstoffenkans.”
TNO
Een laser moet de lagen losmaken
TNO ontwikkelde in 2026 een lasertechniek die de hechting tussen de verschillende lagen van een zonnepaneel verbreekt. De materialen worden losgehaald zonder ze daarbij te beschadigen.
Voor zilver verwacht TNO met deze methode een terugwinning van 99 procent. Dat zou een flink verschil maken met versnipperen, waarbij waardevolle metalen en silicium juist door elkaar raken.
- Glas vormt het grootste deel van een gangbaar paneel.
- Aluminium en koper zijn nu al relatief goed te recyclen.
- Zilver en silicium vragen om een fijnere scheidingstechniek.
Grondstoffen worden ook een strategische kwestie
Gallium komt alleen voor in bepaalde soorten zonnecellen, maar speelt daarnaast ook een rol in chips en andere elektronica. Voor export van gallium en germanium is sinds 1 augustus 2023 toestemming van de Chinese overheid nodig.
China heeft wereldwijd een meerderheidsaandeel in de mijnbouw van beide grondstoffen. Daardoor kunnen beperkingen op de export de beschikbaarheid voor Europese industrieën raken, van chipmakers tot producenten van specifieke zonneceltypen.
Het kabinet wil bij de herziening van de Europese WEEE-richtlijn in 2026 pleiten voor recyclingdoelen per materiaal. Daarbij gaat het onder meer om silicium, zilver, indium en, waar het in panelen zit, gallium.
Over het onderzoek
De cijfers over de komende afvalstroom komen uit een berekening van de faculteit Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science van de TU Delft. Die studie rekent voor Nederland op 40.000 ton afgedankte zonnepanelen per jaar in 2030.
De hoeveelheid loopt volgens de Delftse berekening op naar 120.000 ton in 2050 en 200.000 ton per jaar in 2070. TNO en TU Delft werken al jaren aan manieren om de materialen uit die groeiende stroom opnieuw te gebruiken.
