Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De Darvaza-gascrater in de Karakumwoestijn brandt al sinds 1971, maar de vlammen zijn eindelijk bijna verdwenen. Turkmenistan drong het vuur sinds het dovingsbevel van 2022 sterk terug, met grote gevolgen voor de methaanuitstoot.
Een groot brandend gat in de woestijn met intensieve vlammen en gloeiend rood oppervlak, gefotografeerd ’s nachts. Beeld: Wikimedia Commons.
Stel je een vuurplaats voor van 60 tot 70 meter breed en tot 30 meter diep, midden in de woestijn: zo ziet de Darvaza-gascrater eruit. Het gat ontstond toen Sovjet-geologen bij een gasboring een ondergrondse gasgrot lieten instorten en het ontsnappende gas uit vrees voor vergiftiging aanstaken. Turkmenistan probeert de brand nu te beheersen door putten rond de krater te boren en het methaan om te leiden. Ook de veiligheid in de omgeving en de klimaatimpact van lekkend methaanmgas hangen daarvan af.
Onder de woestijnbodem werd het wel heel stil
Wie de krater wil bezoeken, moet eerst 260 kilometer ten noorden van Ashgabat de Karakumwoestijn in. Sinds 2018 staat er een hek rond de rand, nadat de plek jarenlang vrijwel onbeschermd toegankelijk was voor bezoekers.
De regering gaf de plek ondertussen een vriendelijkere naam: Schittering van de Karakum. Die officiële naam heeft de bekende bijnaam Poort naar de Hel niet verdrongen, maar past wel beter bij een krater die steeds minder fel brandt.
Zelfs een afdaling naar de bodem lukte
“Een colosseum van vuur.”
George Kourounis, Canadese ontdekkingsreiziger
Kourounis daalde in 2013 als eerste mens af naar de bodem, in een hittewerend pak. Hij nam bodemmonsters mee voor het Extreme Microbiome Project, dat speurt naar micro-organismen die onder extreme omstandigheden kunnen overleven.
De brand bleek veel hardnekkiger dan de geologen in 1971 vermoedden. Toenmalig president Gurbanguly Berdymukhamedov riep al in 2010 op om de vlammen te doven, twaalf jaar voordat zijn definitieve bevel volgde.
De vlammen slonken in drie jaar tijd flink
Turkmengaz zag vanaf 5 juni 2025 dat de vlammen zichtbaar zwakker werden. In augustus 2025 waren er volgens de staatsenergiemaatschappij nog slechts enkele kleine vuurhaarden over.
De analyse van fakkelmonitoringbedrijf Capterio wijst dezelfde kant op: de warmte-uitstoot daalde in drie jaar met meer dan 75 procent. Directeur Irina Luryeva van Turkmengaz zei tijdens een internationale energieconferentie dat de afname van de branden bijna verdrievoudigd was.
- 5 juni 2025: Turkmengaz stelde een zichtbare verzwakking vast.
- Augustus 2025: slechts enkele kleine vlammenhaarden bleven over.
- In drie jaar: de warmte-uitstoot nam met meer dan 75 procent af.
Methaanlekken blijven de veel grotere opgave
De krater is spectaculair, maar voor het klimaat draait het vooral om het gas eronder. Methaan is een krachtig broeikasgas, en het Internationaal Energieagentschap noemt Turkmenistan de grootste uitstoter ter wereld van methaan uit gaslekken.
Het terugdringen van de Darvaza-brand is een eerste, zichtbare stap. Minder lekkend methaan uit de internationale gasketen remt de opwarming sneller af dan wanneer zulke lekken jarenlang blijven doorlopen.
Hoeveel het hele project kost, is niet bekendgemaakt. Wel staat vast dat de krater zijn rol als eeuwig brandende trekpleister verliest als de resterende vlammen verder uitdoven.
Over het onderzoek
De cijfers over de afnemende brand komen van Turkmengaz en van Capterio, een bedrijf dat gasfakkels met satellietgegevens volgt. Het gaat om metingen van warmte en zichtbare brandactiviteit, niet om een gepubliceerd wetenschappelijk artikel over de totale methaanreductie.
