Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een ijsberg die in 2017 van Larsen C afbrak, maakte een stuk zeebodem in de Weddellzee bereikbaar voor onderzoek. Daar legde robot Lassie 1.036 visnesten vast, een ontdekking die het pleidooi voor betere bescherming van dit zeegebied kan versterken.
Onderzoekers op de Zuidpool. Foto: iStock – Durk Talsma
Toen een enorme ijsberg in 2017 losbrak van de Larsen C-ijsplaat, kwam een stukje Antarctische zeebodem bloot dat onderzoekers nooit eerder van dichtbij hadden kunnen bekijken. Twee jaar later liet de onderwaterrobot Lassie, gelanceerd vanaf onderzoeksschip SA Agulhas II, daar op 290 tot 411 meter diepte een opvallend patroon zien: nesten van de kleine vis Lindbergichthys nudifrons, soms gegroepeerd in strakke vormen. Onderzoekers van de University of Essex, onder leiding van Russell B. Connelly van de School of Life Sciences, troffen in totaal 72 nesten met larven aan. De beelden zijn eind oktober 2025 beschreven in Frontiers in Marine Science en werpen nieuw licht op het leven onder het ijs en op de kwetsbaarheid van dit afgelegen deel van de Weddellzee.
Vijf duiken leverden 27 uur aan beelden op
Lassie ging tijdens de expeditie vijf keer naar beneden en filmde samen 27 uur video. De camera bracht een heel stuk zeebodem in kaart dat vermoedelijk eeuwenlang onder de ijsplaat verborgen had gelegen.
Het team van de University of Essex, met co-auteurs van de University of Exeter en het National Oceanography Centre in Southampton, kon aan de keurige kuiltjes op de bodem zien welke nesten nog in gebruik waren. De volwassen vissen houden ze namelijk schoon en vegen het laagje planktonresten weg dat de rest van de zeebodem bedekt.
Een kraamkamer op de koude zeebodem
Onderwateropname van meerdere visnesten met donkerblauwe vissen op de zandige Antarctische zeebodem, gezien vanuit een robotcamera. Beeld: MariTimes Crimes.
De 1.036 nesten lagen verdeeld over 277 groepen. Elke nestkuil had een doorsnee van ongeveer 12 cm, groot genoeg voor een vis die zelden langer wordt dan 19,5 cm.
Bij Lindbergichthys nudifrons neemt het mannetje de bewaking op zich. Hij blijft bij de eieren, houdt het nest vrij van rommel en jaagt dieren weg die op de eitjes afkomen.
Goed om te weten
Een ophiure lijkt op een kleine zeester, maar heeft meestal vijf lange, dunne armen. Zulke dieren zaten op de rand van ongeveer een derde van de nesten.
De vissen lijken hun buren zorgvuldig te kiezen
De nestkuilen lagen niet willekeurig verspreid. Het onderzoeksteam onderscheidde zes vormen: hopen, losse nesten, U-vormen, ovalen, halve manen en lijnen.
- Hopen vormden met 42 procent veruit de grootste categorie.
- Losse nesten en duidelijke U-vormen kwamen daarna het vaakst voor.
- Lijnen waren zeldzaam: minder dan 4 procent van alle patronen.
De watertemperatuur rond de nesten was vrijwel gelijk aan die van het omringende zeewater. Alleen op één plek week die af. Temperatuur lijkt hier dus geen goede verklaring voor de enorme concentratie broedplaatsen.
Bij een andere grote nestkolonie die in 2022 in dezelfde zee werd gevonden, was het water rond de nesten 2 graden warmer. Dat laat zien dat Antarctische vissen heel verschillende plekken kunnen kiezen om zich voort te planten.
Bescherming tegen een hongerige worm?
De onderzoekers denken dat de vis mogelijk profiteert van de egoïstische kuddetheorie: wie in het midden van een groep zit, heeft minder kans om als eerste door een roofdier te worden gevonden.
Een belangrijke verdachte is Parborlasia corrugatus, een grote roofzuchtige zeeworm die eieren kan eten. Veel nesten bij elkaar kunnen ook een wirwar van geuren veroorzaken, waardoor zo’n worm moeilijker één nest kan opsporen.
De camera’s legden geen aanval vast, en de onderzoekers kunnen ook niet met volledige zekerheid zeggen dat elke gefilmde nestkuil door precies dezelfde vissoort was gemaakt.
De beelden kunnen meetellen bij bescherming van de Weddellzee
De Weddellzee staat al jaren op de agenda als mogelijk beschermd zeegebied. Voor zulke besluiten willen internationale natuurcommissies harde aanwijzingen zien dat een gebied echt belangrijk is voor voortplanting, en deze videobeelden leveren dat voor een zelden onderzocht deel van de zee.
Beschermde gebieden in Antarctica worden via internationale afspraken geregeld, waar ook Europa en Nederland partij bij zijn.
De volgende stap is uitzoeken waarom juist deze plek zoveel vissen aantrekt en of de nesten in latere jaren terugkeren. Nieuwe expedities kunnen dan gericht zoeken naar voedsel, bodemsoort en roofdieren rond de 277 nestgroepen.
