Een SOS aan de Guardian en andere meehobbelaars in de dagelijkse orde

Mijn initiatief om The Guardian een brief te sturen begon ergens anders. Ik begon me bij het lezen van klimaatwebsites (behalve duurzaamnieuws) steeds vaker te ergeren aan de enorme benauwdheid van de klimaatverslaggeving. D.w.z. alleen maar signaleren en niks opentrekken; hun apolitieke karakter, gevangen zitten in de energietransitie-bubble, spreekbuis van de status quo. Bijvoorbeeld niet im Frage stellen waarom mitigatie op een steeds langere baan geschoven wordt, of waarom nergens de vraag naar energie aan banden wordt gelegd. Meehobbelen maar.

Iets concreter: Bij de in Noord-Amerika met mediaprijzen overladen website van InsideClimateNews erger ik me aan hun voortdurend omzeilen van discussie over hoe onze mitigatie-onmacht een uitvloeisel is van (geworteld is in) de kernregels van onze sociaal-economische orde. Die grondregels bepalen in welke mate particulieren, organisaties, fondsen, en overheden investeringsmacht kunnen accumuleren, en met die investeringsmacht de richting fixeren waar iedereen via ieders (gekochte) inbreng op korte en lange termijn naar toe werkt.

Waarom klagen klimaatwebsites niet veel nadrukkelijker het criminele karakter van de huidige klimaatpolitiek aan?

Met die bestaande kernregels (ultra-liberaal-kapitalisme) rukken we het dus niet. Tijdige mitigatie is mislukt, want niemand heeft prioriteit gegeven aan snelle emissiereducties. Nee, een paar rijke stinkerds en grote overheden hadden andere plannen zoals ongeremd de internet- en communicatie-infrastructuur uitbreiden, AI ontwikkelen, ruimtevaart, bewapening, en eigen olie eerst, en schoven met lange tanden het ene na het andere snelle emissiereductieproject van tafel. Voilà.

Waarom klagen klimaatwebsites niet veel nadrukkelijker het criminele karakter van de huidige klimaatpolitiek aan? Met name op het punt dat de geplande langlopende emissiereductietrajecten die nu in halfslachtige (zie de ‘rollbacks’ in dit artikel) uitvoering zijn, neerkomen op pure zelfmoord. Onder andere omdat ze zijn uitgestippeld onder de premisse dat de carbon sinks optimaal zouden blijven functioneren. Maar alle groei (= CO2-opname) loopt radicaal terug (lees even wat Hobson over zijn wortelen zegt), oceanen worden te heet, en branden stoten jaarlijks veel meer uit. We zijn in totaal levensgevaarlijke condities terechtgekomen die geen stootje meer kunnen velen. Als niets meer groeit, oceanen en bossen CO2-bronnen worden, niets meer gedijt, zijn we weg. Einde uit.

Ik erger me aan dat omzeilen, niet oppikken, omdat ik het als hun taak zie de ballen in de ruimte tussen ons te schieten die meehelpen om de menselijke communicatie rond systeemverandering, een omslag dus vanuit een basisverontwaardiging, te inspireren. Er moet taal komen, woorden om elkaar te bereiken over hoe het (i.e. het weerstaan van dit monster) wél zou kunnen.

Dus schreef ik aan de redactie van InsideClimateNews:

“Jullie journalistiek over klimaatverandering richt zich vooral op de lokale strijd om infrastructuur voor hernieuwbare energie van de grond te krijgen, en op verslaggeving over lokale klimaatrampen.

Waarom kijken jullie niet breder naar de manier waarop klimaatverandering – en de dynamiek van de aanpak ervan –  verband houdt (verweven is) met de manier waarop liberale kapitalistische systemen zijn georganiseerd? Het wordt immers steeds duidelijker dat als de hele energietransitie, zoals die er nu uitziet (en af en toe weer van tafel wordt geveegd), verankerd blijft in de huidige manier waarop investeringsbeslissingen worden genomen (en de koers wordt bepaald) – namelijk door marktspelers met de diepste zakken en de luidste stemmen – er geen kruimel echt effectieve mitigatie overblijft en de mensheid over de rand zal storten.  Kijk maar eens hoe de vraag naar energie blijft escaleren dankzij waanzin zoals AI, megasatellietprojecten en de wapenwedloop om bevoorradingslijnen te beschermen.

Kijk dus alstublieft wat verder om andere oplossingen te vinden. Help een ingrijpende revolutie teweeg te brengen in onze onderlinge verhoudingen, zodat mensen durven op te staan, in het vooruitzicht van reële kansen om dit klimaatmonster te overleven.

Wacht even

Maar ho, dacht ik toen, ik moet beter verwoorden waarom ze juist nu van

• feedbackjournalistiek d.w.z. onder woorden brengen wat er aan klimaatdistorties en mitigatiepogingen actueel gebeuren en connecties signaleren met andere economische parameters,
• meer moet overgaan op feedforward journalistiek d.w.z. beschrijven wat zich afspeelt in de menselijke geest over hoe deze mislukte mitigatiesituatie buiten de bestaande orde losgetrokken (uit de kapitalistische wurggreep) zou kunnen worden. Dus meer signaleren en rapporteren wat er aan ideeën rondwaren om via die woordreiking en kloppende compacte argumentaties het samenscholen in cellen van verzet een beslissende boost te geven.

Die journalistieke omschakeling lijkt me aan de orde omdat naar mijn idee het klimaat (en de natuur) ons dit jaar een revolutionaire situatie op het bord heeft gelegd. Nu is er kracht en toenemende wil om die kans te benutten.

Een goed voorbeeld van wat ik met feedforward-journalistiek bedoel is deze alarmbijeenkomst naar aanleiding van de recente Franse hittegolven georganiseerd door Mediapart − een online vrij jong en vrij radicaal Frans nieuwsmedium. Prachtig is het om te zien hoe Carine Fouteau in de tweede minuut van die bijeenkomst verontwaardigd de hele regie (dictatuur) van de liberaal-kapitalistische elite wegblaast met: “De catastrofe is structureel… Het is aan het maatschappelijk middenveld om zich te mobiliseren en de machthebbers te dwingen de strijd aan te gaan met de enorme kapitalistische belangen die deze catastrofe voor de levende wereld aanjagen – en zelfs construeren. We moeten de machthebbers ertoe aanzetten onze collectieve organisatie zo vorm te geven dat we toegerust zijn om deze nefaste ontwikkelingen het hoofd te bieden. We mogen ons niet neerleggen bij ongelijkheid en moeten opkomen voor het recht van iedereen om ergens te wonen, te ademen, te eten, zich te verplaatsen en te leven. Onze primaire levensomstandigheden zelf staan ​​op het spel. Dat is waar we het vanavond over zullen hebben.”

De brief

In die geest (van Carine) en met die uitganspunten schreef ik uiteindelijk de volgende brief aan de klimaatredactie van The Guardian:

“Wordt het voor jullie niet tijd om jullie feedbackjournalistiek (oftewel: achter de klimaatfeiten aanlopen) m.b.t. de klimaatverandering wat beter te vermengen met het onder woorden brengen van anderssoortiger uitwegen om het klimaatmonster onder controle te krijgen – en daarmee concepten aan te reiken aan mensen die door klimaatverandering ernstig worden bedreigd en steeds wanhopiger worden? Dit in plaats van vast te blijven houden aan het transitieverhaal richting (zogenaamd) schone energiebronnen, dat al decennialang niets heeft opgeleverd omdat het wordt ingehaald door de exploderende energievraag van gigantische projecten voor steeds intensere communicatie, informatieverwerking, de ruimtevaartrace en de bewapeningswedloop.

Nee, ik bedoel met die anderssoortige uitwegen niet degrowth. Dat blijft ook meehobbelen met grootschalig en wereldwijd produceren gebaseerd op gespecialiseerde beroepsbevolkingen die elkaar allemaal het hok blijven uitvechten vanwege veel divergerende belangen. Nee, ik bedoel uitwegen die een revolutie voorstellen in onze manier van omgang met elkaar en met al het levende en materiële om ons heen, en die voortbouwen op de constatering dat we in de huidige omgangsvorm gevangen zitten in een kringloop van steeds maar toenemende vraag naar energie omdat toegang tot energie een beslissende input is om ons deel van de koek te bemachtigen (in de wacht te slepen).

Onze situatie is momenteel grofweg als volgt. We lopen langs een pad bergopwaarts; de taken zijn verdeeld (verkenners, leiders, dragers, verzorgers en koks); iedereen is trots op zijn vakmanschap; leiders motiveren iedereen met de slogan dat er verderop altijd nog meer te halen valt. Maar nu begint de berg boven ons plotseling hevig te kraken en te schudden; grote rotsblokken rollen naar beneden; verkenners (zie McGuire) beseffen plotseling dat de huidige formatie (sociale organisatie) hier niet tegen opgewassen is, niet is toegerust om hiermee om te gaan, en volledig zal worden weggevaagd. En iedereen beneden voelt dat dit onhoudbaar wordt, dat alleen een gezamenlijke, snelle ommekeer of het zoeken van dekking nog redding kan brengen. Maar we zijn in geen van beide manoeuvres getraind: dit is onbekend terrein van het samenzijn. Maar iedereen voelt het: we moeten in koor handelen, en we moeten snel handelen, en het zelf uitvogelen, want de leiders hebben ons naar onze dood geleid.

Dat is ongeveer waar we nu staan. Iedereen schakelt over naar een staat van paraatheid, klaar voor actie. Vanuit het besef van verraad, vanuit het besef dat we dit niet op zijn liberaal-kapitalistische beloop kunnen laten gaan en ‘en masse’ in opstand moeten komen.

Et voilà, wat er nu nodig is, zijn ‘ballen in de lucht’ (ideeën, concepten, argumentatielijnen) die versnelde communicatie tussen mensen mogelijk maken, zodat er uitbarstingen van gezamenlijke gedrevenheid kunnen ontstaan, die zich vervolgens automatisch corrigeren door de uitbarstingen die daarop volgen. Kortom, het gaat om de voorbereiding op een revolutie – op systemische verandering. Nee, ik bedoel niet richting communisme; ik bedoel veeleer een volstrekt andere manier om elkaar toegang te verlenen tot middelen van bestaan (en de macht die met die toegang gepaard gaat), evenals een volstrekt andere manier om die toegang te vergaren en door te geven.

The Guardian kan zich niet langer verschanst houden; de krant moet op een assertievere manier afstand nemen van haar rol als verkenner in het leger van het liberaal-kapitalisme en van diens bezemwagen (i.e. democratische overheden) – en zich herpositioneren. Ik bedoel concreter dat u zich nadrukkelijker uit de schaduw van de machthebbers die ons de inferno’s in hebben geleid (nl. overheden, multinationals, beurzen, en banken) zou kunnen wagen, en een pertinentere rol zou kunnen gaan spelen in het zich verenigen van desperado’s − i.e. iedereen die zich momenteel in basiszekerheden aangetast voelt en daar geregeld wanhopig van wordt − tot een tegenbeweging die een flitsmitigatie wil organiseren. De crux voor zo’n vereniging van krachten is convergentie op hoofdingrediënten voor het bereiken van zo’n flitsmitigatie. Daar zou nu in de communicatieruimte tussen ons keihard aan gewerkt moeten worden, maar gebeurt bijna nergens. Ook niet in uw kolommen.

Natuurlijk hebben jullie wel eens kritiek op de bestaande orde. Maar die is marginaal. In feite zijn jullie spreekbuis en steunpilaar voor het sterk geindustrialeerde import export economiemodel waarin ieder elkaar als bezetene beconcurreert, uit angst uit de roulatie gedrukt te worden. Zelfs Monbiot, die jullie af en toe op de opiniepagina toestaan wat radicale voorstellen (zoals rewilding, voedselfabrieken) te lanceren zonder daarvan de emissies te verantwoorden, blijft binnen de orde van de huidige verdienmodellen en investeringsvrijheden.

Nee, om echt een hoofdrol te spelen in het convergeren van een tegenbeweging op hoofdingrediënten voor het bereiken van een flitsmitigatie moeten kernmedia (zoals The Guardian met massa’s desperado’s onder haar lezers) veel meer discussies daaromtrent oprakelen, rapporteren, en prioriteren boven ander nieuws.

Ja, maar waaromtrent?

Ik zie (mede op basis van heel veel literatuur over hoe het anders zou kunnen) de echte issues rond werkelijk haalbare snelle mitigatie van het klimaatprobleem draaien om het gestalte geven aan vijf criteria voor verandering van ons maatschappelijk omgangssysteem nl. equality, accessibility, proximity, circularity, en simplicity.

Mijn persoonlijke gooi naar die gestalte − om die criteria hier iets concreter voor te stellen en een bal in de lucht te schieten − zou neerkomen op:

• Transport en verplaatsing uit alle economische wisselwerkingen wringen door optimaal lokaal, circulair, en gestandaardiseerd maken van productieprocessen;
• Zich terugtrekken op productie van essentialia, en de rest laten vallen;
• De rijken elimineren en zich ontdoen van alle samenlevingsregels waardoor rijkdom (accumulatie van bezit) en macht (accumulatie van zeggenschap over hendels en doelen) kan ontstaan en kan worden doorgegeven (erfrecht, meritocratie, waardepapieren e.d.);
• Mensen gelijk opstellen zodat ieder blootgesteld wordt aan een zelfde soort omgeving met al het geouwehoer (problemen die aan die omgeving kleven) er omheen, zodat iedereen eenzelfde soort waarden (aan- en afstotingsgevoelens) ontwikkelt, en men het zodoende onderling gemakkelijk (zonder veel bestuurlijke elites) eens kan worden welke kant het niet op moet, en welke kant wel. Als we niet zorgen dat iedereen gelijke belangen heeft gaan we de eeuwenlange knok tegen het klimaatmonster (en andere essentiële begrenzingen/limieten van onze gezamenlijke omgeving) absoluut niet redden. Want er is in die knok geen ruimte voor veel dissidentie (i.e. mensen die chronisch dwars gaan liggen).

Als het machtigste klimaatmedium ter wereld (i.e. The Guardian) bovengenoemde vijf kwasten (i.e., equality, accessibility, proximity, circularity, en simplicity) om een noodstop-mitigatie gestalte te geven als onbruikbaar in de hoek laat liggen, en ze dus die kant op geen deuren open gaan gooien of op een kier gaan zetten, zullen desperado’s geen stemmen horen en wanhopig rondjes blijven draaien tussen hun diverse weerstanden (inkomen, status, pensioen, en angst voor verandering) om in beweging te komen (zie McGuire over indolentie). En zal ook dit moment van een nog uitvoerbare flits-mitigatie achter ons in het niets verdwijnen.”

De kans

Wat is de kans dat Guardian’s klimaatredactie iets doet met bovenstaande noodsignaal om de desperado’s te helpen om reddende systeemveranderingen te ontwaren, uit te vlooien, en te internaliseren?

Er is een kans, dat wel.

Maar ze is gering.

Want wat deed, ongeveer één uur voordat de Titanic middernacht op de ijsberg botste, diens kapitein met het (overigens al derde) Marconi-bericht van de nabij varende Californian dat er veel ijsbergen in de buurt waren en dat de Californian was gestopt om de zonsopgang af te wachten? Antwoord: Helemaal niets.

Omdat? Het bloed van de hele macho Titanic-onderneming was verzadigd met zich onaantastbaar wanen, en grenzen tarten. In die streberei en gevangen zitten in hoog spel is bar weinig geduld met de werkelijkheid, en wordt zelfs een overduidelijke bananenschil onzichtbaar. Alleen het doel telt, en dat is niet ingewikkeld. Het bestaat uit ‘eerder dan de ander’, ‘verder dan de ander’,  ‘beter dan de ander’, en ‘meer dan de ander’.

Jac Nijssen