Onder de immense ijskap van Groenland gebeurt iets wat lange tijd buiten beeld bleef. Terwijl gletsjers zich terugtrekken, komt methaan vrij dat duizenden jaren opgesloten zat onder het ijs. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van onder meer Charles University en de University of Oulu.
Methaan is een krachtig broeikasgas, veel sterker dan CO₂ op korte termijn. Dat het nu vrijkomt uit smeltwater aan de randen van de ijskap, maakt het onderzoek direct relevant voor het klimaatdebat.
Een blik in het verleden
De onderzoekers analyseerden monsters langs een traject van 2000 kilometer langs de westelijke rand van de ijskap. Met technieken zoals isotopenanalyse en koolstofdatering konden ze achterhalen waar het methaan vandaan komt en hoe oud het is.
De conclusie: het gas is tussen de 1500 en 4500 jaar oud en wordt geproduceerd door micro-organismen die leven zonder zuurstof. Die bacteriën breken organisch materiaal af dat ooit onder het ijs terechtkwam.
Dat wijst op een verrassend verleden. Ongeveer 4000 jaar geleden, tijdens het zogeheten Holocene Thermal Maximum, trok de ijskap zich veel verder terug dan nu. In de vrijgekomen gebieden groeiden planten, waarvan resten later onder het ijs werden begraven toen het klimaat weer afkoelde.
Gevoeliger dan gedacht
Deze geschiedenis heeft grote gevolgen voor hoe we naar de toekomst kijken. De ijskap blijkt dynamischer en kwetsbaarder dan veel klimaatmodellen aannemen. Als vergelijkbare temperatuurstijgingen in het verleden al tot sterke terugtrekking leidden, is dat een waarschuwing voor wat er nu kan gebeuren.
Volgens onderzoeker Alun Hubbard is de parallel met vandaag oncomfortabel duidelijk. De huidige opwarming in het noordpoolgebied ligt in dezelfde orde van grootte als toen.
Een vicieuze cirkel
Er zit een wrange logica in het verhaal. Naarmate het ijs smelt, komt er meer methaan vrij. En dat methaan versnelt op zijn beurt de opwarming, waardoor het ijs nog sneller smelt.
Wetenschappers spreken in dit verband van een feedbackmechanisme: een proces dat zichzelf versterkt. Tot nu toe zijn deze methaanemissies nog relatief klein op wereldschaal. Maar dat kan veranderen als het smelten versnelt.
Meer dan alleen Groenland
De implicaties reiken verder dan het noordpoolgebied. Volgens hoofdonderzoeker Jade Hatton kan hetzelfde proces ook optreden onder de ijskap van Antarctica, waar mogelijk nog grotere hoeveelheden organisch materiaal liggen opgeslagen.
Dat betekent dat smeltende ijskappen wereldwijd een extra, vaak onderschatte bron van broeikasgassen kunnen worden.
Wat betekent dit voor zeespiegel en klimaat?
De studie, gepubliceerd in Nature Geoscience, onderstreept twee risico’s:
• versnelde zeespiegelstijging door sneller smeltend ijs
• extra opwarming door vrijkomend methaan
Samen vormen ze een dubbele dreiging voor kustgebieden wereldwijd.
Conclusie
Het beeld van Groenland als een passieve ijsmassa klopt niet meer. Onder het oppervlak schuilt een actief systeem dat reageert op temperatuurveranderingen en zelf invloed uitoefent op het klimaat.
De ontdekking van verborgen methaan maakt één ding duidelijk: wat onder het ijs ligt, blijft daar niet per se. En dat maakt de toekomst van het klimaat een stuk minder voorspelbaar en een stuk urgenter.
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
