Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Bosbranden worden meestal veroorzaakt door toenemende droogte of blikseminslag tijdens extreem weer, als gevolg van klimaatverandering. Soms ook door onvoorzichtigheid. Maar de laatste tijd blijkt bij een aantal grote, spraakmakende branden in Noord-Amerika en Europa dat er opzet in het spel was. Van de verschroeide heuvels van Californië tot de bossen bij Parijs: openbaar aanklagers en onderzoekers van de brandweer bereiden rechtszaken voor tegen mensen die worden verdacht van het opzettelijk stichten van enkele van de meest verwoestende natuurbranden van de afgelopen jaren.
We stelden een overzicht samen van de grootste bosbranden, recent en van de laatste jaren, zowel in Europa als in Noord-Amerika en keken naar de oorzaken.
Noord-Amerika: aanklachten en veroordelingen
In Californië trokken twee zaken veel aandacht. De Park Fire was een van de grootste bosbranden ooit in de staat. Die leidde tot een aanklacht wegens brandstichting tegen Ronnie Dean Stout II, die ook daadwerkelijk is veroordeeld voor het stichten van de brand.
Bij de Palisades Fire, een van de dodelijkste en meest verwoestende branden ooit in Los Angeles, is het juridische verloop ingewikkelder. Federale aanklagers beschuldigen Jonathan Rinderknecht ervan het vuur met kwade opzet te hebben aangestoken. Later kwamen er via een grand jury nog meer aanklachten wegens brandstichting bij. Eenvoudig verliep de zaak niet: een federale rechtszaak eindigde in een mistrial, omdat de jury het niet eens kon worden.
Ook in Noord-Californië was er zo’n zaak: de Thompson Fire verwoestte huizen en duizenden hectaren land. Pas later stelden onderzoekers vastst dat een mens de oorzaak was. Spencer Grant Anderson werd meermaals aangeklaagd wegens brandstichting in verband met deze brand.
Canada kreeg met een vergelijkbare zaak te maken. Tijdens het historische bosbrandseizoen van 2023 bekende Brian Paré schuld in 13 gevallen van brandstichting. Eerder had hij al toegegeven meer dan tien branden te hebben aangestoken. Meer recent werden in Saskatchewan twee inwoners in 2025 aangeklaagd wegens brandstichting voor twee aparte branden tijdens een periode waarin al veel bosbranden woedden.
Europa: verdenkingen, arrestaties en een continent onder druk
Ook in Europa zien we een vergelijkbaar patroon en vooral Frankrijk staat hierbij centraal. Begin juli 2026 brak in het bos van Fontainebleau bij Parijs een grote brand uit. Onderzoekers werden achterdochtig doordat er meerdere brandhaarden dicht bij elkaar ontstonden, en twee mensen werden aangehouden op verdenking van brandstichting. De politie beschouwde de brand uiteindelijk als opzettelijk gesticht. Bij een bezoek aan het gebied zei president Macron dat Frankrijk sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog niet zoveel brandhaarden had gekend, en beloofde hij nultolerantie voor brandstichters.
De brand bij Fontainebleau bleek er slechts één in een veel groter brandseizoen dat nog steeds voortduurt. Eerder in juli werden al meerdere mensen aangehouden op verdenking van brandstichting bij branden in de regio Hérault. Daar was toen al zo’n 14.500 hectare afgebrand. Half juli was dat landelijk al opgelopen tot ruim 42.000 hectare, meer dan het tempo van 2022. Dat was tot dan toe het ergste bosbrandjaar in de Franse geschiedenis. Ook eind juli ging de verwoesting door: op 22 juli brak bij Bordeaux een snel om zich heen grijpende brand uit, waarbij meer dan 20.000 mensen uit de regio Gironde moesten worden geëvacueerd. Twee brandweerlieden kwamen om het leven bij een brand die bij de luchthaven van Bordeaux oversloeg naar een gebouw. In heel Frankrijk werden tijdens deze hittegolf tientallen mensen aangehouden voor het per ongeluk of expres veroorzaken van branden.
Spanje maakte het jaar ervoor een nog grotere golf mee. Tijdens het bosbrandseizoen van 2025 onderzochten de Spaanse autoriteiten 110 vermoedelijke gevallen van brandstichting met zware branden in onder meer Galicië, Oímbra, Puercas, Chandrexa en Ávila en er volgden 22 aanhoudingen.
Ook in Engeland waren er losse, opvallende gevallen. De brandweer meldde vermoedelijke brandstichting bij natuurgebied Hob Moor in York, en bij een grotere heidebrand bij Dovestone in Greater Manchester werd een vrouw aangeklaagd wegens brandstichting met verzwarende omstandigheden.
Een herkenbaar patroon
Niet elke zaak heeft tot een veroordeling geleid, en het bewijs verschilt sterk van geval tot geval. De duidelijkste voorbeelden, de Park Fire, de Thompson Fire en de branden in Quebec, leidden tot directe aanklachten of bekentenissen. In Griekenland waren er jaren geleden al de branden rond Athene. Daar werden projectontwikkelaars verdacht van brandstichting uit winstbejag. In andere zaken, vooral in Frankrijk en Spanje, zien onderzoekers weliswaar sterke aanwijzingen voor opzet, maar niet elke afzonderlijke brand is voor de rechter bewezen.
Toch zie je duidelijke overeenkomsten in bijna al deze zaken: meerdere brandhaarden dicht bij elkaar, branden die op ongebruikelijke momenten ontstaan, getuigenverklaringen en bewakingsbeelden die een verdachte op de plek van de brand plaatsen. Bijna altijd speelt ook hetzelfde weertype mee: droge begroeiing, hoge temperaturen en harde wind, waardoor een opzettelijk aangestoken vlammetje razendsnel uitgroeide tot een ramp.
Maar waarom dan?
Waarom doen mensen zoiets? Op die vraag is geen simpel en eenduidig antwoord te geven. Motieven zijn lastig vast te stellen, en wat er tot nu toe bekend is wijst niet meteen op een gedeelde ideologie, maar eerder op persoonlijke, soms zelfs banale drijfveren. Aanklagers stellen dat Rinderknecht persoonlijk in de put zat, boos over een mislukte relatie en een eenzame jaarwisseling, en dat hij zich eerder had uitgelaten over wrok tegen rijke inwoners van Los Angeles. Opvallend is dat meerdere verdachten zelf iets met brandbestrijding te maken hadden: Anderson had de week voor de brand een cursus brandbestrijding afgerond en een certificaat gehaald, voordat hij vanuit zijn auto een brandend vuurwerkje naar buiten gooide om het “te testen”.
Een van de twee verdachten bij Fontainebleau bleek een 19-jarige vrijwillige brandweerman te zijn, die toegaf met benzine en een aansteker droge begroeiing in brand te hebben gestoken, al hebben onderzoekers niet bekendgemaakt waarom. Paré vertelde de politie dat hij zijn branden aanstak om te testen hoe droog het bos was, terwijl hij tegelijk online berichten plaatste met de complottheorie dat de overheid zelf branden zou aansteken om mensen te laten geloven in klimaatverandering. Stout zelf werd gezien terwijl hij stevig dronk, uren voordat de Park Fire uitbrak. Bij de meeste recente Europese zaken hebben de autoriteiten nog helemaal geen motief bekendgemaakt.
De bosbrandseizoenen op beide continenten worden langer en heviger door de gevolgen van klimaatverandering. Dat zorgt voor steeds meer en grotere schade, zowel ecologisch, materieel en psychologisch. Onderzoekers zeggen dat het onderscheid tussen een ongeluk en opzettelijke brandstichting daarmee ook steeds belangrijker wordt. Niet alleen om individuele zaken voor de rechter te brengen, maar ook om beter te begrijpen hoeveel van de groeiende schade door bosbranden in de toekomst te voorkomen is.
Waarom dat van levensbelang is blijkt ook uit het liveblog van de NOS, waar je de ontwikkelingen op dit moment live kunt volgen.
Ga je nog met vakantie of ben je op een bestemming met bosbrandrisico? Op dit overzicht kun je zien waar het bos brandt.
