Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een diamantvondst van spoorwegwerker Zacharias Lewala zette Kolmanskop in 1908 op de kaart. Nu vullen duinen de kamers van de ooit welvarende Duitse mijnstad, vlak bij Lüderitz in Namibië.
In Kolmanskop neemt de woestijn bezit van de huizen van de oude diamantnederzetting. Foto: iStock – SiyueSteuber
Een balzaal, een school en zelfs een ijsfabriek: Kolmanskop had ooit voorzieningen die je eerder in een welvarende Europese stad zou verwachten dan midden in de Namibwoestijn. De diamantkoorts in het toenmalige Duits-Zuidwest-Afrika leverde tussen 1908 en het begin van de Eerste Wereldoorlog meer dan duizend kilo diamanten op. Toen in 1928 veel rijkere velden bij de Orange River werden ontdekt, trokken bewoners weg en begon de stad leeg te lopen. Nu laat Kolmanskop zien hoe snel de belofte van grondstoffenrijkdom kan omslaan in een plek die de woestijn weer opeist.
De woestijn wint kamer voor kamer terug
Kolmanskop ligt 10 kilometer ten oosten van Lüderitz, tussen de havenstad en de Namibwoestijn. De huizen staan er nog altijd in Duitse bouwstijl, maar binnen verandert het decor voortdurend: zand schuift door ramen en deuren naar binnen en vormt steeds hogere hellingen op de vloeren.
Het droge woestijnklimaat heeft juist veel details verrassend goed bewaard. In sommige kamers zit het gekleurde behang uit het begin van de 20e eeuw nog op de muren, terwijl de rest van het huis langzaam onder het zand verdwijnt.
Op 14 april 1908 begon alles met één steen
Luchtfoto van de verlaten gebouwen van de spookstad Kolmanskop in de Namibwoestijn. Beeld: SkyPixels, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Zacharias Lewala werkte die dag aan de spoorlijn bij Lüderitz toen hij een glinsterende steen vond. Hij gaf de vondst aan zijn Duitse chef August Stauch, die inzag dat het om een diamant ging en de winning in het gebied op gang bracht.
Daarmee ontstond een ware goudkoorts naar diamanten in de regio. Kolmanskop groeide razendsnel uit van een plek langs het spoor tot een afgesloten mijnstad waar de opbrengst uit de grond vrijwel alles bepaalde.
Rijken kregen hier gewoon een eigen tram
De bewoners beschikten over voorzieningen die voor zo’n afgelegen nederzetting uitzonderlijk waren. Er waren onder meer een ziekenhuis, school, elektriciteitscentrale, kegelbaan, theater, sporthal, casino en ijsfabriek.
- Het ziekenhuis had het eerste röntgenstation van het zuidelijk halfrond.
- Kolmanskop kreeg de eerste tram van Afrika.
- Voor ontspanning waren er een balzaal en een theater.
Die luxe was direct verbonden aan de diamantwinning. De stad werd in korte tijd opgetrokken rond één buitengewoon lucratieve grondstof.
De rijkste vondst lag 270 kilometer verderop
In 1928 werden op strandterrassen bij de Orange River de rijkste diamanthoudende afzettingen ooit ontdekt. Ze lagen 270 kilometer ten zuiden van Kolmanskop, en trokken de aandacht en het kapitaal weg van de oude mijnstad.
Voor de precieze datum waarop de laatste bewoners vertrokken, lopen de gegevens uiteen: 1954 wordt genoemd, terwijl andere overzichten 1956 aanhouden.
Goed om te weten
De kamers van Kolmanskop zijn geen filmset. Het zand blijft er door openingen naar binnen waaien en verandert de gebouwen dus nog steeds.
Nu betaal je om de verlaten stad binnen te mogen
Kolmanskop wordt tegenwoordig beheerd door Namdeb, een samenwerking tussen de Namibische overheid en diamantbedrijf De Beers. Bezoekers hebben een vergunning nodig en betalen, afhankelijk van het type toegang, ongeveer N$130 tot N$230 per volwassene.
Er is ook een duurdere fotografievergunning voor toegang buiten de gewone openingstijden. Juist dan kunnen fotografen de kamers vastleggen voordat het felle woestijnlicht alle schaduwen uitwist, met behang, deuren en zand als overblijfselen van een stad die ooit draaide op diamanten.
