Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Kanne is geen stad maar een Belgisch dorp, met zo’n zestien kilometer aan mergelgangen onder de grond. Wie er zonder gids afdaalt, kan er nog altijd de weg kwijtraken.
De grotten lopen tot ver onder de Maastrichtse Pietersberg. Foto: iStock – Foto Para Ti
Een telefoonscherm dat als zaklamp dient en dan plots zwart wordt: op 3 augustus 2015 overkwam het twee 21-jarige studenten uit Maastricht in de mergelgrotten van Kanne, waar ze bijna 21 uur vastzaten. Het Belgische grensdorp ligt pal naast Maastricht, in een ondergrond die door mergelwinning sinds de 15e eeuw is uitgehold tot een regionaal doolhof dat volgens sommige bronnen, samen met Zichen-Zussen-Bolder, circa 300 kilometer beslaat. Bij de Roosburgramp op 23 december 1958 stortte in dit gebied een deel van het gangenstelsel in en kwamen achttien mensen om.
Een lege batterij maakt de uitgang onvindbaar
Rond 18.00 uur viel voor de twee Maastrichtse studenten hun enige lichtbron weg. In het donker konden ze geen richting meer kiezen en brachten ze de nacht onder de grond door, voordat hulpverleners hen de volgende dag vonden.
De ondergrond verandert er snel in een wirwar van vrijwel gelijke kruisingen en lange rechte stukken. Wie geen gids bij zich heeft, mist bovendien de herkenningspunten die nodig zijn om terug te keren naar een uitgang.
Ruimtes zo hoog als een huis
De ingang van de Mergelgroeve van Kanne in Kanne, Riemst, België. Beeld: Romaine, CC0, via Wikimedia Commons.
De Mergelgroeve van Kanne beslaat 30 hectare. Sommige gangen zijn meer dan 8 meter hoog, waardoor je er op plekken eerder het gevoel hebt door een ondergrondse hal te lopen dan door een smalle grot.
- De gangen onder Kanne zelf zijn ontstaan doordat mensen mergel uitgroeven.
- De wanden en plafonds bestaan uit dezelfde zachte kalksteen die eeuwenlang als bouwmateriaal werd gebruikt.
- De grote hoogte maakte winning mogelijk, maar vergrootte ook de gevolgen wanneer een deel van het plafond instabiel werd.
Onder Maastricht ligt een kaart, onder Kanne vooral een doolhof
Aan de Nederlandse kant loopt het gangenstelsel door onder de Sint-Pietersberg bij Maastricht. Natuurmonumenten rekent daar met 250 kilometer aan ondergrondse gangen, een afstand die ongeveer gelijkstaat aan rijden van Maastricht naar Bremen.
Toeristische gidsen van Grotten Noord en Zonneberg spreken van meer dan 8.000 gangen. Dat netwerk geldt als een van de grootste gangenstelsels ter wereld die volledig door mensen zijn uitgegraven.
Wilfred Schoenmakers maakte samen met drie collega’s na negen jaar werk een zo volledig mogelijke geschilderde plattegrond van het Maastrichtse deel. Die kaart helpt een verdwaalde bezoeker in Kanne pas als die kaart ook daadwerkelijk in zijn tas zit.
De grond kan ook ineens verdwijnen
De Roosburgramp voltrok zich precies op de grens van Zichen-Zussen-Bolder en Kanne, op 23 december 1958. De instorting maakte duidelijk dat oude winninggangen kwetsbaar kunnen blijven, ook als alles boven de grond rustig oogt.
Goed om te weten
In de Dirk Jackers-champignonkwekerij groeien nog altijd kastanjechampignons onder de grond. Het is de laatste actieve ondergrondse champignonkwekerij in de mergelgrotten van Kanne.
Dezelfde koele, afgesloten ruimtes die ooit voor mergelwinning dienden, krijgen er nu een functie als plek voor voedselproductie.
Van trouwzaal tot filmdecor
De gemeente Riemst wees de grotten in juni 2012 aan als officiële trouwlocatie. Tussen de hoge mergelwanden kunnen stellen dus officieel ja zeggen.
De grotten doken ook op als decor voor Mega Mindy en het Zwarte Kristal, waarvoor in 2010 opnames werden gemaakt. Studio 100 gebruikte de locatie later opnieuw voor de serie GameKeepers, die er in 2022 werd opgenomen.
