Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op het nucleaire complex Sellafield ligt een open vijver vol radioactief slib. Die is ondergebracht in een gebouw dat tot de gevaarlijkste industriële installaties van Europa wordt gerekend. Sellafield hoopt de vijver begin jaren 2030 leeg te hebben.
De oude kerncentrale van Sellafield is een gevaarlijke opslag van radioactief materiaal geworden. Foto: iStock – Mark Duffy
1.300 bakken met bestraalde splijtstof staan er te vergaan in een waterbassin, omgeven door verweerd beton uit de jaren vijftig. Het gaat om gebouw B30 op het terrein van Sellafield in Engeland, waar de opslag in 1986 werd verlaten. Een intern document uit november 2022 meldde ook scheuren in de vijver. Hoe haal je de inhoud veilig weg uit een gebouw dat zelf in slechte staat verkeert?
Onder het water ligt 1.500 ton slib
Werknemers noemen B30 ook wel Dirty 30. Die bijnaam past bij de ongeveer 1.500 ton radioactief slib onder het wateroppervlak. Het slib ontstond doordat oude splijtstof en de metalen omhulsels ervan langzaam werden aangetast.
De vijver ligt op het Sellafield-terrein aan de kust van Cumbria. Ze staat bloot aan de buitenlucht, terwijl het beton eromheen is verouderd. Dat maakt het weghalen van de inhoud lastig, want werknemers moeten bij het afval kunnen komen, maar hebben tegelijk te maken met een opslagplek die zelf in slechte staat verkeert.
De opslag stopte, het verval niet
Oorspronkelijk diende de vijver om Magnox-splijtstof te koelen. Halverwege de jaren 1970 werd die functie beëindigd. Later kwamen er nieuwe voorzieningen in gebruik, maar de achtergebleven splijtstof en omhulsels bleven in de oude vijver liggen. Daaruit vormde zich geleidelijk de radioactieve modder die nu moet worden weggehaald.
Hoe slecht de oude opslaggebouwen eraan toe waren, werd in 2014 ook zichtbaar op uitgelekte foto’s van B30 en B29. B30 staat bovendien niet op zichzelf. In het naburige gebouw B38 ligt eveneens afval uit de eerste Magnox-installaties in een verouderde vijver.
Goed om te weten B38 wordt in beschrijvingen van Sellafield ook aangeduid als een van de gevaarlijkste gebouwen van West-Europa. De aanduidingen voor deze oude opslaggebouwen lopen nogal eens door elkaar.
Een tweede opslaggebouw lekt al jaren
Een andere zorg op hetzelfde terrein is de Magnox Swarf Storage Silo, kortweg MSSS. Deze opslagplaats bestaat uit 22 ondergrondse compartimenten met samen ongeveer 10.000 ton middelradioactief afval. De silo voldoet niet meer aan moderne veiligheidsnormen.
Bij de MSSS lekte in de jaren 1970 al radioactieve vloeistof de grond in. In 2019 werd opnieuw een lek ontdekt. Naar verwachting blijft dat tot 2050 aanhouden, terwijl het afval uit de silo wordt gehaald. Dat is een ander probleem dan de scheuren in de vijver van B30, al liggen beide gebouwen op hetzelfde complex.
Voor Nederland maakt juist die combinatie het dossier relevant, omdat op één Europees nucleair terrein meerdere oude opslagplaatsen jarenlang aandacht vragen. Sellafield behoort tot de grootste nucleaire complexen van Europa en bewaart ook de grootste plutoniumvoorraad ter wereld. De werkzaamheden aan B30 staan dus niet los van de rest van het terrein.
De schoonmaak vraagt om nieuwe machines
Voor het slib uit B30 is een nieuwe fabriek gebouwd. Daar kan het materiaal worden ontvangen en verpakt voor langdurige opslag. Het afval uit de vijver halen is daarmee pas een deel van het werk, want daarna moet het ook veilig worden verpakt en bewaard.
Voor de aparte MSSS is een machine van 350 ton geïnstalleerd die radioactief afval uit de silo moet scheppen. Ze maakt deel uit van een installatie die 100 miljoen pond kost. Zo krijgen de twee oude gebouwen elk hun eigen aanpak, omdat een vijver met slib iets anders vraagt dan diepe compartimenten vol afval.
Ook na het leeghalen van B30 blijft het gebouw nog staan. Sellafield mikt op sloop in de jaren 2050. Tussen het verwijderen van de inhoud en het verdwijnen van het verouderde gebouw kan dus nog een lange tijd zitten.
Over het onderzoek
Het interne veiligheidsdocument over de problemen bij B30 en de MSSS werd opgesteld door dr. Paul Robson, destijds hoofd nucleaire veiligheid bij Sellafield. De vastgestelde problemen leidden ook tot diplomatieke spanningen met onder meer de Verenigde Staten.
De Britse toezichthouder Office for Nuclear Regulation houdt toezicht op de oude opslaggebouwen. Die beoordeelt de MSSS als een ontoelaatbaar risico.
