Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In de vallei van de Orbiel ligt nog altijd arseen uit de oude goudmijn van Salsigne. De Franse staat werd veroordeeld voor zijn aanpak van de vervuiling, maar ging tegen dat vonnis in beroep.
Vlak ten noorden van de bekende citadel van Carcassonne is het landschap vergiftigd met arseen. Foto: iStock – Alexey_Fedoren
Na de overstromingen van 2018 belandde arseenhoudend slib in woonwijken en op landbouwgrond in de Orbielvallei. De goudmijn van Salsigne was toen al veertien jaar dicht, maar had in ruim een eeuw twaalf miljoen ton afval achtergelaten. Bij elke stortbui komt arseen uit het voormalige mijngebied opnieuw in beweging. Hoe voorkom je dat het weer terechtkomt op plekken waar mensen wonen en voedsel verbouwen?
De goudmijn was ook de grootste arseenmijn ter wereld
Salsigne leverde in ruim een eeuw ongeveer 200 ton goud op. Daarmee was het de belangrijkste goudmijn van Frankrijk, maar tegelijk ’s werelds grootste arseenmijn. Die combinatie verklaart waarom de geschiedenis van de mijn nog altijd doorwerkt in de vallei. Onder de heuvels rond Salsigne ligt naar schatting 800.000 ton zuiver arseen.
De mijn sloot in 2004. Sindsdien heeft de Franse staat 53 miljoen euro aan de problemen rond het terrein besteed, zonder dat die enorme hoeveelheid arseen is verdwenen. Het achtergebleven arseen kan ook de vallei bereiken. Ook de ligging ten opzichte van de vallei telt mee zodra water door het gebied stroomt.
Goed om te weten Salsigne ligt in het departement Aude, op zo’n 15 kilometer ten noorden van Carcassonne.
Het water bleef niet binnen de oevers
Het schachtgebouw (chevalement) van de Puits Castan, onderdeel van de voormalige goudmijn van Salsigne. Beeld: Raoul RIVES, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Bij de overstromingen van oktober 2018 traden de Orbiel en andere waterlopen in de Aude buiten hun normale bedding. Daardoor kon vervuild sediment zich over een groter gebied verspreiden dan alleen de rivieroevers. De vervuiling reikt buiten het oude mijnterrein.
Juist dat maakt de vervuiling zo lastig in te dammen. Arseen dat op de ene plek ligt, kan met stromend water ergens anders terechtkomen. En waar het water weer zakt, kan sediment achterblijven. Voor de vallei betekent dat dat de gevolgen van de mijnbouw niet op 1 vaste plek blijven liggen.
De rechter eist maatregelen, geen volledige schoonmaak
Op 22 juli 2025 oordeelde de bestuursrechtbank in Montpellier dat de Franse staat fouten had gemaakt bij de aanpak van de vervuiling. De rechter erkende ook ecologische schade: schade aan de natuur zelf. Daarmee kreeg de zaak een juridische betekenis die verder ging dan de overlast voor omwonenden.
De uitspraak kwam na een zaak van de vereniging Terres d’Orbiel. Die had onder meer 75.000 euro geëist als vergoeding voor morele schade. De rechtbank gaf de prefect van de Aude 1 jaar vanaf de kennisgeving van het vonnis om alle nuttige maatregelen te nemen om de vastgestelde ecologische schade te herstellen.
Een bevel om het hele mijnterrein schoon te maken kwam er niet. De staat moest handelen, maar de rechter schreef geen volledige sanering voor. De rechter liet open welke maatregelen voldoende zijn voor herstel van de vastgestelde ecologische schade.
Ook wilde zwijnen krijgen arseen binnen
De vervuiling zit ook in de bodem. Onderzoek aan wilde zwijnen uit het dal van de Orbiel laat zien dat arseen zich ook in hun weefsel ophoopt. De dieren wroeten in de bodem op zoek naar voedsel en komen zo met vervuilde grond in aanraking.
Dat laat zien hoe het oude mijngebied doorwerkt in de omgeving. Water kan sediment verplaatsen, terwijl dieren juist contact hebben met de bodem waarin vervuiling achterblijft. De eerder uitgegeven miljoenen hebben aan die aanwezigheid van arseen geen einde gemaakt. Ook buiten overstromingen komen dieren met het arseen in aanraking.
Het beroep laat de uitkomst open
De Franse staat kondigde op 25 september 2025 aan in beroep te gaan tegen het vonnis. Daarbij erkende de staat zelf wel dat er ecologische schade is. Het beroep raakt de verantwoordelijkheid voor de aanpak.
Voor de vallei is de praktische uitkomst van belang: het vonnis verplichtte de staat tot maatregelen, terwijl een volledige schoonmaak niet werd opgelegd. Het hoger beroep loopt nog. De vereniging Terres d’Orbiel had in de rechtszaak onder meer 75.000 euro vergoeding voor morele schade geëist.
