Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een NASA-radarvlucht boven Groenland legde in april 2024 de contouren bloot van Camp Century, een verlaten Amerikaanse legerbasis uit de Koude Oorlog. De basis ligt inmiddels zo'n 30 meter onder het ijs, terwijl klimaatverandering de erfenis ervan op termijn weer naar boven kan brengen.
Verlaten basis op de Noordpool. Foto: iStonk – zanskar
Onder een ogenschijnlijk eindeloze witte vlakte gaat een compleet gangenstelsel schuil, inclusief de sporen van een nucleair experiment uit de Koude Oorlog. De radar van NASA bracht Camp Century in beeld: een basis die het Amerikaanse leger in 1959 bouwde en in 1967 achterliet. Achter het officiële verhaal van een afgelegen onderzoeksplek ging Project Iceworm schuil, een plan voor tunnels met spoorrails voor het verplaatsen van honderden kernkopraketten.
De radar zag ineens rechte lijnen in het ijs
NASA-wetenschapper Chad Greene vloog in april 2024 in een Gulfstream III ongeveer 150 mijl ten oosten van de Pituffik Space Base. De vlucht moest testen hoe goed de UAVSAR-radar ijslagen en de grens tussen ijs en ondergrond kan onderscheiden.
Die radar kijkt door het ijs heen met radiosignalen. Cryosfeerwetenschapper Alex Gardner van NASA’s Jet Propulsion Laboratory zag daarbij duidelijke patronen van gebouwen en gangen.
“We zochten naar de bodem onder het ijs, en toen dook Camp Century op.”
Alex Gardner, cryosfeerwetenschapper bij NASA’s Jet Propulsion Laboratory
De basis was een proefopstelling voor een veel groter plan
Rijen van cilindrische barakken en modulaire structuren op een kale, grijze ondergrond met bergen op de achtergrond en Canadese vlaggen zichtbaar. Beeld: Wikimedia Commons.
De legerbasis gold naar buiten toe als een afgelegen onderzoeksplek, maar maakte deel uit van Project Iceworm. Dat geheime plan moest een enorm tunnelnetwerk onder de ijskap opleveren, waar kernraketten mobiel konden blijven en dus lastig te vinden zouden zijn.
Als Iceworm was afgebouwd, zou het systeem genoeg middellangeafstandsraketten hebben kunnen bevatten om 80 procent van de doelen in de Sovjet-Unie en Oost-Europa te raken. De basis draaide bovendien op een draagbare kernreactor, destijds een van de eerste die in zo’n extreem poolgebied werkte.
Afval ligt verspreid tussen 36 en 93 meter diep
Wat onder het ijs achterbleef, zit niet overal op dezelfde diepte. Een studie uit 2016 berekende dat resten van de basis zich tussen 36 en 93 meter onder het oppervlak bevinden, afhankelijk van de dichtheid en samenstelling van het materiaal.
Een internationaal team dat samenwerkte met het Cooperative Institute for Research in Environmental Sciences, onderdeel van de University of Colorado, schatte de achtergelaten hoeveelheid op 9.200 ton afval. Het gaat om bouwmateriaal, chemisch afval en mogelijk ook radioactieve resten uit de tijd dat de reactor in gebruik was.
Goed om te weten
Het ijs boven de locatie bleef na het vertrek van het leger nog jarenlang aangroeien. Daardoor raakte de basis steeds dieper ingepakt, alsof er laag voor laag een diepvries omheen werd gebouwd.
Vanaf 2090 kan het ijs daar omslaan
Klimaat- en gletsjerwetenschapper William Colgan, destijds verbonden aan CIRES en nu aan York University, berekende in 2016 wat er gebeurt bij een scenario met zeer hoge uitstoot. Vanaf 2090 kan de plek omslaan van netto aangroei van sneeuw naar netto smelt.
Dan kan vervuiling onomkeerbaar in het milieu terechtkomen. Klimaatwetenschapper James White van de University of Colorado vatte de versnelling samen: “Wat klimaatverandering heeft gedaan, is het gaspedaal volledig intrappen.”
De rekensom over Camp Century gaat over smeltwater, en over wie verantwoordelijk wordt voor een begraven erfenis van de Koude Oorlog.
Over het onderzoek
De vlucht van Greene en zijn NASA-collega’s was geen gerichte zoektocht naar de verlaten basis. UAVSAR moest worden gekalibreerd en getest voor het in kaart brengen van lagen in de ijskap en de overgang naar de bodem eronder.
NASA had de locatie eerder al gezien met de tweedimensionale radar van IceBridge. De UAVSAR-beelden uit 2024 brachten de afzonderlijke structuren van de basis scherper in beeld dan die eerdere metingen.
