Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Onderzoekers van ScanPyramids hebben achter granieten blokken in de piramide van Mykérinos twee holtes gevonden. De ontdekking blaast een oude vraag nieuw leven in: ligt hier een tweede toegang verscholen.
De piramide van Mikerinos in Gizeh, Egypte. Foto: iStock – Baloncici
De piramide van Mykérinos is met zijn huidige hoogte van ongeveer 60 meter de kleinste van de drie reuzen van Gizeh, maar blijkt nog lang niet al haar geheimen te hebben prijsgegeven. Aan de oostkant valt al jaren een zone van vier bij zes meter op, waar de granieten bekleding opvallend anders is afgewerkt dan elders. Toen Stijn van den Hoven daar in 2019 overeenkomsten zag met blokken bij de bekende noordelijke ingang, ontstond het vermoeden dat de bouwers nog een doorgang hadden weggewerkt. Nu geven metingen van ScanPyramids, een onderzoeksproject van het Heritage Innovation Preservation Institute (HIP Institute), die oude discussie opnieuw gewicht, terwijl archeologen moeten afwegen hoe ver ze kunnen gaan zonder dit kwetsbare monument te beschadigen.
Achter de granieten wand zitten twee afgebakende ruimtes
De twee luchtgevulde holtes liggen vlak achter de buitenbekleding aan de oostkant. De grootste zit op 1,40 meter diepte en meet ongeveer 1 meter hoog bij 1,50 meter breed; de kleinere ligt op 1,13 meter diepte en is 0,90 meter bij 0,70 meter. De bevindingen zijn gepubliceerd in het vakblad NDT & E International.
Computersimulaties sluiten gewone scheuren of grillen in het gesteente als verklaring uit. Het zijn de eerste structurele afwijkingen die ooit achter deze zijde van de piramide zijn vastgesteld.
Een bouwwerk dat nooit helemaal af kwam
Bezoekers lopen door een smalle gangetje in het binnenwerk van een piramide met gebeeldhouwde muurresten. Beeld: Pyramid Of Giza.
Mykérinos is de jongste van de drie grote piramides op het plateau van Gizeh en heeft maar ongeveer een tiende van het volume van de Grote Piramide. De farao voor wie het bouwwerk bedoeld was, regeerde vermoedelijk rond 2490 tot 2472 voor onze jaartelling.
De onderste lagen kregen roze graniet uit Aswan, iets wat je bij de andere grote piramides zo niet ziet. Die bekleding bleef deels ruw en onafgemaakt, waarschijnlijk omdat de werkzaamheden stilvielen na de dood van de farao.
Goed om te weten
De oostelijke granieten blokken zijn juist uitzonderlijk zorgvuldig gepolijst. Die afwerking komt verder alleen terug rond de bekende ingang aan de noordzijde.
Drie meetmethoden kijken door steen heen
De studie stond onder leiding van Khalid Helal (Universiteit van Caïro); teams van die universiteit en de Technische Universiteit München onderzochten de wand binnen ScanPyramids met drie technieken die geen steen hoeven weg te hakken. Elektrische resistiviteitstomografie meet hoe sterk materiaal elektrische stroom tegenhoudt en maakt verschillen in dichtheid zichtbaar.
Grondradar vangt weerkaatsingen van elektromagnetische golven op, terwijl ultrasoon onderzoek kijkt hoe geluidsgolven door de steen reizen. Daarna legde het team alle meetgegevens over elkaar met beeldfusie, zodat drie onafhankelijke signalen naar dezelfde plekken wezen.
- Elektrische metingen lieten verschillen in dichtheid zien.
- Radar bepaalde waar de afwijkingen begonnen.
- Ultrasoon onderzoek bevestigde de afmetingen van de holtes.
De aanwijzing voor een ingang wordt sterker
“Een tweede toegang is heel aannemelijk; met deze resultaten komen we dichter bij bevestiging.”
Christian Grosse, hoogleraar niet-destructief onderzoek aan de Technische Universiteit München
De metingen vertellen nog niet hoe ver de ruimtes het monument in lopen. Ze kunnen uitkomen op een gang, een voorruimte of een bouwkundige holte die tijdens de aanleg van de piramide nodig was.
Grosse en zijn collega’s willen daarom verder kijken met muonimaging. Die techniek gebruikt kosmische deeltjes die door steen heen vliegen en kan een nauwkeuriger driedimensionaal beeld opleveren van wat zich dieper in de piramide bevindt.
Voorzichtig verder, zonder de piramide te beschadigen
ScanPyramids liet eerder al zien wat zulke technieken kunnen opleveren: in 2023 hielpen vergelijkbare metingen een verborgen gang in de piramide van Choefoe te bevestigen. Bij Mykérinos ligt de lat extra hoog, omdat elke boring of opening onherstelbare schade kan veroorzaken.
De onderzoekers wijzen er ook op dat er slechts één egyptoloog bij het team betrokken was. Specialisten in het Oude Rijk moeten dus nog beoordelen wat de vorm, plek en afwerking van deze holtes precies betekenen.
Een fysieke inspectie, bijvoorbeeld met een endoscoop, kan pas na toestemming van het Egyptische ministerie van Toerisme en Oudheden. Dat ministerie moet vervolgens bepalen of zo’n stap te combineren is met de bescherming van het monument.
