Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
NOAA ziet een kans van ruim 90 procent op een zeer sterke El Niño deze herfst en winter. Dat kan weerpatronen boven Europa beïnvloeden, maar voor Nederland is winterkou allerminst een uitgemaakte zaak.
In de Stille Oceaan is het water warmer dan ooit. Foto: iStock – Credit:Leamus
Of je deze winter de verwarming hoger zet of juist zonder jas naar buiten kunt, lijkt misschien niet te beginnen bij een warme strook oceaan aan de andere kant van de wereld. Toch ligt het zeewater in delen van de oostelijke tropische Stille Oceaan inmiddels meer dan 2 graden boven het gemiddelde, terwijl de atmosfeer de El Niño-signalen volgt. Die opwarming kan doorwerken via de polaire vortex, de straalstroom en de NAO, het drukpatroon boven de Noord-Atlantische Oceaan dat veel Europees winterweer stuurt. Tussen zo’n signaal uit de Pacific en een koude Nederlandse winter zitten nog genoeg schakels om de inzet spannend te maken.
De oceaan zet de bovenlucht in beweging
De spannendste aanwijzing zit nu hoog boven ons hoofd. NOAA rekent voor oktober tot en met december 2026 op 69 procent kans op een RONI-waarde boven +2,5 graden. Die RONI is een meetlat voor de kracht van El Niño, gebaseerd op afwijkingen in de tropische Stille Oceaan.
Zo’n waarde lag sinds 1950 en 1982 maar een paar keer binnen bereik. De atmosfeer reageert al op het warme zeewater, meldt het Climate Prediction Center van NOAA: wind, bewolking en luchtdruk passen bij een actieve El Niño. Dat maakt de kans groter dat de effecten verder reiken dan de oceaan zelf.
Europa krijgt meestal geen vaste winter voorgeschoteld
Een sterke El Niño legt het Europese weer niet vast, maar verschuift wel de kansen. In Noordwest-Europa zijn winters historisch vaker zacht en wisselvallig, terwijl Zuid-Europa doorgaans meer winterregen krijgt. In het noorden van Europa komt juist vaker een koudere, drogere winter voor.
- De straalstroom, een snelle luchtstroom hoog in de atmosfeer, kan van koers veranderen.
- De polaire vortex is een grote draaiende bel zeer koude lucht rond de Noordpool die soms verstoord raakt.
- De NAO stuurt de luchtdrukverschillen boven de Noord-Atlantische Oceaan en weegt daardoor zwaar mee voor ons winterweer.
Raakt de polaire vortex halverwege de winter verstoord, dan kan koude lucht verder naar Europa zakken. Ook dan hangt veel af van de positie van de straalstroom en de NAO. Een duidelijke NAO-verwachting voor de winter van 2026-2027 is er nog niet.
Voor Nederland blijft de uitkomst gewoon onzeker
Het KNMI ziet geen aantoonbaar lineair verband tussen El Niño en de wintertemperatuur in Nederland, nadat de langjarige opwarming uit de cijfers is gehaald. Ook het ingewikkeldere patroon waarbij zowel sterke El Niño als La Niña met zachte winters samenvalt, blijkt statistisch niet overtuigend.
Dat zagen we ook bij recente episodes. De winter van 2018-2019, de laatste eerdere El Niño, verliep in Nederland relatief mild. Tijdens de El Niño van 2015-2016 werden wereldwijd op dat moment de hoogste temperaturen ooit gemeten, zonder dat Nederland daardoor een uitzonderlijke winter kreeg.
Goed om te weten
Het meest consistente Nederlandse signaal komt pas ná de winter: een sterke El Niño wordt sinds 1856 in delen van West- en Midden-Europa vaker gevolgd door een nat voorjaar.
Na de sterke El Niño-winter van 1997-1998 volgde inderdaad een zeer natte lente. Voor wie al voorzichtig naar voorjaarsplannen kijkt, is dat een patroon om in de gaten te houden, al blijft het geen garantie voor één afzonderlijk jaar.
Het Arctische zee-ijs maakt deze winter extra interessant
Juni 2026 bracht een recordlaagte van het Arctische zee-ijs. Die ontwikkeling kan samen met de uitzonderlijk sterke El Niño een vroeg signaal zijn dat de polaire vortex deze winter onder druk komt te staan, met mogelijke gevolgen voor Europa en Noord-Amerika.
Minder zee-ijs verandert de omstandigheden rond de Noordpool, terwijl warmer oceaanwater in de Stille Oceaan de luchtcirculatie verderop beïnvloedt. Twee systemen die normaal ver uit elkaar lijken te liggen, kunnen zo tegelijk aan dezelfde winter trekken.
Hoe de metingen worden gevolgd
De verwachting steunt op metingen van NOAA en analyses van het KNMI. NOAA volgt zowel de zeewatertemperatuur als de reactie van de atmosfeer, omdat El Niño pas echt doorwerkt wanneer die twee elkaar versterken.
Het KNMI vergelijkt die signalen met weergegevens uit Nederland en Europa, waaronder de reeks die teruggaat tot 1856. De komende maanden moet blijken hoe sterk de straalstroom en de polaire vortex reageren op de RONI-waarde van +2,5 graden die NOAA voor eind 2026 verwacht.
