Begin 2022 begonnen journalisten te vragen hoe de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne de klimaatcrisis beïnvloedde. Toen waren de emissiegegevens die ze zochten niet beschikbaar. Die cijfers komen nu boven tafel, en ze zijn fors, blijkt uit een commentaar in The Guardian.
Onderzoekers hebben te lang genegeerd hoe nationale veiligheidskeuzes, zoals militaire uitgaven of oorlogsvoering, een impact kunnen hebben op het klimaat en zo onze collectieve veiligheid kunnen ondermijnen.
De oorlog van Rusland in Oekraïne was de eerste poging om de uitstoot van een conflict uitgebreid te documenteren, en onderzoekers moesten hun methodologieën helemaal opnieuw ontwikkelen. Volgens hun laatste schatting komt het totaal overeen met de jaarlijkse uitstoot van een land als België. Oekraïne is geen uitzondering, met een soortgelijke roep om emissiegegevens rond de oorlog van Israël tegen Hamas. Hoewel de verwoestende conflicten in Soedan of Myanmar nog geen aandacht hebben gekregen voor hun uitstoot, is de trend duidelijk: we moeten inzicht krijgen in de koolstofkosten van conflicten, net als in de humanitaire, economische of milieukosten.
Een deel van deze koolstofkosten is afkomstig van militaire activiteiten. Het begrip hiervan wordt bemoeilijkt door de aloude cultuur van militair uitzonderingsrecht op milieugebied en de manier waarop dit op aandringen van de VS is vertaald naar VN-klimaatovereenkomsten. Een uitsluiting van het Kyoto-protocol van 1997 werd vrijwillige rapportage onder de Overeenkomst van Parijs van 2015. Maar toen we begonnen met het verzamelen en publiceren van de emissiegegevens die militairen rapporteren aan het UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change), ontdekten we dat slechts een handvol landen zelfs maar het minimum publiceert dat vereist wordt door de VN-rapportagerichtlijnen. Veel landen met grote legers publiceren helemaal niets.
De beste schatting die we hebben is dat militairen verantwoordelijk zijn voor 5,5% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Als het wereldwijde leger een land zou zijn, zou het qua uitstoot op de vierde plaats staan, tussen India en Rusland in. Militairen zijn in hoge mate afhankelijk van fossiele brandstoffen en hoewel de netto nul-doelstellingen de discussie over het koolstofvrij maken van het leger hebben aangezwengeld, is een effectieve decarbonisatie onmogelijk zonder inzicht in de omvang van de uitstoot en zonder binnenlandse en internationale beleidskaders om dit aan te moedigen. Op dit moment hebben we geen van beide, terwijl de koolstof intensieve wereldwijde militaire uitgaven recordhoogten hebben bereikt.
Uiteindelijk betekent het internationale beleidskader het UNFCCC. Hoewel sommige militairen vage emissie reductiedoelstellingen hebben geformuleerd, zijn deze vaak te beperkt in reikwijdte en detail en in het afleggen van verantwoording. De NAVO heeft bijvoorbeeld wel een methodologie opgesteld voor het tellen van emissies, maar deze is niet van toepassing op haar leden en sluit expliciet emissies uit van door de NAVO geleide operaties en missies, training en oefeningen.
Cop28 werd versterkt door de voortdurende vernietiging van Gaza en bood ongekende aandacht aan de relatie tussen de klimaatcrisis, vrede en veiligheid. Maar hoewel zichtbaar tijdens nevenevenementen en protesten, ontbraken militaire en conflictemissies opnieuw op de formele agenda. Om deze kloof tussen militaire en conflictemissies te dichten, zullen regeringen eerst moeten erkennen dat militairen een buitensporige rol spelen in de wereldwijde uitstoot en dat er meer transparantie nodig is. Het vereist dat de klimaatbeweging voortbouwt op de groeiende trend naar intersectionaliteit in haar belangenbehartiging en deze onderwerpen niet uit de weg gaat. En het zal afhangen van de uitbreiding van de gemeenschap van onderzoekers die militaire en conflictemissies documenteren en van het gebruik van hun gegevens door organisaties die wereldwijde emissietrends volgen en erover rapporteren.
Doug Weir is directeur van het Conflict and Environment Observatory, een Britse liefdadigheidsinstelling die de milieudimensies van gewapende conflicten en militaire activiteiten bestudeert.
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
