Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Candida auris kan zich in muizen wekenlang verschuilen in haarzakjes, blijkt uit onderzoek van UCSF dat op 6 augustus in Science verscheen. Voor gezonde mensen is de schimmel op de huid meestal onschadelijk, maar bij kwetsbare patiënten kan hij gevaarlijk worden zodra hij dieper het lichaam binnendringt.
Als een schimmel zich in je haren nestelt. Foto: iStock – nicoletaionescu
Een onschuldige plek op je huid kan een schuilplaats blijken voor een schimmel die pas gevaarlijk wordt als hij dieper het lichaam binnendringt. Het gaat om Candida auris, een ziekenhuiskiem die onderzoekers in muizen wekenlang zagen wegduiken in haarzakjes terwijl het afweersysteem hem niet opruimde. In de Verenigde Staten veroorzaakt deze schimmel jaarlijks al zo’n drieduizend sterfgevallen. De studie verscheen op 6 augustus in Science en legt bloot hoe deze hardnekkige indringer de huid naar zijn hand zet.
De schimmel reist al jaren mee met de zorg
Candida auris dook voor het eerst op in Japan in 2009 en is sindsdien in ziekenhuizen over de hele wereld aangetroffen. Dat maakt hem anders dan de bekende schimmels die vooral huidklachten geven.
De verspreiding blijft flink oplopen. De Amerikaanse gezondheidsdienst CDC telde tot en met 25 juli 2026 3.437 klinisch bevestigde gevallen in de Verenigde Staten. Zulke cijfers zeggen niets over Nederland, maar ze laten wel zien hoe snel een ziekenhuiskiem zich kan vestigen zodra hij voet aan de grond krijgt.
De huidcel krijgt een andere opdracht
Microscopisch beeld van ronde schimmelcellen met filamenten, waarschijnlijk Candida auris-organismen. Beeld: Bruker.
In de muizenproeven zat het verschil in de afweerreactie. De verwante schimmel Candida albicans verdween binnen enkele dagen, terwijl Candida auris in de haarzakjes bleef zitten. Daar gebruikte hij chitine, een stevige bouwstof in de schimmelwand, om de huid anders te laten reageren.
“We waren verrast dat Candida auris zijn chitine actief gebruikt om van de huid een perfect nest te maken.”
Suzanne Noble, professor microbiologie aan UCSF en co-senior auteur van het onderzoek
Dat chitine zet een afweersignaal aan dat interferon-gamma heet, vaak afgekort tot IFNγ. Daardoor veranderen keratinocyten, de huidcellen rond een haarzakje, in een beschermende schuilplek voor de schimmel. Candida albicans roept juist via een andere celwandstof de IL-17-afweer op, en die ruimt de indringer wel op.
Een probleem dat niet vanzelf verdwijnt
In hetzelfde jaar werden in 23 Amerikaanse staten bijna 3.000 gevallen gemeld, waaronder meer dan 700 in Texas. De verschillen met de CDC-telling komen doordat de peildata en registraties niet precies gelijk lopen; beide meldingen wijzen dezelfde kant op: ziekenhuizen krijgen steeds vaker met deze schimmel te maken.
Voor zorginstellingen is dat vooral lastig omdat Candida auris op de huid kan blijven hangen zonder meteen klachten te geven. Pas wanneer de schimmel bij medisch kwetsbare mensen diepere weefsels of de bloedbaan bereikt, kan een ernstige infectie ontstaan. Verpleeghuizen en ziekenhuisafdelingen zijn daardoor extra kwetsbare plekken.
De bestaande medicijnen raken hun voorsprong kwijt
Bij een bevestigde infectie zijn echinocandinen nog steeds de eerste keuze. Dat is een groep antischimmelmiddelen met onder meer caspofungine, micafungine, anidulafungine en rezafungine. Ongeveer 1 procent van de stammen is al resistent tegen deze middelen.
Er zijn ook al volledig resistente stammen vastgesteld in de Verenigde Staten. De nieuwe studie wijst op een andere aanpak: behandelmiddelen zouden de afweer van IFNγ naar IL-17 kunnen sturen, of chitine blokkeren voordat de schimmel zijn schuilplaats kan bouwen.
Dat zou de behandeling al kunnen aangrijpen op het moment dat de schimmel zijn schuilplek in de haarzakjes opbouwt, in plaats van pas wanneer hij een ernstige infectie veroorzaakt.
Over de studie
Het onderzoek is uitgevoerd met muizen door een team van de University of California, San Francisco, onder leiding van microbioloog Suzanne Noble en immunoloog Ari Molofsky. Hun onderzoek in Science laat zien hoe de schimmel haarzakjes kan gebruiken, maar bewijst nog niet dat dit mechanisme bij mensen exact zo verloopt.
De onderzoekers richten zich nu op menselijke huid en op medicijnen die chitine of de IFNγ-reactie kunnen blokkeren.
