Met dit gas maakt China van schone energie een tijdbom onder het klimaat

27 september 2026|doorDN Nieuwsredactie|inklimaatverandering

Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google

Zwavelhexafluoride, kortweg SF6, is het sterkste broeikasgas dat we kennen. China is goed voor meer dan de helft van de wereldwijde uitstoot, en die uitstoot is in tien jaar bijna verdubbeld. In Europa en de Verenigde Staten daalt de uitstoot juist, dankzij strengere regels en recycling. Toch blijkt uit metingen in de lucht dat ook westerse landen structureel minder SF6 rapporteren dan ze werkelijk uitstoten.

Schakelaars in een hoogspanningsstation waarin SF6 wordt gebruikt. Foto: iStock – mycola

Een onzichtbaar broeikasgas in elk stroomnet

SF6 is een kunstmatig gas. Je ruikt het niet en je ziet het niet. Het is niet giftig en niet brandbaar. Daarom is het al tientallen jaren populair in de elektriciteitssector. Het isoleert schakelaars in hoogspanningsnetten en voorkomt zo dat de stroom overspringt in een vlamboog.

Maar het nadeel is enorm. Kilo voor kilo warmt SF6 de aarde 24.300 keer sterker op dan CO2. Bovendien blijft het gas ongeveer duizend jaar in de atmosfeer hangen. Atmosferisch chemicus Matthew Rigby van de Universiteit van Bristol zegt het zo: “Als het eenmaal in de atmosfeer is, is het daar voor altijd, wat menselijke tijdschalen betreft.”

De concentratie in de lucht is sinds 1998 bijna verdrievoudigd. Vorig jaar steeg die zelfs harder dan ooit sinds het begin van de metingen.

China: goed voor 57 procent

Het Amerikaanse journalistieke platform Inside Climate News publiceerde deze maand een onderzoek naar SF6 in China. Dat land loopt voorop met zonne- en windenergie. Maar het is ook veruit de grootste uitstoter van SF6.

Volgens een studie in Nature Communications steeg de Chinese uitstoot van 2.600 ton in 2011 naar 5.100 ton in 2021. In 2011 was dat nog 34 procent van het wereldtotaal. In 2021 was het al 57 procent. De Chinese stijging was zelfs groter dan de totale wereldwijde stijging. China maakte dus de dalingen in andere landen volledig ongedaan.

Die 5.100 ton staat gelijk aan 125 miljoen ton CO2. Dat is vergelijkbaar met de totale CO2-uitstoot van een land als Nederland.

Recyclen kan, maar gebeurt nauwelijks

Het grootste probleem zit in afgedankte apparatuur. Wanneer schakelinstallaties in China het einde van hun levensduur bereiken, laat men het gas vermoedelijk grotendeels ontsnappen. Het Chinese ministerie van Milieu stelt dat netbedrijven 90 procent van hun SF6-afval recyclen, of dat kunnen. Inside Climate News schat het werkelijke percentage op ongeveer 30 procent.

De cijfers van de netbeheerders zelf wijzen zelfs op minder. State Grid en China Southern Power Grid meldden samen minder dan 300 ton gerecycled SF6 in 2020. In 2024 was dat 635 ton. Er waren toen al meer dan dertig recyclingcentra.

Volgens de berekening van Inside Climate News kunnen de netbedrijven jaarlijks zo’n 1.400 ton extra recyclen. Dat kost ongeveer 6 miljoen dollar per jaar. Dat is minder dan 0,01 procent van wat China jaarlijks in zijn stroomnet investeert. De totale Chinese SF6-uitstoot zou daarmee met bijna een derde dalen.

Het is ook een van de goedkoopste klimaatmaatregelen die er bestaan. De Amerikaanse milieudienst EPA schat de kosten op 18 dollarcent per ton CO2-equivalent. Ter vergelijking: uitstoot vermijden met windmolens kost ongeveer 11 dollar per ton, met zonnepanelen ongeveer 31 dollar.

“Als SF6 eenmaal in de atmosfeer zit, is het daar voor altijd, wat menselijke tijdschalen betreft.” Matthew Rigby van de Universiteit van Bristol

Verenigde Staten: forse daling

Hoe staat de rest van de wereld ervoor? Onderzoekers van de Universiteit van Wenen brachten de SF6-uitstoot wereldwijd in kaart met metingen uit de lucht. Die methode heet inverse modellering. Ze rekent terug van gemeten concentraties naar de bron.

Volgens die studie daalde de Amerikaanse uitstoot van 1.250 ton in 2005 naar 480 ton in 2021. Dat is een daling van ruim 60 procent. Een eerdere studie van de Amerikaanse weerdienst NOAA en de EPA bevestigt die trend. De VS werken sinds 1999 met de elektriciteitssector samen om lekken te beperken. Staten als Californië en New York gaan verder. Zij faseren SF6 in nieuwe schakelinstallaties uit, vanaf 2025 respectievelijk 2027.

Er is wel een kanttekening. De gemeten uitstoot lag gemiddeld twee keer zo hoog als wat de VS aan de Verenigde Naties rapporteerden. Het verschil werd wel kleiner nadat rapportage in 2011 verplicht werd.

Europa: de beste leerling, met een Duitse uitschieter

Europa doet het nog beter. Een uitgebreide Europese studie uit 2025 laat zien dat de uitstoot van de EU-27 daalde van 403 ton in 2005 naar 225 ton in 2021. Vooral in 2018 was er een flinke val. Dat was het jaar waarin nieuwe EU-regels ingingen. Schakelinstallaties moesten voortaan lekdetectie hebben en SF6 mocht niet meer worden gebruikt bij het recyclen van magnesium. In 2022 volgde een aanscherping.

Duitsland is de grootste Europese uitstoter. De uitstoot daalde daar van 182 ton in 2005 naar 97 ton in 2021. Een opvallend deel komt uit Zuidwest-Duitsland. Daar staat in Bad Wimpfen de enige Europese fabriek die SF6 produceert en recyclet, van het Belgische chemiebedrijf Solvay. Een milieuorganisatie diende vorig jaar een strafklacht in tegen bestuurders van het bedrijf. Solvay sloot daarna een akkoord met de Duitse autoriteiten om de uitstoot te verminderen.

Ironisch genoeg was juist Solvay eind jaren tachtig een pionier. Het bedrijf zette samen met Europese netbeheerders een recyclingprogramma voor SF6 op. Daarvoor kreeg het in 1997 zelfs een Europese recyclingprijs.

Ook in Europa klopt de boekhouding niet altijd. Frankrijk stootte volgens de metingen gemiddeld 88 procent meer uit dan het rapporteerde. Italië zelfs 107 procent meer. Het Verenigd Koninkrijk bracht zijn uitstoot terug tot 19 ton per jaar, en de rapportages sluiten daar sinds 2018 goed aan op de metingen.

De landen naast elkaar

Omgerekend per inwoner wordt het verschil nog duidelijker. De cijfers per inwoner zijn een eigen berekening op basis van de uitstoot in 2021.

Land of regio	Uitstoot 2021	Trend sinds 2005	Per inwoner
China	5.100 ton	bijna verdubbeld sinds 2011	ca. 3,6 gram
Verenigde Staten	480 ton	min 60 procent	ca. 1,4 gram
Duitsland	97 ton	bijna gehalveerd	ca. 1,2 gram
EU-27 totaal	225 ton	min 44 procent	ca. 0,5 gram
Frankrijk	35 ton	ruim gehalveerd	ca. 0,5 gram
Verenigd Koninkrijk	19 ton	gehalveerd	ca. 0,3 gram

China stoot dus ruim twintig keer zoveel SF6 uit als de hele Europese Unie. Per inwoner is dat ongeveer zeven keer zoveel.

Blinde vlekken: India, Afrika en Zuid-Amerika

Over een groot deel van de wereld weten we weinig. India, Afrika en Zuid-Amerika hebben nauwelijks meetstations. Toch wijzen de metingen die er zijn op een stijgende uitstoot. Dat is ook logisch. Het opgestelde elektriciteitsvermogen in India is tussen 2002 en 2022 bijna verviervoudigd. Volgens sommige schattingen is India al goed voor ongeveer 8 procent van de wereldwijde uitstoot. Voor Afrika komen de onderzoekers uit op zo’n 250 ton in 2021, maar met een grote onzekerheid.

Wat betekent dit voor Nederland?

In de EU is de uitfasering van SF6 inmiddels begonnen. Sinds 1 januari 2026 mag je geen nieuwe middenspanningsinstallaties tot 24 kilovolt met SF6 meer in gebruik nemen. In 2028 volgt de klasse van 52 tot 145 kilovolt. In 2030 komt de klasse van 24 tot 52 kilovolt aan de beurt. Vanaf 2032 geldt het verbod voor de hoogste spanningen. Vanaf 2035 mag je bij onderhoud alleen nog gerecycled SF6 gebruiken.

Nederlandse netbeheerders liepen daar al op vooruit. Stedin koos in 2020 voor duizenden SF6-vrije schakelinstallaties van Eaton, die werken met vacuümtechniek. Daarmee vermijdt de netbeheerder jaarlijks zo’n 1.950 kilo SF6. Omgerekend is dat ruim 47.000 ton CO2-equivalent per jaar.

De les uit Europa en de VS is duidelijk. Regels, verplichte rapportage en recycling werken. De uitdaging ligt nu vooral in China en in snelgroeiende economieën zonder goede metingen. Daar wordt het stroomnet het snelst uitgebreid. En juist daar kan een paar procent extra recycling een groot verschil maken voor het klimaat.