Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op 54 meter diepte voor de kust van Benin hebben onderzoekers levende koraalformaties in beeld gebracht. De vondst zet vraagtekens bij het beeld van een vrijwel levenloze zeebodem in de Golf van Guinee.
De kust van Togo, waar de riffen zich bevinden. Foto: iStock – Africanway
Voor de West-Afrikaanse kust, tussen Togo en Nigeria, gold de zeebodem lange tijd als een plek waar weinig meer te halen viel. Tijdens onderzoek van april tot december 2025 brachten onderwatercamera’s en een op afstand bestuurde drone iets heel anders in beeld: harde bodemgebieden die zich over zo’n zeven kilometer uitstrekken en opvallend veel leven herbergen. De onderzoekers zagen onder meer zes vormen van octokoralen, twee soorten zwarte koralen en acht vissoorten. De zogeheten schemerzone van de oceaan is nog veel minder goed in kaart gebracht dan de riffen die we kennen van duikvakanties en natuurdocumentaires.
Zestig jaar lang keek niemand meer
De eerste aanwijzingen voor koraal op dit deel van het continentaal plat dateren uit de vroege jaren 1960. Visserijonderzoek vond toen structuren op 52 tot 56 meter diepte, maar met baggerwerk en eenvoudige sonar konden onderzoekers niet goed zien wat er lag. De conclusie was destijds dat het om dode riffen ging.
Daar bleef het vervolgens zes decennia bij. Oceanograaf Gérard Zinzindohoué van het Institut de Recherches Halieutiques et Océanologiques du Bénin en collega’s, met co-auteurs van onder meer het Alfred Wegener Institute in Bremerhaven en GEOMAR in Kiel, besloten die oude waarneming alsnog te controleren.
De zeebodem bleek uit losse eilanden te bestaan
Een koraalrif op grote diepte met diverse koralen en vissen in mesofotische zone. Beeld: NCCOS – NOAA.
De nieuwe kaarten laten geen lang, aaneengesloten rif zien. Het gaat om afzonderlijke stukken harde ondergrond tussen zandige zeebodem, precies het soort plek waar koralen zich kunnen vasthechten en langzaam een leefgebied opbouwen.
Dat patroon past bij mesofotische koraalecosystemen, riffen in de schemerzone waar nog maar weinig licht doordringt. Ze liggen dieper dan de koraalriffen die je van snorkelbeelden kent en zijn daardoor lastig te onderzoeken.
“Als we dit rif na zestig jaar opnieuw konden vinden, hoeveel andere riffen zijn dan nog niet gedocumenteerd of simpelweg vergeten?”
Gérard Zinzindohoué, oceanograaf en hoofdonderzoeker
Ook in zeegebieden dichter bij Europa is de kaart van de bodem vaak veel gedetailleerder dan de kaart van het leven erop. Sonar kan de vorm van de zeebodem tonen, maar pas camera’s laten zien welke dieren er werkelijk wonen. Voor dat werk kreeg het team steun van de Exploration Technology Lab van de National Geographic Society, dat gespecialiseerde apparatuur leverde.
Een tuin van zachte koralen en schuilplaatsen
De meeste koralen die de camera’s vastlegden, waren zachte, varenachtige octokoralen. Die zien er heel anders uit dan de stevige kalkriffen uit tropische reisfolders, maar vormen wel net zo goed een driedimensionaal landschap waar vissen voedsel en beschutting vinden.
- De gouden Afrikaanse snapper, Lutjanus fulgens, zwom tussen de koralen.
- Ook de driebandige vlindervis, Chaetodon robustus, werd vastgelegd.
- Verder zagen de onderzoekers onder meer zwarte koraaldiertjes, die lang kunnen leven en complexe structuren maken.
Die zwarte koralen zijn geen planten, ondanks hun naam, maar kolonies van neteldieren die met hun vertakkingen kleine onderwaterwoningen bouwen voor andere soorten.
De soortenlijst is nog lang niet af
Van de twee gebieden die de sonar aanwees, kon het team er slechts één met camera’s bekijken. Geld en praktische beperkingen aan boord maakten uitgebreider onderzoek onmogelijk.
Ook namen de onderzoekers geen stukjes koraal mee naar een laboratorium. Op videobeelden kun je de vorm zien, maar voor een zekere soortnaam zijn vaak microscopisch onderzoek of genetische analyses nodig.
De huidige waarneming is een eerste inventarisatie, geen complete soortenlijst. De conclusie is al wel duidelijk: deze zeebodem leeft.
Bescherming begint met weten waar het rif ligt
De ontdekking heeft ook een praktische kant. Riffen op het continentaal plat kunnen schade oplopen door activiteiten zoals bodemberoerende visserij, waarbij zwaar vistuig over de bodem wordt getrokken.
Voor je zo’n gebied kunt beschermen, moet je eerst weten dat het bestaat. De kaarten en beelden geven onderzoekers nu een vertrekpunt om ook het tweede gebied te bekijken, koraalmonsters te verzamelen en na te gaan hoe ver deze leefgebieden zich langs de Golf van Guinee uitstrekken.
Gericht veldwerk moet nu uitwijzen welke soorten leven op de nog niet onderzochte harde bodem, en hoe kwetsbaar die zijn voor visserij en opwarmend zeewater.
