Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Meer dan duizend inwoners van Centralia in Pennsylvania moesten in de jaren tachtig vertrekken vanwege een ondergrondse mijnbrand. Die brand woedt er sinds mei 1962, en liet een plaats achter waar de grond zelf onveilig werd.
De weg naar Centralia ligt er vervallen bij. Foto: iStock – UpdagDesigns
Stel je voor dat je straat er nog ligt, maar dat je er niet meer veilig overheen kunt lopen omdat er onder je voeten een vuur woedt. In Centralia, een voormalige mijnplaats in Pennsylvania, brandt sinds mei 1962 steenkool in de verlaten gangen van de Buck Mountain Coal Bed. Een afvalverbranding liep destijds uit de hand en sloeg over naar het ondergrondse mijnstelsel, met gevaarlijke gassen, verzakkingen en zinkgaten als gevolg. Het stadje verdween vrijwel volledig, en volgens een veel aangehaalde schatting kan de brand nog meer dan 250 jaar blijven smeulen.
Een dorp dat al vóór de brand kromp
Centralia was ooit een gewoon mijnplaatsje in Columbia County, in het noordoosten van Pennsylvania. Rond 1890 woonden er ruim 2.500 mensen, maar bij de volkstelling van 1960 waren dat er nog ongeveer duizend tot vijftienhonderd.
Bestuurlijk is Centralia een borough, een klein zelfstandig gemeentetype, dat helemaal wordt omsloten door Conyngham Township. Die grens op de kaart bleef bestaan, ook toen het dagelijks leven er vrijwel verdween.
Goed om te weten
De laatste officiële volkstelling telde in 2020 nog maar vijf inwoners. In 1980 waren dat er nog ongeveer duizend.
De verhuizing werd groter dan het dorp zelf
Stoomwolk stijgt op uit de grond in een verlaten, kale landschap met dorre struiken en sneeuwvlekken, veroorzaakt door ondergrondse brand. Beeld: Wikimedia Commons.
In de jaren 80 verhuisden meer dan duizend inwoners met geld van de federale overheid. De combinatie van koolmonoxide, zwavelgassen en een bodem die op plekken kon wegzakken, maakte wonen er te riskant.
Daarna gingen circa 500 gebouwen tegen de vlakte, waaronder huizen, winkels en andere panden.
In 2002 trokken de Amerikaanse posterijen ook nog de postcode van Centralia in. Daarmee hield de plaats formeel op als woonadres te bestaan, ook al stond de borough als bestuurseenheid nog op de kaart.
Blussen bleek een bodemloze put
Pogingen om het vuur te doven mislukten, ondanks uitgaven van tientallen miljoenen dollars aan bluswerk en verhuizing. Het precieze totaalbedrag loopt uiteen, maar de rekening werd al snel veel hoger dan zo’n klein dorp ooit kon dragen.
De brand zit in een gebied met enorme hoeveelheden steenkool, een brandstofvoorraad die diep onder de grond doorloopt.
- Koolmonoxide kan zich ophopen in scheuren en kelders.
- Zwavelgassen maken de lucht ongezond.
- Door instabiele mijngangen kunnen verzakkingen en zinkgaten ontstaan.
Een veel aangehaalde schatting, die in 2010 werd gekoppeld aan onderzoeker Kevin Krajick, gaat ervan uit dat het vuur bij het huidige tempo nog meer dan 250 jaar kan doorgaan.
Ook Europa kent de erfenis van oude mijnbouw
Centralia is extreem, maar het basisprobleem is herkenbaar, want wat je onder de grond achterlaat, verdwijnt niet vanzelf uit beeld. In Nederland gelden strikte regels voor afvalverwerking en mijnbouw, omdat vervuiling, gasvorming en bodembeweging lang kunnen aanhouden.
Een afvalbrand uit 1962 veranderde een plaats met huizen en voorzieningen in een gebied waar de ondergrond het dagelijks leven bepaalt.
Wat blijft er nog over?
Voor de paar mensen die er bij de telling van 2020 nog woonden, was vertrekken geen vanzelfsprekende stap. Grootschalige ingrepen zijn grotendeels gestopt nu bijna alle bewoners en gebouwen weg zijn.
Centralia ligt daarmee vooral als waarschuwing in het landschap, omdat menselijke fouten een proces kunnen starten dat veel langer duurt dan een mensenleven. De officiële informatie over de mijnbrand wordt bijgehouden door het milieudepartement van Pennsylvania; de laatste officiële telling van het aantal inwoners staat op vijf.
