Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Dagelijks dalen zo'n vierduizend mijnwerkers af in de Mponeng-goudmijn bij Carletonville. Op bijna vier kilometer diepte lopen de rotswandtemperaturen op tot 60 graden, waardoor werken ondergronds een technische strijd tegen de hitte wordt.
Blik op een goudmijn bij Johannesburg in Zuid-Afrika. Foto: iStock – poco bw
Wie ooit in een benauwde kelder heeft gestaan, weet hoe snel hitte en vocht op je kunnen drukken. In de Mponeng-goudmijn bij Carletonville in Zuid-Afrika wordt dat gevoel extreem: diep onder de grond moet een technisch systeem voorkomen dat de mijn onwerkbaar heet wordt. Dagelijks wordt daarvoor ongeveer 6.000 ton ijsslurry door de mijn gepompt, waarna ventilatoren gekoelde lucht naar de werkplekken blazen. Voor eigenaar Harmony Gold staat er veel op het spel, nu een in februari 2024 goedgekeurde verlenging van de levensduur van de mijn in ontwikkeling is.
Onder de grond verdwijnt elk gevoel voor afstand
De diepste schacht ligt volgens eigenaar Harmony Gold op 3.891 meter onder het maaiveld, en zelfs 2.062 meter onder zeeniveau. Dat laatste maakt goed duidelijk hoe ver de mijn de aarde in snijdt: de werkplekken liggen dieper dan veel bergtoppen hoog zijn.
Beneden is de luchtvochtigheid vaak hoger dan 95 procent. Zweet verdampt dan nauwelijks nog, terwijl de rotsen warmte blijven afgeven. Voor de mensen die daar werken gaat veiligheid over instortingen, machines en het beheersen van hitte.
Goed om te weten
De temperatuur van de ongerepte rots heet de maagdelijke rotstemperatuur: de hitte die er al zit voordat koeling, ventilatie en mijnbouw invloed hebben.
Koelen begint bij de rots zelf
Ondergrondse mijnschacht met verstevigingsringen en gesteente, typisch voor diepe goudmijnbouw. Beeld: Medium.
Een technisch rapport over diepe mijnen meet bij Mponeng een maagdelijke rotstemperatuur van 60 tot 70 graden Celsius. De koeling moet opboksen tegen warmte die continu vanuit de omringende steen de gangen in trekt.
De ijsslurry bestaat uit ijs en zout water en belandt eerst in ondergrondse reservoirs. Daar neemt het mengsel warmte op, waarna ventilatoren de afgekoelde lucht door de mijn sturen. Zo daalt de temperatuur op de werkvloer tot een niveau dat draaglijk is om te werken.
- Rotswandtemperatuur diep in de mijn: 60 tot 70 graden Celsius.
- Luchtvochtigheid op de diepste niveaus: vaak meer dan 95 procent.
- Werktemperatuur na koeling: ongeveer 28 tot 30 graden Celsius.
De goudader die deze diepte verklaart
Mponeng ligt bij Carletonville, in de provincie Gauteng, en volgt een goudlaag in het Witwatersrand-bekken. Dat gebied geldt als een van de rijkste goudvoorraden ter wereld. Juist omdat het goud zo diep zit, zijn de schachten steeds verder omlaag gegaan.
Voor Nederland is zo’n mijn vooral een inkijkje in de grondstoffenketen achter goud. Het metaal zit in sieraden, elektronica en financiële reserves, en de winning vraagt op deze diepte om een complete ondergrondse koelinstallatie, waar gewone ventilatie tekortschiet.
Van Western Deep Levels naar Harmony Gold
De productie begon in 1986, toen de mijn nog Western Deep Levels No.1 Shaft heette. AngloGold Ashanti bouwde de operatie op en was eigenaar totdat Harmony Gold de mijn in oktober 2020 overnam.
Harmony Gold werd daarmee eigenaar en beheerder van Mponeng na de overname van de resterende bezittingen van AngloGold Ashanti in Zuid-Afrika. Het bedrijf is de grootste goudproducent van het land en kreeg daarmee ook de verantwoordelijkheid voor een van de technisch lastigste mijnen ter wereld.
Oudere beschrijvingen noemen soms nog AngloGold Ashanti als eigenaar, maar die informatie is inmiddels achterhaald. Wie naar de toekomst van de mijn kijkt, komt uit bij Harmony Gold en de keuzes die het bedrijf maakt over investeringen, veiligheid en verdere winning.
De volgende fase ligt al klaar
Harmony Gold keurde in februari 2024 een project goed om de levensduur van Mponeng te verlengen. Dat project is nog in ontwikkeling en moet ervoor zorgen dat de mijn langer in bedrijf kan blijven.
De technische puzzel blijft voorlopig bestaan: hoe dieper de winning doorgaat, hoe belangrijker ventilatie, koeling en veilige werkplekken worden. De schachten reiken al ruim vier kilometer onder het aardoppervlak.
