Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In 2017 liep smeltwater ongeveer vijftien meter de toegangstunnel van de Svalbard Global Seed Vault binnen, zonder de zaden te raken. De tunnel is sindsdien waterdicht gemaakt, maar de opwarmende permafrost rond Spitsbergen blijft een risico voor deze mondiale voedselback-up.
Doomsday Vault op Svalbard. Foto: iStock – Øyvind Breyholtz
Sinds 2008 ligt de Svalbard Global Seed Vault ruim 120 meter diep in een berg bij Longyearbyen, waar zaadmonsters bij min 18 graden als reservekopieën van genenbanken worden bewaard. De kluis kan 4,5 miljoen zaadvariëteiten herbergen en bevat inmiddels meer dan 1,3 miljoen monsters uit ruim honderd landen. De opwarmende permafrost rond deze arctische voedselback-up raakt aan de vraag hoe goed de diversiteit van gewassen wereldwijd veilig te stellen is.
De berg bleek minder onverwoestbaar dan gedacht
De kluis is gebouwd in een voormalige kolenmijn en kostte bij de opening op 26 februari 2008 ongeveer 9 miljoen dollar. De plek is gekozen omdat het gesteente en de permanent bevroren ondergrond de temperatuur laag houden, zelfs als de stroom uitvalt. Dat natuurlijke vangnet kreeg in 2016 een zwakke plek.
Die herfst was op Spitsbergen ongewoon warm en nat. Regen en dooi maakten de grond rond de ingang losser, precies op de plek waar de tunnel de berg in loopt. Permafrost is grond die jarenlang bevroren blijft, maar die zekerheid wordt kleiner zodra de temperatuur oploopt.
“We kunnen de permafrost niet langer vertrouwen.”
Hege Njaa Aschim, woordvoerder van beheerder Statsbygg
Een tunnel vol water, de opslag bleef droog
De verlichte ingang van de Svalbard Global Seed Vault op Spitsbergen, een bunker in de sneeuw waar wereldwijd zaden worden opgeslagen. Beeld: Wikimedia Commons.
Het water bereikte in mei 2017 alleen het voorste deel van de toegangstunnel. De opslagkamers lagen verder in de berg en bleven buiten schot. De zaadmonsters zelf raakten niet beschadigd.
Hege Njaa Aschim van Statsbygg zei destijds dat de bodem losser was geworden en de permafrost niet meer bevroor zoals bij het ontwerp was voorzien. Voor een bunker die op stabiele kou leunt, is dat een duidelijke waarschuwing.
De kluis is geen voorraadkast met eten voor noodgevallen, maar bevat duplicaten van zaden die al in genenbanken liggen, zodat een collectie opnieuw kan worden opgebouwd na oorlog, een ramp of verlies van een lokale zaadbank. In totaal liggen er naar schatting meer dan 500 miljoen zaden.
De ingang kreeg een complete verbouwing
Na de waterinbraak werden warmte afgevende transformatoren uit de tunnel gehaald. Ook kwamen er drainagegreppels rond de kluis en een waterdichte barrière, zodat regen- en smeltwater een andere route krijgt.
Eerst was er 1,6 miljoen dollar voor directe maatregelen, daarna volgde een aangekondigde upgrade van 4,4 miljoen dollar. Begin 2018 lag er een pakket van meer dan 13 miljoen dollar voor aanvullende bescherming.
- De oude toegang werd vervangen door een nieuwe, waterdichte betonnen tunnel.
- De zware bouw begon in maart en april 2018.
- De oplevering stond gepland voor mei 2019.
Åsmund Asdal van NordGen, het Nordic Genetic Resource Centre, vatte de opgave destijds nuchter samen: “We moeten oplossingen vinden.” De aanpassing richtte zich vooral op de ingang, waar het water in 2017 binnenkwam.
Ook voor Europa staat er veel op het spel
Boeren hebben verschillende rassen nodig om te kunnen omgaan met droogte, ziekten en wisselend weer. Ook in Europa, waar landbouw sterk afhankelijk is van een beperkt aantal grote gewassen, speelt zo’n reservecollectie een rol.
De kluis bewees haar nut in oktober 2015. Wetenschappers van ICARDA, het International Center for Agricultural Research in the Dry Areas, haalden toen voor het eerst zaden terug nadat zij door de Syrische burgeroorlog van Aleppo naar Libanon waren verhuisd.
Crop Trust-directeur Stefan Schmitz noemt het beschermen van gewasdiversiteit een mondiale prioriteit nu klimaatverandering landbouw onder druk zet. De reserve is bedoeld voor het moment waarop een gewone genenbank niet meer verder kan.
De kou rond de kluis blijft veranderen
Spitsbergen hoort bij de snelst opwarmende gebieden ter wereld. Smeltende permafrost blijft daardoor een risico, ook al is de toegangstunnel sinds de verbouwing beter beschermd tegen water.
De bouwkundige oplossing uit 2019 neemt het risico van een nieuwe waterinbraak niet volledig weg. De omgeving verandert mee met het klimaat, terwijl de zaden decennialang betrouwbaar bewaard moeten blijven.
Over het onderzoek
De Svalbard Global Seed Vault wordt beheerd door Statsbygg, samen met het ministerie van Landbouw en Voedsel, Crop Trust en NordGen. De kluis bewaart zaadcollecties van genenbanken wereldwijd als reservekopieën, waardoor instellingen hun materiaal kunnen terugvragen als hun eigen collectie verloren gaat.
