like duurzaamnieuws op facebook
volg duurzaamnieuws op twitter
zoeken op duurzaamnieuws

De mensloze economie

Van: op 6 maart 2016

roboheadOoit, in het oude Griekenland, begon het economisch denken. Het werd door de filosoof Aristoteles beschouwd als de kunst van het vergaren van rijkdom. Via alle omwegen door verschillende wetenschappen en langs een waaier aan denkers (het zijn niet alleen economen die over economie nadenken) zijn we bijna tweeënhalf duizend jaar later weer terug bij af, met Donald Trump als vleesgeworden economisch succes.

Hoe word je rijk? Door andere mensen voor je te laten werken en door hen minder te betalen dan de waarde die ze creëren. Het verschil is de winst die verdwijnt in de zakken van de werkgever. Hoe meer mensen je op die manier kon inzetten, hoe rijker je werd.

Rijkdom voedt hebzucht, en hebzucht maakt inventief. Door bijna de hele geschiedenis heen zijn mensen bezig geweest met het verzinnen van manieren om meer winst uit een mens te halen. De legale vorm daarvan zijn we efficiency gaan noemen. Efficiency ging overigens niet alleen over winst. Het ging ook over concurrentie.

Als je een mens meer waarde wil laten produceren, heeft hij meer kennis en gereedschap nodig. Ooit leerde de meester zijn gezel een vak, totdat zijn leerling even goed was en zelf meester werd. Daarmee schiep de meester ook zijn concurrent. De rijkdom moest worden gedeeld.

Met de intrede van de mechanisering kwam ook specialisatie, een geweldige uitvinding om concurrentie te beperken. Wie gespecialiseerd was in het draaien van poten zou nooit een complete tafel maken. Wie wist hoe je met alle onderdelen heel veel tafels in elkaar kon zetten en dat goedkoper kon doen dan een ander, won de pot.

Dat ging een hele tijd goed: de bevolking groeide en mocht langzaamaan ook een beetje rijker worden, zodat mensen voldoende tafels konden kopen, en ander noodzakelijk consumptiegoed. De consument en de economische groei waren geboren en bezorgden de rijken zoveel geld, dat ze het nooit allemaal aan echte spullen konden besteden, of konden investeren in fabrieken om met nog meer producten nog meer geld te verdienen. Want hun werkers verdienden niet genoeg om al dat extra's te kunnen kopen.

Om met al dat geld nu toch nog meer geld te maken, verzonnen de rijken geldspelletjes, die heel veel gemeen hadden met gokken. Als je goed gokte, won je de pot. Gokte je fout, dan had je pech. Tenzij je met een ander spelletje een verzekering tegen je verlies had afgesloten. Een slimme afspraak met de bank zorgde er voor dat het geld nooit op raakte. Als er te vaak werd verloren maakte de bank gewoon nieuw geld bij.

Terwijl de rijken druk bezig waren met het spelen van hun geldspel, waren onder in de fabriek slimmeriken bezig om machientjes te maken, die het werk van mensen helemaal konden overnemen. Vaak was de bedoeling goed: veel van die machientjes konden werk doen wat voor mensen ongezond of gevaarlijk was. Maar daar stopten ze niet. Ze maakten computers die voor mensen konden denken en robots die voor mensen konden doen. En ze maakten hun bazen blij omdat die nu alle mensen konden ontslaan en zo nog meer kosten konden besparen. Zo werden de rijken nog weer wat rijker.

Ik geef je te raden wat er daarna gebeurde. Of gaat gebeuren, want het sprookje is aangeland in de werkelijkheid van vandaag. Disruptieve innovatie vreet de productieve werkgelegenheid op en daarmee de koopkracht van consumenten waarop de economie voor een groot deel drijft. De fundamentele crisis die daardoor ontstaat vernietigt ook de arbeidsmarkt in zorg en dienstverlening. Het ene deel van de diensten wordt geautomatiseerd en voor het andere deel, waar de overheid vooral voor zorgt, is geen geld meer. Pensioenfondsen gaan onderuit want hun beleggingen verliezen hun waarde en uitkeringen drogen op want de overheid verliest haar belastinginkomsten. Het is tijd voor Frank Underwood en Amworks.

Wie vindt dat ik een te zwart beeld schilder, zou dit commentaar in The Guardian eens kunnen lezen.

Of eens kijken naar dit staaltje van onstuitbare vooruitgang in Zweden.

Of gewoon eens in zijn eigen stad rondgaan en verlaten winkelpanden tellen, zoals ik deed in Groningen.

grun2

Onder dit artikel zie je nog wat meer impressies.

Een mensloze economie  is een tegenspraak met zichzelf. Elk huishouden wordt gevormd door mensen. En het succes van het huishouden wordt bepaald door delen. Delen van taken en delen van middelen. En als dat goed gaat, delen van geluk.

Als we dit sprookje een goede afloop willen bezorgen kunnen we beter snel beginnen met eerlijk delen. Geld is er genoeg, zelfs het inzicht dat het anders moet is hier en daar al zichtbaar. Nu de wil nog.

Peter van Vliet

 

Wie zoekt naar concrete manieren om te beginnen met een houdbare economie kan dit artikel lezen.

grun5

 

 

grun3

 

 

grun1

 

 

grun vd

 

 

grun_w4

 

 

grun6

Lees meer over: , ,

Meer artikelen uit de categorie: Inzicht, Opinie



 

Reacties: (3)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. VeRe schreef:

    ik voel mij in de boot genomen

    dit schip volgt enkel goudkoortsdromen

    ‘t is goud en glimmer wat je ziet

    maar reddingsboten zijn er niet

  2. J.P. schreef:

    1. ‘Hoe wordt je rijk?’ Door mensen hun tijd, ideeën, talenten, arbeid en vrijheid te laten inleveren in ruil voor een waardeloos stukje papier of cijfers in een computer (lees onze valuta) en deze dan nota bene zonder enige tegenprestatie uit het niets te laten creëren creëren voor commerciële instellingen.

    2. ‘Rijkdom voedt hebzucht, hebzucht maakt…’ corrupt. Overheden, centrale en commerciële banken stelen op enorme schaal welvaart van het volk zonder dat ze dat doorhebben.

    3. ‘De consument en de economische groei waren geboren en bezorgden de rijken zoveel geld, dat ze het nooit allemaal aan echte spullen konden besteden.’ Gelukkig was dit ook nooit de opzet geweest van de rijken. Geld is overigens foutief gebruikt, het zou ‘valuta’ moeten zijn, maar dit terzijde. De rijken van vroeger gaven kralen en spiegels aan de inboorlingen in ruil voor zaken van echte waarden (bv specerijen), nu zijn deze kralen vervangen door valuta (dollars, euro, yuan, pond, etc.) en wordt onze rijkdom (onze arbeid, talenten, tijd etc, zie punt 1) gestolen door de huidige rijken (banken en overheid).

    4. ‘Om met al dat ‘geld’ nu toch nog meer ‘geld’ te maken, verzonnen de rijken geldspelletjes, die heel veel gemeen hadden met gokken.’ Die rijken kijken wel uit. Dit betreft een perfect uitgekiend systeem van stille diefstal waarbij de gewone burger altijd het nakijken heeft en de risico’s nooit bij de ontwerpers van ons monetaire systeem ligt (de banken). De basis van ons huidige monetaire systeem is juist perfect voorspelbaar als een wiskunde B formule. Niks kansberekening (wiskunde A). Totale ineenstorting gegarandeerd, ten koste van u.

    5. ‘Ik geef je te raden wat er daarna gebeurde.’ Daarna gebeurde er een hele tijd niets omdat niemand de burgers wilde informeren hoe ons huidige monetaire systeem nu echt werkt. Iedereen werd in slaap gesust met ruis totdat het systeem ‘plotseling’ ineen stortte, niemand het natuurlijk weer zag aankomen en er gewoon weer een nieuwe variant van het huidige monetaire systeem werd bedacht met dezelfde winnaars en verliezers. Het enige verschil was dat de gewone burger nu wel al z’n welvaart, spaarcenten, pensioen, huis en baan kwijt was. En niemand vroeg zich af waarom…

  3. Ric schreef:

    Het lijkt toch niet alleen de schuld te zijn van de machinalisatie, maar vooral ook vanwege het feit dat minder mensen tijd hebben om te shoppen.Verder zijn de rijken ook afhankelijk van de anderen. Als die geen geld hebben, valt er ook verder geen droog brood te verdienen.