Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In de wijk Pacoima in Los Angeles werd 65.000 vierkante meter wegdek van een lichte deklaag voorzien. Tijdens piekhitte bleek de lucht daar tot 2 graden koeler, al blijft schaduw onmisbaar voor wie door de stad loopt.
Zwart asfalt houdt warmte goed vast. Foto: iStock – Zoff photo
Wie op een hete dag door een stad loopt, merkt het meteen: het asfalt onder je voeten werkt als een enorme warmtebuffer. Gewoon wegdek slokt tot 95 procent van de zonnestraling op, waardoor straten en pleinen lang blijven nagloeien. Atmosfeeronderzoeker Haider Taha, verbonden aan onderzoeks- en adviesbureau Altostratus, mat in april 2024 bij een proef met een lichte deklaag een verschil van 5,5 graden aan het wegoppervlak. Zo’n ingreep moet de stad leefbaarder maken, zonder dat voetgangers er meer last van krijgen.
Asfalt houdt de warmte flink vast
Op het heetste moment van de dag kan gewoon asfalt oplopen tot 67 graden. Dat is heet genoeg om je handpalm in enkele seconden te branden. In straten zonder veel groen blijft die opgeslagen warmte vervolgens vlak bij huizen en trottoirs hangen.
De lichte coating CoolSeal wordt sinds 2017 straat voor straat toegepast. Een lichter wegdek neemt minder zonnewarmte op, waardoor de lucht erboven minder extra wordt opgestookt. Koeler wegdek is vooral een manier om de hittebron zelf kleiner te maken.
Goed om te weten
Een lichte straat kan wel meer licht terugkaatsen. Dat maakt goede verlichting en materiaalkeuze extra belangrijk, vooral op plekken waar veel mensen lopen of fietsen.
Een jaar lang meten maakt het verschil zichtbaar
Werknemers in oranje vesten brengen een lichte coating aan op het asfalt van een straat met behulp van uitrusting en gereedschap. Beeld: City of Charles Sturt.
In de zomer van 2022 kreeg een gebied ter grootte van negen voetbalvelden de behandeling, verdeeld over straten, parkeerplaatsen en sportterreinen. Climate Resolve en fabrikant GAF brachten de laag aan; daarna vergeleken meetapparaten een jaar lang de behandelde plekken met nabijgelegen zwart asfalt.
De winst bleef ook buiten de extreemste hitte overeind. Op gewone zonnige dagen was de lucht boven de lichte straten gemiddeld 1,2 graden koeler, en ’s nachts bleef daar nog 0,3 graden van over. Juist die nachten tellen mee, omdat een warm huis en warme straat het lichaam minder tijd geven om af te koelen.
- De proef besloeg straten, parkeerplaatsen en sportterreinen.
- De metingen liepen gedurende een jaar.
- Ook zonder piekhitte bleef een meetbaar temperatuurverschil bestaan.
Voor je huid kan de straat juist warmer aanvoelen
Een lagere luchttemperatuur betekent niet dat wandelen prettiger wordt. De lichte laag stuurt zonnestraling ook richting gevels, trottoirs en voorbijgangers. Daardoor kan de gemiddelde stralingswarmte die een voetganger voelt rond het middaguur met 4 graden stijgen.
In smalle straten tussen hoge gebouwen werkt de aanpak bovendien minder sterk, omdat de zon daar veel minder op het asfalt schijnt. Voor Nederlandse gemeenten is dat een belangrijk verschil: een open parkeerterrein, brede boulevard en dichtbebouwde winkelstraat vragen elk om een andere mix van maatregelen.
Schaduw blijft de beste airco van de straat
Onderzoeker V. Kelly Turner, verbonden aan het Institute of the Environment and Sustainability van de University of California, Los Angeles, wijst erop dat boomschaduw de hitte die je lichaam ervaart met 30 graden kan verlagen. Dat is een veel groter effect dan een andere kleur asfalt alleen kan leveren. Bomen houden bovendien zon van stoepen, gevels en geparkeerde auto’s af.
Reflecterende bestrating werkt daarom het best naast schaduw. Denk aan bomen waar dat kan, maar ook aan luifels of andere schaduwplekken bij haltes, speelplaatsen en looproutes.
Wat grootschalige toepassing kan opleveren
Onderzoekers van het MIT Concrete Sustainability Hub, onder leiding van Hessam AzariJafari, rekenden door wat er gebeurt als lichte oppervlakken veel breder worden toegepast. Hun model komt na 50 jaar uit op een gemiddelde afkoeling van 1,7 graden in Boston en 2,1 graden in Phoenix. Zulke cijfers zijn geen garantie voor elke straat, maar ze laten wel zien dat de schaal ertoe doet.
Dezelfde berekening verwacht ook minder draaiende airco’s, met afhankelijk van de stad 3 tot 6 procent minder CO2-uitstoot door koeling. Per buurt meten waar asfalt, schaduw en gebouwen samen het meeste verschil maken, moet bepalen waar lichte straten het meest opleveren.
