Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De Perseïden pieken in de nacht van 12 op 13 augustus, precies wanneer de nieuwe maan de hemel donker houdt. Wie na middernacht een rustige plek opzoekt, krijgt dit jaar extra goede kaarten voor vallende sterren.
Vallende sterren kijken. Foto: iStock – Bilanol
Een ligstoel in de tuin, een dekentje erbij en je telefoon op stil: in de nacht van 12 op 13 augustus kan de zomerhemel ineens het hele programma overnemen. De Perseïden pieken dan onder een vrijwel maanloze hemel, waardoor je op een donkere plek in Nederland of België extra veel kans hebt op vallende sterren. Wie na middernacht naar buiten gaat, doet er goed aan het hele zwerk in de gaten te houden: de snelle lichtstrepen van het stofspoor van komeet 109P/Swift-Tuttle kunnen overal opduiken. Bij echt donkere omstandigheden zijn tijdens de piek zo’n 50 tot 75 meteoren per uur mogelijk.
De maan gaat precies op tijd uit
Op 12 augustus valt de nieuwe maan om 17:37 UTC. Daardoor blijft de nacht daarna vrij van het felle maanlicht dat zwakkere meteoren normaal gesproken wegdrukt. Dat scheelt flink als je ogen eenmaal aan het donker gewend zijn.
De berekende top van de zwerm ligt op 13 augustus om 14:53 UTC. Voor ons valt dat overdag, maar de nachten eromheen profiteren juist van de donkere maanstand en leveren daarom de beste kansen op.
Tussen 2 en 4 uur loopt het tempo op
Nachtelijke hemel met de Melkweg, talrijke sterren en een enkele meteoor die door de dampkring valt boven een rotsachtig landschap. Beeld: Wikimedia Commons.
De meeste activiteit zit doorgaans tussen 2 en 4 uur ’s nachts. Wie dan buiten ligt, kijkt dus precies in het venster waarin de aantallen het hoogst kunnen zijn. De hemel hoeft niet kraakhelder te zijn om iets te zien, maar wolken gooien wel roet in het eten.
In Nederland zijn vooral deze plekken geschikt als je stadslicht wilt ontlopen:
- de zeezijde van de kust in Zeeland;
- de donkere kuststroken van Noord-Holland;
- de Veluwe, waar grote stukken minder verlichting hebben.
Het punt waar de strepen vandaan lijken te komen, de radiant, staat bij Perseus in het oost-noordoosten. Toch kun je beter gewoon een groot stuk hemel in beeld houden. Een meteoor kan namelijk overal opduiken, ook pal boven je of aan de andere kant van de lucht.
Een stofkorrel met haast
De lichtstrepen ontstaan wanneer piepkleine resten van komeet 109P/Swift-Tuttle de dampkring in schieten. Die deeltjes komen binnen met ongeveer 59 km/s. Door die enorme snelheid branden ze op en geven ze vaak een heldere flits, soms gevolgd door een spoor dat nog even blijft hangen.
De Perseïden zijn al actief sinds 17 juli en blijven dat tot 24 augustus. Ook enkele dagen voor en na de piek vliegen er nog meteoren voorbij.
Goed om te weten
De zogeheten ZHR, het theoretische aantal meteoren per uur onder perfecte omstandigheden met de radiant recht boven je, ligt bij de Perseïden rond 100. Vanaf de grond zie je minder, onder meer door bomen, gebouwen en licht.
Je hebt geen telescoop nodig
Een verrekijker of telescoop helpt hier niet veel: je blikveld wordt er te klein van. De Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde en Werkgroep Meteoren adviseren daarom met het blote oog te kijken en jezelf minstens een uur te gunnen.
Neem warme kleding mee, ook als het overdag zomers was. Een ligstoel of deken voorkomt een stijve nek, en een korte pauze tussendoor kan geen kwaad: meteoren komen soms in groepjes, met rustige minuten ertussen.
Vermijd schermlicht zo veel mogelijk. Een telefoon, fietslamp of zaklamp laat je ogen opnieuw wennen aan het donker, waardoor je de zwakkere strepen mist.
De nieuwe maan levert ook een verduistering op
Diezelfde maanstand zorgt op 12 augustus ook voor een totale zonsverduistering. Die trekt over delen van het noordelijk halfrond, waaronder Spanje. Zo valt in 2026 een zeldzaam dagverschijnsel samen met een van de bekendste sterrenregens van de zomer.
Wie onder bewolking zit tijdens de pieknacht, heeft nog tot 24 augustus de tijd om de Perseïden alsnog te spotten.
