Er raast een golf van desinformatie over windenergie door Europa. Op sociale media circuleren valse claims dat windmolens kanker zouden veroorzaken, drinkwater vergiftigen en stroomuitval uitlokken. Dit soort berichten is vergelijkbaar met wat ook in Amerika speelt onder Trump en verspreidt zich via honderden accounts op platforms zoals Instagram en TikTok.
Zweden spant de kroon als het gaat om aantallen anti-windenergie posts, gevolgd door Frankrijk, Noorwegen, Finland, het VK en Duitsland.
De timing is slecht: Europa wil juist nu harder inzetten op windenergie om minder afhankelijk te worden van buitenlands gas en olie. Maar door al dit nepnieuws lopen windprojecten vertraging op of worden ze zelfs afgeblazen. Zo heeft Bulgarije al twaalf jaar geen enkele nieuwe windmolen gebouwd.
Onderzoekers waarschuwen dat de nepnieuws-campagnes steeds gerichter worden, niet alleen tegen windenergie in het algemeen, maar tegen specifieke projecten in specifieke regio’s. Ook zien ze overlap met anti-vaccin retoriek, anti-EU sentiment en extreemrechtse boodschappen. Rusland wordt niet direct beschuldigd, maar heeft er alle belang bij dat Europa afhankelijk blijft van fossiele brandstoffen.
De nieuwste zorg: ook AI-chatbots beginnen anti-wind websites als betrouwbare bronnen te citeren.
De uitdaging voor Europa
Tinne van der Straeten, CEO van WindEurope, schrijft bij het verschijnen van het rapport ‘Wind Energy Dis and -Misinformation“: Oorlog, energieprijzen en klimaatschade slaan tegelijk toe en ze leggen allemaal dezelfde zwakte bloot: Europa draait nog altijd op ingevoerde fossiele brandstoffen.
Het conflict in het Midden-Oosten laat zien wat dat kost. In de eerste 44 dagen van het conflict betaalden Europese belastingbetalers €22 miljard méér voor energie-invoer – niet omdat we meer importeerden, maar puur door de prijsstijging. Dat is zo’n €500 miljoen per dag extra. En we weten waar dit toe kan leiden. In 2022 kostte Ruslands energiewapen Europa meer dan €1 biljoen. Zolang we afhankelijk blijven, kunnen we zulke schokken keer op keer verwachten.
Europa kan dit niet blijven betalen. Als we onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen niet verminderen, riskeren we niet alleen nieuwe prijspieken, we riskeren onze concurrentiepositie en de welvaart die vorige generaties hebben opgebouwd.
De oplossing is duidelijk
Zo’n 70% van Europa’s energiemix bestaat nog uit fossiele brandstoffen. Elk jaar pompen we ongeveer €500 miljard weg aan energie-invoer, geld dat onze eigen economie verlaat in plaats van haar te versterken. Een energiesysteem gebaseerd op hernieuwbare energie bespaart Europa circa €1,6 biljoen ten opzichte van een scenario waarin we de klimaatdoelen niet halen. Dat is ruwweg wat Europeanen jaarlijks aan gezondheidszorg uitgeven en dan zijn klimaatschade en toekomstige energieschokken nog niet eens meegerekend.
Windenergie levert nu al resultaat. Windmolens leveren zo’n 20% van Europa’s elektriciteit en besparen jaarlijks 100 miljard kubieke meter aan fossiele brandstoffen, vergelijkbaar met 500 grote olietankers. Windparken op land zijn vaak binnen een jaar gebouwd, op zee binnen twee jaar. Wind is daarmee een van Europa’s snelste en goedkoopste middelen om de energiezekerheid te versterken.
Maar het publieke debat is kapot
Bepaalde partijen pakken echte problemen en blazen die ver buiten proportie op. Ze voeren gecoördineerde campagnes en uiterst effectieve sociale-mediacampagnes. Ze zetten windenergie neer als een ideologisch project dat gemeenschappen schaadt, de economie verzwakt en de natuur bedreigt. Dit is niet zomaar een communicatieprobleem – desinformatie is een veiligheids- en concurrentieprobleem. Het ondermijnt vertrouwen, leidt tot projectvertragingen en -annuleringen, en drijft de kosten op voor burgers en bedrijven.
Miljoenen Europeanen zijn blootgesteld aan misleidende claims over windenergie. Projecten zijn vertraagd of stopgezet. Banen en miljarden aan investeringen staan op het spel. Goedkopere stroom wordt geblokkeerd.
De feiten zijn helder
Europeanen steunen hernieuwbare energie. Hernieuwbare energie is de goedkoopste stroombron, zelfs als je netwerk- en opslagkosten meerekent. En het maakt Europa weerbaarder tegen energieschokken. Wat ontbreekt, is een betrouwbare informatie-omgeving. Journalisten en beleidsmakers moeten feiten weer centraal stellen. Europa moet de mediawijsheid versterken zodat mensen manipulatie herkennen. En er is een serieus debat nodig over hoe sociale media een plek voor eerlijke, feitelijke discussie kan blijven en geen motor van polarisatie en angst.
Europa’s veiligheid en welvaart hangen af van ons vermogen om beslissingen te nemen op basis van feiten. Dit rapport is een bijdrage aan die inspanning.
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
