Klimaatverandering is niet alleen een probleem voor de toekomst. De rekening komt nu al binnen, in geld, in mensenlevens en in verlies van natuur. Deze zomer bedragen de kosten van hittegolven, droogte en overstromingen de Europese economie tot nu toe al tientallen miljarden euro's. En de kosten lopen op, jaar na jaar, met een langetermijnrekening die in de honderden miljarden tot biljoenen euro's kan lopen. Met een verontrustende vraag in het vooruitzicht: Hoe lang kunnen we die kosten nog opbrengen?

Vorig jaar tikten de bezittingen van de hele wereld voor het eerst de grens van 1,8 biljard dollar aan. Huishoudens bezaten samen 570 biljoen dollar. Allebei recordbedragen van een omvang die bijna niet te bevatten is.

Hittegolven zijn niet langer alleen een ongemak van de zomer of een aanslag op de gezondheid van zwakkeren, ze worden ook een serieus risico voor de economie. Onderzoek van verzekeraar Allianz laat zien dat het aantal hittestress-gebeurtenissen sinds de jaren 80 verzevenvoudigd is, terwijl het gemiddelde dodental per gebeurtenis met een factor vijf is gestegen.

Steeds meer pensioengeld belandt op aandelenmarkten die gokgedrag beginnen te vertonen. Voor Nederlandse gepensioneerden is dat geen abstract risico meer. De eerste gevolgen worden al zichtbaar in een dalende dekkingsgraad.

Elon Musk heeft het licht gezien en stelt de ultieme oplossing voor om de werkloosheid die door AI wordt veroorzaakt te voorkomen. Die is bijna buitenaards simpel: iedereen een superbasisinkomen. Of zoals de Tegenpartij al in 1981 riep: Geen gezeik, iedereen rijk!

De versnellende klimaatcrisis kan uitmonden in een wereldwijde financiële crash. Anders dan in 2008 is herstel dan veel moeilijker. Banken konden destijds worden gered met publieke middelen. Met de aarde kan dat niet.

Nederland loopt vast door schaarste aan ruimte, energie, netcapaciteit en arbeidskrachten. Ook natuur en milieu zijn overbelast. Onderzoek van CE Delft in opdracht van Natuur & Milieu, laat zien dat sectoren sterk verschillen in hoe efficiënt ze met schaarse middelen omgaan.

Conventionele technologische innovatie die is gericht op economische groei verergert ecologische en sociale crises door overmatige consumptie en uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Om deze crises aan te pakken, pleiten auteurs Felix van Hoften en Rob van der Rijt voor innovatie op basis van Ontgroei-principes. Innovatie zou altijd dienen te gaan over het verminderen van materiaal- en energiegebruik op een rechtvaardige, democratische manier, gericht op het welzijn voor alle levensvormen. Voldoet een innovatie daar niet aan, dan zou het niet mogen worden toegelaten op de markt.

Groene groei is een populair idee om de dreiging van ecologische ineenstorting tegen te gaan. Het sust de gemoederen en suggereert dat er een gemakkelijke uitweg is. Maar het is gebaseerd op de verkeerde aannames. Sterker nog, het is niet meer dan een frame om de economie in stand te houden die onze huidige problemen juist heeft veroorzaakt en die gedoemd is te mislukken.

Er zijn heel veel ideeën over een duurzame samenleving. Er zijn heel veel modellen ontwikkeld over hoe die samenleving eruit zou kunnen zien. Maar er zijn veel minder oplossingen om daadwerkelijk daar te komen. In deel 4 van de serie over praktische toekomstvisies legt Henk van Arkel in een gesprek met hoofdredacteur Peter van Vliet uit hoe geld daar een rol in speelt. Daar werkt hij al zijn hele leven aan, met STRO, Social Trade Organisation. Henk steekt van wal.

Het tumult was groot in het Witte Huis op 28 februari, toen de Oekraïense president Zelensky de voorgenomen deal over aardmetalen niet tekende. Want aardmetalen zijn hot en iedereen wil ze hebben. In Oekraïne zitten ze in de grond. Maar wat zijn ze eigenlijk waard? Veel minder dan algemeen gedacht in elk geval, en misschien wel helemaal niets. 

De relatie tussen stagflatie en klimaatverandering is complex, waarbij klimaatverandering eerder stagflatie veroorzaakt dan andersom. Toch kan, zoals de VS momenteel ervaart, stagflatie die wordt veroorzaakt door beleidsveranderingen op verschillende manieren de ontwikkeling van klimaatverandering beïnvloeden. Door economische impact, uitdagingen bij de energietransitie, consumentengedrag en door beleid.

Decennia van neoliberale economische politiek hebben geleid tot een ongekende ongelijkheid in de samenleving. Burgers zijn bang voor hun toekomst en klagen. Rijken worden explosief rijker. Steeds meer mensen neigen naar geweld om verandering op gang te brengen, volgens een recent rapport, dat ook forse kritiek krijgt.

De tien duurste klimaatrampen dit jaar hebben samen meer dan 230 miljard dollar aan schade veroorzaakt. En dat zijn alleen nog maar de verzekerde verliezen. Dat is tien jaar economische groei van Nederland.

Hoe gaat de wereld eruit zien in de donkere jaren voor 2030? Dat valt lastig te voorspellen in een tijd waarin vooruitzichten van een maand, zelfs een week geleden alweer achterhaald zijn door de werkelijkheid. Maar dat de nieuwe politiek een zware wissel trekt op leefbaarheid, duurzaamheid en klimaat en de grenzen van menselijkheid verder oprekt is wel duidelijk.