Amerika’s grootste nucleaire gifput ligt naast een rivier, en de tanks lekken al

Op de Hanford Site in de Amerikaanse staat Washington, een voormalige plutoniumfabriek die aan de Columbia River grenst, staan verouderde tanks vol hoogradioactief en chemisch gevaarlijk afval uit de Koude Oorlog. De tankparken liggen enkele kilometers van de rivier, maar het grondwater beweegt wel die kant op, terwijl minstens drie enkelwandige tanks lekken en ook de dubbelwandige AY-102 al in 2012 faalde. Sinds oktober 2025 wordt een deel van het afval voor het eerst tot glas verwerkt.

De erfenis begon met plutonium voor kernwapens

Hanford draaide vanaf 1943 voor het Manhattanproject, het geheime programma dat de eerste atoombommen ontwikkelde. Tot 1989 produceerde het terrein meer dan 67 ton plutonium voor de Amerikaanse kernwapenvoorraad, waaronder plutonium voor de bom op Nagasaki.

Tot zestig enkelwandige tanks zijn historisch verantwoordelijk voor naar schatting 1 miljoen gallon afval dat in de bodem belandde; bij andere ongeplande lozingen ging het bovendien om tientallen miljoenen gallons.

De meeste tanks waren nooit voor zo’n lange levensduur gemaakt

Van de 177 opslagtanks zijn er 149 enkelwandig. Ze waren ontworpen voor twintig tot vijfentwintig jaar gebruik, terwijl veel ervan inmiddels al tientallen jaren over die grens heen zijn, blijkt uit gegevens over de verouderde tankvoorraad.

Tank T-111 bleek in februari 2013 tussen 150 en 300 gallon radioactief vloeibaar afval per jaar te verliezen.

• Tank B-109, een 75-jarige tank met 123.000 gallon afval, verloor vanaf april 2021 ongeveer 3,5 gallon per dag. Sinds maart 2019 was naar schatting al 1.700 gallon in de bodem gelekt.
• Tank T-101, gebouwd in 1943 en 1944, werd in augustus 2024 verdacht van een lek van maximaal 200 gallon per jaar.

AY-102 was de oudste van 28 dubbelwandige tanks, die elk tot 1 miljoen gallon kunnen bevatten, maar verloor in 2012 afval uit de binnenwand.

Acht kilometer afstand geeft geen garantie

De tankparken liggen ongeveer 8 kilometer van de Columbia River. Bestuurders stelden dat er geen direct gevaar voor de rivier was, maar vervuiling kan via grondwater alsnog die kant op bewegen.

Voor de lekken uit 2024 tot en met 2026 is geen harde berekening openbaar die laat zien hoeveel risico het grondwater nu precies voor de rivier vormt.

“Dit onderstreept hoe hard middelen nodig zijn voor de verouderende tanks van Hanford, die in de loop van de tijd zullen blijven falen en lekken.”
Laura Watson, directeur van de Washington State Department of Ecology

3,2 miljard dollar voor een klus van decennia

Het Amerikaanse Congres trok in januari 2026 3,2 miljard dollar uit voor de schoonmaak van Hanford in het begrotingsjaar 2026. Dat is ruim 200 miljoen dollar meer dan in elk van de twee jaren ervoor.

Gouverneur Bob Ferguson vatte de schaal van de operatie bondig samen: “De federale overheid heeft een enorme taak aan het opruimen van Hanford.” Het geld gaat naar een terrein dat sinds 1989 geen plutonium meer produceert en wordt opgeruimd.

De verwerking tot glas, die in oktober 2025 op gang kwam, zet radioactief en chemisch afval vast, zodat het veiliger kan worden opgeslagen.

De kwetsbare tanks blijven het tempo bepalen

Zolang afval in oude ondergrondse tanks zit, blijft elk nieuw lek extra druk zetten op de aanpak, zeker omdat de grootste voorraad hoogradioactief afval van de Verenigde Staten hier bij elkaar ligt.

Kernafval vraagt om beheer dat veel langer duurt dan de techniek waarin het eerst werd opgeborgen. De 28 dubbelwandige tanks op Hanford laten zien dat zelfs een extra stalen wand geen eindstation is: het Congres trok voor 2026 alleen al 3,2 miljard dollar uit om de opruiming voort te zetten.