Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Ilha da Queimada Grande voor de kust van São Paulo is de enige natuurlijke habitat van de kritisch bedreigde goudlanspuntslang. Het publiek mag er niet komen; alleen enkele wetenschappers krijgen met toestemming van de Braziliaanse marine toegang.
Een bewaker van het slangeneiland. Foto: iStock – Souvik Mukherjee
Stel je voor: een wandeling over een terrein zo groot als 43 hectare, waar je bij elke stap rekening zou houden met een gifslang in het gras. Op Ilha da Queimada Grande leven naar schatting 2.000 tot 4.000 goudlanspuntslangen, al is de beroemde claim van één slang per vierkante meter waarschijnlijk te simpel en mogelijk overdreven. Voor bezoekers is aan land gaan uitgesloten, terwijl een klein groepje bevoegde onderzoekers soms wel toestemming krijgt. Die strenge afsluiting maakt van het eiland een griezelig verhaal en een plek waar bescherming en kwetsbaarheid dicht bij elkaar liggen.
Op 33 km uit de kust begint een andere wereld
Vanaf het vasteland van São Paulo ligt Ilha da Queimada Grande op zo’n 33 km zee. De afstand klinkt overzichtelijk, maar de rotsige kust en de dichte begroeiing maken het eiland allesbehalve een plek om even aan te meren. Al in 1532 dook het op in de verslagen van de expeditie van de Portugese ontdekkingsreiziger Martim Afonso de Souza.
De goudlanspuntslang heet in de biologie Bothrops insularis, een wetenschappelijke naam voor deze soort die nergens anders van nature leeft. Haar gif is bijzonder krachtig en lijkt zich te hebben ontwikkeld om vogels snel uit te schakelen voordat ze weer kunnen wegvliegen.
De trek brengt voedsel naar het eiland
Ilha da Queimada Grande, een rotsachtig eiland voor de kust van Brazilië, omgeven door zee en begroeid met lage vegetatie. Beeld: Wikimedia Commons.
Volwassen goudlanspuntslangen eten vooral trekvogels die het eiland als tussenstop gebruiken. De drukste perioden vallen in maart en juli, wanneer vogels tijdens hun trek op het kleine eiland neerstrijken om te rusten.
Dat maakt de slangen afhankelijk van een seizoensgebonden voedselbron. Als de vogels arriveren, ligt er tijdelijk voedsel klaar; buiten die trekmaanden is dat veel minder vanzelfsprekend.
Goed om te weten
De vuurtoren op Ilha da Queimada Grande werkt tegenwoordig automatisch. De Braziliaanse marine komt er jaarlijks voor onderhoud.
Het verhaal over de vuurtorenwachter blijft een verhaal
De automatische vuurtoren verving een bemande post. Rond die oude vuurtoren ontstond een hardnekkige legende: een wachtersgezin zou zijn gestorven nadat slangen via een raam het huis waren binnengedrongen.
Voor dat drama bestaat geen wetenschappelijke bevestiging. Het past wel bij de reputatie die Slangeneiland al eeuwen heeft; de echte risico’s voor mensen zijn vooral de reden dat de marine het bezoek strak blijft regelen.
Beschermen betekent hier ook buiten houden
De goudlanspuntslang staat bij de IUCN, de internationale organisatie die de status van diersoorten bijhoudt, te boek als kritiek bedreigd. Een soort met één natuurlijk leefgebied is extra kwetsbaar: een verstoring op dit ene eiland raakt meteen de hele wilde populatie.
Dat maakt de afsluiting ook voor Europese natuurbeheerders herkenbaar. Bescherming draait hier vooral om rust bewaren op plekken waar dieren nauwelijks kunnen uitwijken.
- De soort leeft alleen in het wild op Ilha da Queimada Grande.
- Het eiland ligt voor de kust van de deelstaat São Paulo.
- De marine voert er jaarlijks onderhoud uit aan de vuurtoren.
De telling blijft voorlopig een schatting
Een exacte, recente telling van alle goudlanspuntslangen ontbreekt. De vaak genoemde aantallen zijn dus schattingen, geen uitkomst van een volledige inventarisatie waarbij iedere slang op het eiland is geteld.
Onderzoek kan alleen plaatsvinden wanneer bevoegde wetenschappers daar specifieke toestemming voor krijgen van de Braziliaanse marine. Elke nieuwe veldstudie blijft daardoor afhankelijk van een zeldzaam bezoek aan een eiland dat voor de rest van de wereld gesloten blijft.
