Artikelen door

Leven op het randje

De onbenulligheid van de Nederlandse politiek en (de meeste) televisiejournalistiek werd mooi geïllustreerd door de Buitenhof uitzending van zondag 14 januari.

Na ons de zondvloed? Hij is plaatselijk al begonnen…

De afgelopen week werden we opgeschrikt door twee ‘wake-up calls’. In het journaal van eergisteren en gisteren werd geruime aandacht besteed aan het feit dat het smelten van de permafrost in Siberië, Canada en Alaska nu ver is voortgeschreden en het kantelpunt voorbij. Dat betekent een extra grote uitstoot van de broeikasgassen methaan en CO2 […]

Ons stukje van de planetaire puzzel

In De Groene Amsterdammer van een paar weken geleden las ik dat de tien bedrijven in Nederland die de grootste bijdrage leveren aan de CO2 uitstoot in feite nog geen wezenlijke stappen hebben gezet om die uitstoot te verminderen, en ook niet voornemens zijn dat binnen afzienbare tijd te doen.  De uitstoot is nog even groot […]

In gesprek met de subtiele werelden

Prachtig, zoals in reactie op de weerstand tegen maatregelen om het klimaatprobleem aan te pakken, er allerlei bewegingen ontstaan die die aanpak juist bevorderen. Protestbewegingen, maar ook nieuwe technologische ontwikkelingen, en bedrijven en overheden die eindelijk bij zinnen komen (onze overheid nog niet, helaas). Niettemin zullen we er niet in slagen de opwarming beneden de twee […]

Wij buigen in deemoed het hoofd

Wij mensen hebben een collectieve structuur ontworpen die schadelijk is voor de wereld waarin we leven. Dat is al begonnen met de landbouwrevolutie, en daar zijn de industriële revolutie en de informatie revolutie op gevolgd. Dat is gepaard gegaan met maatschappelijke en economische ontwikkelingen - natiestaten, kapitalisme, neoliberalisme -, die  geleid hebben en nog steeds […]

Be realistic, plan for a miracle

Het ziet er niet naar uit dat de mensheid op eigen kracht het klimaatprobleem gaat oplossen. Daarom hebben we hulp nodig, hulp van buiten, van boven, vanuit de transcendente werkelijkheid. Maar die hulp komt niet vanzelf. We zullen daarom moeten vragen. En omdat op een effectieve manier en vanuit een bescheiden houding te kunnen doen […]

Bedrijven en duurzaamheid: over pretentie en mystificatie

"Burgers willen wel duurzamer, maar niet minder consumeren. Overheden willen best vergroenen, zolang het maar geen pijn doet in de koopkrachtplaatjes. En bedrijven zijn niet langer de boeman, maar onderdeel van de oplossing." Dit is een citaat uit een gedegen artikel in De Groene Amsterdammer van 23 maart j.l. over Unilever: Duurzaamheid uit een pakje […]

Het groeidossier, slot: Time to Reform the Global Casino

De titel van dit stukje ontleen ik aan een mail van Hazel Henderson, een vooraanstaand econoom met een wereldwijde reputatie. Het slaat op de in oktober vastgestelde United Nations Sustainable Development Goals (SDG’s) die door 193 landen geratificeerd zijn. In deze doeleinden wordt, net als in deze serie, afstand genomen van de op het BBP gebaseerde […]

Het groeidossier 10: Crash of zachte landing?

Dezer dagen kwam ik een artikel tegen van Miriam de Rijk in De Groene Amsterdammer (19 november j.l.) waarin ze het failliet van het huidige werkloosheidsbeleid van de overheid aantoont. Ze noemt daarentegen twee maatregelen die aanzienlijk effectiever zouden zijn. Een daarvan (arbeidstijdverkorting) heb ik in het vijfde deel van deze serie genoemd, maar een […]

Het groeidossier 9: Ons morele failliet

Doordat de Westerse landen economische groei al eeuwen lang als centrale doelstelling van hun beleid hebben vastgesteld, hebben we onze morele geloofwaardigheid in de wereld volledig verloren. Eerst hebben we als kolonisators steun verleend aan slavernij en vele landen uitgebuit. Die uitbuiting is doorgegaan na de dekolonisatie. We nemen (te) goedkoop grondstoffen en landbouwproducten af, […]

Het groeidossier 6: Leven is groeien (en sterven, tja. . . )

Alle levende organismen groeien. Groeien is een wezenskenmerk van het leven zelf. Er zijn twee soorten groei: groter worden, en complexer worden. We zien tijdens de levensduur van een organisme vaak vier fasen: groei, bloei, vrucht dragen en afsterven. Dat kunnen ook de fasen binnen een seizoen zijn, zoals bij planten en bomen. Bij mensen […]

Het groeidossier 5: De groene illusie en werk, werk, werk. . .

Zou een alternatief voor de stijging van het BBP niet kunnen zijn groene groei? Een economische groei gericht op vergroening en verduurzaming van de samenleving, die niet gepaard zou gaan met eens stijging van het BBP? Of een economische 'steady state', een circulaire economie, waarbij alle energie duurzaam wordt opgewekt en alle grondstoffen worden hergebruikt, […]

Het groeidossier 4: de grote kladderadatsch?

Geen enkel organisme of systeem kan eindeloos doorgroeien met een zeker percentage. Althans niet als we groei definiëren in kwantitatieve zin. Dat geldt voor planten, dieren, mensen, organisaties, samenlevingen. Een groei van een zeker percentage op percentage wordt uiteindelijk een cumulatieve groei, zo leert een eenvoudig wiskundig model ons. De bomen groeien dus niet tot […]

Het groeidossier 3: Een typisch geval van verslaving

Economische groei zoals gemeten door het BBP draagt bij tot een hoger gemiddeld inkomen, en in bescheiden mate tot de werkgelegenheid. Het draagt niet bij tot een meer gelijke inkomens- en vermogensverdeling, een verbetering van het milieu, een tegengaan van de opwarming van de aarde, of alle non-materiële waarden die ik in de vorige aflevering […]

Het groeidossier 1-2: het kan niet meer.

Het is merkwaardig. Ieder politiek regiem in de hele wereld streeft economische groei na. Vrijwel iedere econoom acht dit een begerenswaardig doel. Terwijl we daar toch al jaren meer schade dan voordeel van hebben. Ik vond dat zo opmerkelijk, en ook zo bizar, dat ik besloten heb – mede op aanraden van een vriend, Jan […]

Naar een efficiënte samenleving, zou dat kunnen?

De Nederlandse politiek maakt zich erg druk over de noodzaak tot belastingherziening. Een vereenvoudiging en verlaging van de inkomstenbelasting zou de economie stimuleren. Dat moet natuurlijk juist niet gebeuren, maar ik kan wel enkele andere voordelen van belastingherziening zien, niet de minste waarvan is dat het zou kunnen bijdragen tot de grote kentering, waarover ik […]

Economische groei kan echt niet meer

Nadat ik het eerst vluchtig had doorgekeken heb ik nu het boek van Naomi Klein - This Changes Everything, Nederlands: No Time - eens grondig doorgelezen. Zeer goed geschreven, goed gedocumenteerd, en derhalve zeer overtuigend. Zij laat zien dat we in moordend tempo afkoersen op een ecologische ramp van onvoorstelbare omvang. De nog steeds eenzijdige gerichtheid op economische groei […]

Doemdenkerij?

Een paar mooie berichten: In navolging van andere reclamebureaus weigert het allergrootste Amerikaans communicatiebureau Edelman opdrachten van organisaties en bedrijven die ontkennen dat de mens de veroorzaker is van van de opwarming van de aarde. Dit is bekend gemaakt door de oprichter persoonlijk. (P+, sept/okt. 2014) Op de vraag 'Gelooft u in klimaatverandering?" antwoordt Ben […]

Ongezond verstand

Dit voorjaar was het 50 jaar geleden dat Rachel Carson overleed. Met haar boek 'Silent Spring' (1962) heeft ze een immense invloed uitgeoefend op de wereld in het algemeen en de milieubeweging in het bijzonder. Op grond van haar autoriteit is DDT in bijna de hele wereld verboden (geweest) met  honderden miljoenen doden (voornamelijk door […]

De behoefte aan ontkenning

Het boek 'De Twijfelbrigade' van Jan Paul van Soest is een meesterwerk en een 'must read' voor iedereen die zich betrokken voelt bij wat er in onze samenleving gebeurt. Kort gezegd: hij analyseert diepgaand, en gebaseerd op uitgebreide studie, hoe systematisch alle wetenschappelijke kennis die we hebben over de opwarming van de aarde en alle […]

En de boer, hij ploeterde voort. . .

Het gaat niet goed met onze landbouw, ook al zijn we wat dat betreft een van de grootse exporteurs ter wereld. Het Europese landbouwbeleid, dat destijds op initiatief van Eurocommissaris Mansholt is opgezet, is feitelijk op een fiasco uitgelopen. (Mansholt heeft dat trouwens toegegeven na zijn pensionering en had er bitter spijt van). Het beleid […]