Nieuwsoverzicht duurzame maatschappij

De toekomst tussen twee vuren

Op 11 december wordt in het bijzijn van tientallen duurzame organisaties het boek De toekomst is van iedereen van Niko Roorda en Michael Renssen ten doop gehouden. Het is geen traditioneel boek, maar een manifest. Een uitnodiging aan alle kleinschalige duurzame initiatieven die ons land rijk is om elkaar te vinden, om zich met elkaar te verbinden en samen een nieuw maatschappelijk krachtenveld te vormen.

Wordt 2026 het jaar van de chaos?

Houvast wordt steeds schaarser in 2026 en verder. Terwijl duurzaamheid en klimaatveiligheid harder nodig zijn dan ooit, bewegen veel ontwikkelingen juist een andere kant op. Dat vertaalt zich in toenemende onzekerheid en risico’s. Als individu kun je daar meestal weinig aan veranderen. Maar gewapend met kennis over wat er in 2026 op ons af komt kunnen we onszelf wel proberen in te dekken tegen gevolgen.

Het probleem van oplossingen 

Het gros van de grote problemen van deze tijd – van de klimaatcrisis tot soortenverlies tot de verzuring van de oceanen, van pfas tot pesticiden tot micro- en nanoplastic, van toenemende ongelijkheid tot extreme polarisatie tot groeiend psychisch onbehagen – kent op de keper beschouwd één grootste gemene deler: ze zijn allemaal het gevolg van oplossingen uit het verleden.

De onstuitbare opmars van ontmenselijking

Een paar jaar geleden schreef ik dat de ontmenselijking van onze samenleving niet meer te stoppen was. Sindsdien is ze alleen maar verder geklommen in de hitlijsten van ellende. In de steeds schaarser wordende media en forums van de vrije delen van de wereld wordt er volop over gespeculeerd. Maar dat is een achterhoedegevecht geworden. Een steeds groter deel van die media is inmiddels in handen van partijen die geen enkele affiniteit hebben met het vrije woord. En soms zelfs niet eens met de waarheid.

Door de polycrisis, naar een duurzame wereld

Michael J. Albert gebruikt planetair toekomstdenken om uit de polycrisis te komen: een transdisciplinaire benadering die complexiteitswetenschap, systeemdynamica en kritische theorie verbindt. Daarmee kan hij decennia vooruitblikken, 10, 20, zelfs 30 jaar. Zijn analyse vertrekt vanuit de wisselwerking tussen klimaat, energie, voedsel en kapitalisme, en breidt die steeds verder uit met factoren als geopolitieke spanningen, nationalisme, extreemrechts populisme, terrorisme en technologische risico’s.

Plannen smeden voor een duurzame toekomst, voor als de tijd rijp is

In deel 3 van de serie artikelen over praktische toekomstvisies wijst Lammert van Raan op de lessen die we kunnen leren van neo-liberalen. Wat zijn die lessen? Wacht tot de tegenstroom verzwakt, verketter je tegenstander en bied redding. Hoe passen we die toe? Begin met plannen maken, zodat je kunt toeslaan wanneer de tijd rijp is. De geschiedenis heeft geleerd dat het werkt.

Welke partij kies jij in de klimaatstrijd?

In deel 2 van de serie praktische toekomstvisies ziet Jac Nijssen twee scenario’s aankomen. In het ene gaan we het redden, in het andere niet. Wat kunnen we dus doen? Een eerste hoofdpunt waaraan we volgens Jac Nijssen zouden moeten werken is ons weer terugwenden naar elkaar. Samen kunnen we productie en consumptie beperken. Een tweede hoofdpunt is ons concentreren op grijpbare praktijk om ons heen. Nee zeggen tegen onnodige troep, en genoegen vinden in op eigen kracht een sobere leefstijl uitvinden en beleven. Door lokaal sociaal weefsel op te bouwen in de richting van een lokalere economische organisatie bouw je wat op.

Hoe steden ongelijkheid in stand houden, wat doen we daaraan?

Ongelijkheid was altijd al een typisch verschijnsel in steden. Een recente studie, gepubliceerd in Nature, laat zien dat ongelijkheid al sinds de Romeinse tijd diep geworteld is in het stadsleven. Dit betekent dat de verdeling van rijkdom in moderne steden niet zomaar een toevallig probleem is, maar iets dat al eeuwenlang onderdeel is van stedelijke groei. Dit inzicht is belangrijk voor hoe we steden vandaag de dag ontwikkelen en plannen.